Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Firma

Czy można korzystać z kryptowalut w bieżšcych płatnościach firmy

123RF
Kontrahenci zawsze poszukujš takiej formy rozliczeń, która daje im pewnoœć osišgnięcia celu transakcji i umożliwia dokonanie jej mimo koniecznoœci przeprowadzenia jej pomiędzy dwoma oddalonymi miejscami, które w dodatku majš inne strefy czasowe. Popularyzacja kryptowalut wskazuje na powstawanie nowego narzędzia, które przedsiębiorcy mogš wykorzystać w transakcjach handlowych.

Z rozwojem przedsiębiorczoœci i handlu, szczególnie tego międzynarodowego, od zawsze zwišzany jest rozwój coraz to nowych form płatnoœci i rozliczeń. To właœnie otrzymanie płatnoœci oraz towaru przez drugš stronę umowy stanowi sens ekonomiczny dokonywanych transakcji handlowych.

Kryptowaluty nie ograniczajš się jedynie do formy pozyskiwania kapitału przez firmy emitujšce lub formy inwestycji nakierowanej na planowanš odsprzedaż kryptowaluty po wyższej cenie. Przedstawiajšc ten temat bardziej obrazowo, aktualnie firma z Polski, która zamierza zamówić np. maszynę z Ameryki Południowej lub Azji, może rozważyć dokonanie płatnoœci za pomocš kryptowaluty.

Potencjalne korzyœci...

Podstawowš zaletš takiej formy płatnoœci wydaje się jej szybkoœć, ograniczenie formalnoœci oraz niskie koszty transakcji. Wspomniana szybkoœć wynika z faktu, że przelew kryptowaluty z rachunku polskiej firmy na rzecz zagranicznego kontrahenta jest kwestiš minut lub w najgorszym przypadku godzin (w zależnoœci od wybranej kryptowaluty), a nie np. dwóch dni. Płatnoœci w tej formie dodatkowo „przyspieszajš" również z tego względu, że można je realizować zasadniczo przez siedem dni w tygodniu i 24 godziny na dobę. Dla polskich przedsiębiorców, którzy nabywajš od zagranicznych kontrahentów towar wymagajšcy przesyłki np. statkiem, oczywiste jest, że każde jednodniowe skrócenie okresu oczekiwania na towar jest bardzo ważne. Dokonujšc płatnoœci kryptowalutš przedsiębiorca uzyskuje więc możliwoœć zdšżenia z załadunkiem jego towaru na wczeœniejszy statek. Skrócenie czasu transakcji może zostać wykorzystane również na dokładniejsze zweryfikowanie nabywanego towaru. Przechodzšc do aspektu zwišzanego z mniejszym formalizmem, warto, aby polski przedsiębiorca przypomniał sobie, czy w jego działalnoœci zawodowej pojawiły się już przypadki, gdzie towar nie docierał na czas lub transakcja w ogóle upadła, gdyż w ramach całej procedury płatnoœci pojawił się problem z „literówkš" w nazwie odbiorcy płatnoœci, numerze rachunku lub SWIFT. Tego typu problemy w przypadku płatnoœci kryptowalutš sš mniej prawdopodobne, gdyż w celu dokonania płatnoœci należy jedynie uzupełnić „numer" rachunku, który jest pewnym cišgiem znaków kopiowanym z np. maila.

... możliwe ryzyka

Nie sposób pominšć pewne ryzyka. Przede wszystkim chodzi o bardzo wysokš zmiennoœć kursu kryptowalut. Dla polskiego przedsiębiorcy może spowodować to szereg problemów. Najpowszechniejsze z nich będš dotyczyć przypadku, gdzie po zawarciu umowy, a przed nabyciem ustalonej kryptowaluty, dochodzi do drastycznego wzrostu jej wartoœci (co nie jest przypadkiem wyjštkowym na tym rynku). W takiej sytuacji zagraniczny kontrahent może podjšć działania zmierzajšce do uzyskania zapłaty, niezależnie od jej nieopłacalnoœci dla nabywcy (problem wišże się również z zasadš walutowoœci).

Kolejne etapy transakcji

Przechodzšc do praktycznego wyjaœnienia przebiegu danej transakcji przeprowadzanej z wykorzystaniem kryptowalut warto opisać jej najbardziej standardowe etapy. Można założyć, że będzie to:

* zawarcie umowy,

* nabycie kryptowaluty w celu dokonania płatnoœci,

* dokonanie przelewu na rzecz kontrahenta.

Nabycie kryptowaluty przez przedsiębiorcę może zasadniczo nastšpić w czterech formach:

* poprzez jednš z internetowych giełd,

* poprzez portal kojarzšcy kupujšcych i sprzedajšcych (tzw. p2p),

* poprzez emisję własnej kryptowaluty (mniej prawdopodobne, gdyż kontrahent akceptowałby w ten sposób zapłatę kryptowalutš emitowanš przez drugš stronę) lub

* poprzez otrzymanie jej w ramach wczeœniejszych rozliczeń.

Jakie giełdy

Aby nabyć walutę na internetowej giełdzie przedsiębiorca musi wykonać następujšcy cišg transakcji. Najpierw musi założyć konto na giełdzie akceptujšcej tzw. twardš walutę (a więc waluty znane z naszych portfeli – np. euro) i następnie dokonać przelewu tej waluty na konto wybranej giełdy.

Niewštpliwie jest to etap, który nieco zrównuje tempo transakcji z umowš rozliczanš za pomocš tradycyjnego przelewu zagranicznego, ale dotyczy on tylko przypadków, gdzie wykorzystanie kryptowaluty ma charakter jednorazowy. Gdy twarda waluta pojawi się na „koncie" wybranej wczeœniej giełdy, to przedsiębiorca wymienia jš na jednš z najpopularniejszych kryptowalut, a sama wymiana następuje natychmiast po jej zleceniu. O ile w umowie jako walutę transakcji wybrano właœnie jednš z walut dostępnych na giełdach akceptujšcych twardš walutę, to zasadniczo już od tego momentu przedsiębiorca może dokonywać płatnoœci na rzecz swojego kontrahenta. Tak więc poruszanie się jedynie w obszarze najpowszechniej stosowanych kryptowalut jest kwestiš, o której warto pamiętać w przypadku decyzji o jedynie jednorazowym wykorzystaniu tej formy rozliczeń. O ile przedsiębiorcy zdecydowali się na bardziej „niszowš" kryptowalutę, to konieczne będzie jeszcze założenie konta na jednej z giełd wymieniajšcych już jedynie kryptowaluty i następnie dokonanie przelewu nabytej już popularnej kryptowaluty na rachunek dalszej giełdy. Dla osób, które pierwszy raz korzystać będš z tych giełd, pewnym zdziwieniem może być „numer" rachunku, który stanowi zasadniczo długi cišg znaków. Traktowany jest więc jako zapis jedynie do kopiowania i wklejania na ekranie komputera/smartfona, a nie jako rachunek, który przekazuje się w rozmowie lub na papierowej FV. Po zrealizowaniu przelewu pozostaje już tylko nabyć finalnš kryptowalutę, którš wybrano w umowie z kontrahentem.

Jak wskazano, Ÿródłem pozyskania kryptowaluty może być również skorzystanie z portalu kojarzšcego kupujšcych i sprzedajšcych w połšczeniu z portfelem prywatnym (bezpieczniejszy niż ten giełdowy).

Kolejny etap realizacji transakcji to dokonanie przelewu kryptowaluty na rachunek kontrahenta. Przedsiębiorca może dokonać tego zasadniczo w dwojaki sposób. Albo przelewem z konta giełdowego, gdzie jako rachunek docelowy zostanie wskazany rachunek kontrahenta albo przelewem z portfela prywatnego. Wybór na tym etapie nie jest obojętny, bo z tym wišże się odpowiedzialnoœć względem przedsiębiorcy w razie jakichkolwiek problemów z przelewem.

Jak się bronić

Patrzšc na kolejne etapy transakcji opieranej na płatnoœci za pomocš kryptowaluty wskazać należy kilka aspektów, gdzie mogš pojawić się niespodziewane problemy, a także rozważyć, jakie możliwoœci działania będzie miał przedsiębiorca w razie ich wystšpienia. To ważne czynniki, które każda firma musi wzišć pod uwagę na etapie podejmowania decyzji, czy sięgnšć po rozliczenia kryptowalutš. Jako pierwszš grupę problemów można wyróżnić sytuacje, gdy w ramach wpłaty na konto przedsiębiorcy lub podczas wymiany walut przedsiębiorca otrzymuje mniejszš wartoœć (kwotę) niż powinien był uzyskać, albo np. zupełnie innš kryptowalutę. Druga grupa może wišzać się z czasowym wstrzymaniem funkcjonowania giełdy, co uniemożliwiło przedsiębiorcy nabycie poszukiwanej kryptowaluty po korzystnej cenie dostępnej na szerokim rynku w okresie wstrzymania giełdy. Trzecia pula problemów, zwišzana już raczej z przelewem waluty na rzecz kontrahenta, dotyczy nieprawidłowego wykonania tego przelewu. Jako najbardziej prawdopodobne można sobie wyobrazić zawinione przez giełdę skierowanie œrodków na błędny rachunek lub dokonanie rozliczenia przelewu z dużym opóŸnieniem (tutaj mogš pojawić się również ograniczenia zwišzane z samš kryptowalutš). O możliwoœci wystšpienia tego typu problemów należy pamiętać podczas formułowania umowy z kontrahentem, aby te czynniki w momencie, gdy umowa już obowišzuje, nie podważyły jej rachunku ekonomicznego. Obecnie, wobec braku jednoznacznych regulacji dla tego rynku, jako osobne ryzyko należy zdefiniować również ryzyko regulacyjne zwišzane z możliwoœciš uznania prowadzenia giełdy za sprzeczne z lokalnymi przepisami, co może doprowadzić np. do zamrożenia œrodków tam zgromadzonych. W przypadku trzymania œrodków na koncie giełdowym pojawia się również ryzyko ich utraty w razie włamania na giełdę. Takie ryzyko nie występuje w przypadku korzystania z portfela prywatnego, ale pojawia się wówczas ryzyko bezpowrotnej utraty klucza dostępu.

Regulaminowe wpadki

Z praktyki opartej o doradztwo prawne na rzecz podmiotów bioršcych udział w międzynarodowych transakcjach handlowych wynika, że w razie sporu z zagranicznym podmiotem (takim jak giełda kryptowalut) kluczowego znaczenia nabierajš dwie kwestie. Po pierwsze, ewentualna modyfikacja zakresu odpowiedzialnoœci giełdy, a po drugie, sšd właœciwy do rozstrzygnięcia ewentualnych sporów. Analiza regulaminów największych giełd wskazuje, że giełdy te w bardzo istotnym zakresie ograniczajš swojš odpowiedzialnoœć, tak co do zdarzeń, za jakie nie majš zamiaru odpowiadać, jak i co do rodzajów szkód. Bezspornie nawet odpowiednio zbalansowane uprawnienia w umowie z giełdš na niewiele zdadzš się przedsiębiorcy, o ile jego potencjalny spór miałby toczyć się w jurysdykcji, gdzie koszty prowadzenia sporu mogš okazać się dużo wyższe niż oczekiwany zysk z całej transakcji. Z krótkiej kwerendy najpopularniejszych giełd wynika, że w przypadku kilku z nich przedsiębiorca swoje roszczenia musiałby przedstawiać do rozpoznania przez sšdy w Anglii lub w bardzo egzotycznych jurysdykcjach, jak np. Brytyjskie Wyspy Dziewicze. Jako osobne ryzyko warto jeszcze odnotować poddanie umowy z giełdš prawu obcemu, co może diametralnie zmienić np. okres przedawnienia roszczeń przedsiębiorcy.

Rachunek zysków i strat

Majšc na względzie ogólnie nakreœlone powyżej potencjalne problemy z dokonaniem rozliczenia umowy z zagranicznym kontrahentem za pomocš kryptowaluty, przedsiębiorca musi na własnš rękę podjšć decyzję czy szybkoœć przeprowadzenia transakcji uwzględnia dla niego swego rodzaju „premię za ryzyko". W istocie chodzi o ewentualne dodatkowe korzyœci wynikajšce z możliwoœci rozliczenia się kryptowalutš względem standardowego modelu współpracy, gdzie podmiotem odpowiedzialnym za przekazywanie płatnoœci jest najczęœciej bank, którego działalnoœć jest mocno regulowana.

—Wojciech Bazan

Zdaniem autora

Wojciech Bazan, adwokat w Zespole Postępowań Sšdowych i Arbitrażowych kancelarii JARA DRAPAŁA & PARTNERS

Niewštpliwie możliwoœć rozliczenia umowy na zakup towaru od zagranicznego kontrahenta za pomocš kryptowaluty stanowi istotne novum, które może usprawnić międzynarodowš działalnoœć handlowš polskich przedsiębiorców. W szczególnoœci chodzi o skrócenie czasu pomiędzy podjęciem biznesowej decyzji o zawarciu umowy a momentem, w którym towar może zostać wysłany do Polski, gdyż zagraniczny kontrahent otrzymał już płatnoœć.

Jednak decydujšc się na tę formę rozliczeń należy dokonać œwiadomego bilansu „zysków i strat" z przyjęcia takiej waluty transakcji. Przedsiębiorca musi zdawać sobie sprawę z powszechnej praktyki wprowadzania do regulaminów giełd kryptowalut lub innych podmiotów realizujšcych przekaz kryptowaluty do zagranicznego kontrahenta, postanowień odnoœnie ograniczeń odpowiedzialnoœci giełd oraz koniecznoœci prowadzenia sporów z ich udziałem przed sšdami zagranicznymi. A przecież to właœnie te podmioty odpowiadajš za dostarczenie przelewanych œrodków, chyba że przedsiębiorca skorzysta z portfela prywatnego.

Przygotowujšc umowę z zagranicznym kontrahentem konieczne będzie uwzględnienie w niej kilku postanowień dopasowanych „na miarę" takiej transakcji, aby zredukować możliwoœć wystšpienia negatywnych skutków transakcji w zwišzku z potencjalnymi ryzykami wynikajšcymi ze stosowania kryptowaluty.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL