Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Film

Gdy tragedia dotyka dziecko

Bruna Cusí (Marga), David Verdaguer (Esteve) i młodziutka Laia Artigas, znakomita w roli Fridy
Stowarzyszenie
Autobiograficzne wspomnienie traumy z młodoœci w delikatnym „Lecie 1993" Carli Simon. Od pištku na ekranach.

W niespokojnych czasach kino coraz częœciej zwraca się ku tym, którzy nie dajš sobie rady z życiem. Ku słabym, bezbronnym, innym. Po fali filmów o przemocy domowej i kobietach katowanych psychicznie i fizycznie w czterech œcianach własnego mieszkania, po historiach chorych ludzi, którzy walczš o swoje miejsce w społeczeństwie, przyszła kolej na przyjrzenie się dziecku. Inaczej niż zazwyczaj.

W swoim pełnometrażowym debiucie katalońska reżyserka Carla Simon rozlicza się z przeszłoœciš i własnym dzieciństwem. Jest tytułowy rok 1993. Barcelona. Szeœcioletnia Frida dawno straciła ojca. Teraz umiera także jej matka. Na tajemniczš chorobę, która budzi strach i o której głoœno się nie mówi. Dziadkowie kochajš wnuczkę, ale decydujš się posłać jš do stryja, brata matki, który z żonš i trzyletniš córeczkš mieszka w małym miasteczku w górach. Tam Frida może mieć pełnš rodzinę.

Psychologowie twierdzš, że dzieci mocno przeżywajš rodzinne tragedie, ale majš dużš zdolnoœć przystosowywania się do nowych sytuacji. Simon pokazuje najbardziej traumatyczny moment dziecięcego losu. Fridę życie w jednej chwili pozbawia wszystkiego, co miała: miłoœci matki, domu, poczucia bezpieczeństwa. Dziewczynka przechodzi przez kolejne fazy dziecięcej żałoby. Zaprzeczenie, że mama umarła, bunt, lęk, rozmowy o œmierci.

Wysłana na prowincję, musi odnaleŸć się w obcym œrodowisku. Wœród rówieœników, wœród dorosłych. Zrozumieć, kim sš dla niej nowi „rodzice", jaka jest jej pozycja w domu, w którym jest inne dziecko, jej trzyletnia kuzynka. Działa podœwiadomoœć. Może zazdroœć, bo malutka Anna, otwarta i szczęœliwa, że zyskała w domu nowš przyjaciółkę, ma swoich rodziców. Może chęć zyskania statusu jedynego dziecka w rodzinie. Frida œwiadomie naraża ufnš siostrzyczkę na niebezpieczeństwo. Stryj – młody, sympatyczny chłopak i jego żona robiš wiele, by sierota dobrze poczuła się w nowym miejscu, ale przecież czasem, zniecierpliwieni, za głoœno coœ do siebie powiedzš. No i muszš chronić własnš córkę. A przecież wcišż starajš się przełamać kompleksy dziecka, które w swoim krótkim życiu doœwiadczyło już zbyt wiele.

Carla Simon potrafi przyglšdać się chwilom, dostrzegać drobne gesty, z pozoru nieznaczšce sytuacje. W filmie nie mówi się o AIDS, ale gdy Frida w czasie zabawy kaleczy kolano, matka jednej z dziewczynek szybko, krzyczšc, odcišga swoje dziecko od nowej koleżanki. Całš narrację reżyserka buduje na takich właœnie delikatnych półcieniach i na wspaniałej grze dzieci.

Simon od czternastego roku życia pracowała w letnich szkołach, potem, gdy po studiach w Stanach zamieszkała w Londynie, założyła grupę, w której uczyła najmłodszych widzów obcowania z kinem. Dziœ w Hiszpanii działa w podobnej organizacji. Swoich małych aktorek szukała pół roku. Potem długo oswajała je ze sobš, z aktorami i ekipš. Dzieci nie znały pełnej historii, w czasie zdjęć opowiadała im o scenach, w których będš za chwilę brały udział. Rezultat jest niebywały. Dziewczynki sš naturalne i „zadomowione" na ekranie, a starsza, szeœciolatka Laia Artigas tworzy głębokš, pięknš kreację.

„Lato 1993" odniosło duży sukces. Podczas festiwalu w Berlinie wygrało sekcję Generation 14 Plus i zyskało tytuł najlepszego debiutu. Zgarnęło pięć katalońskich nagród Gaudi i trzy hiszpańskie Goye. Stało się kandydatem swojego kraju do Oscara, przeszło przez wiele œwiatowych festiwali, a Carla Simon otrzymała nominację do Europejskiej Nagrody Filmowej w kategorii „Odkrycie roku". Jej nazwisko warto zapamiętać. Myœlę, że ta przedstawicielka fali młodych katalońskich reżyserek ma jeszcze wiele do powiedzenia. Š?

—Barbara Hollender

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL