Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Administracja

Odstępstwa inwestycyjne a planowanie gospodarowania wodami w nowym Prawie wodnym

Adobe Stock
Jednym z najbardziej interesujšcych wydarzeń legislacyjnych upływajšcego roku było przyjęcie ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Większoœć jej przepisów weszła w życie 1 stycznia 2018 r.

Nowy akt w dużej mierze powtarza i porzšdkuje rozwišzania już wczeœniej obowišzujšce na mocy wielokrotnie nowelizowanego Prawa wodnego z 18 lipca 2001 r. Wprowadza jednak kilka istotnych modyfikacji.

Istotne zmiany

Mowa przede wszystkim o powołaniu Państwowego Gospodarstwa Wodnego „Wody Polskie", skupiajšcego większoœć kompetencji w zakresie wykonywania ustawy. Daleko idšcym modyfikacjom ulega system opłat za usługi wodne. Wprowadzono istotne zmiany proceduralne w zakresie ustanawiania stref ochronnych ujęć wody. Z definicji œcieków wyłšczono deszczówkę, nie precyzujšc jednoznacznie trybu jej rozliczania przez przedsiębiorstwa wodocišgowo-kanalizacyjne. Jednš z rzadziej komentowanych – a wyjštkowo istotnš – zmianš jest tryb oceny i przyznawania odstępstw w zakresie inwestycji mogšcych wpływać na stan poszczególnych częœci wód.

W największym skrócie: Prawo wodne wskazuje, że ochrona wód ma doprowadzić do osišgnięcia celów œrodowiskowych dla jednolitych częœci wód powierzchniowych i podziemnych oraz dla obszarów chronionych. Wynika to wprost z przepisów dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 paŸdziernika 2000 r. ustanawiajšcej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej. Cele zdefiniowano w samej ustawie i scharakteryzowano w trzech rozporzšdzeniach wykonawczych.

Cele œrodowiskowe dla konkretnych częœci wód zostały natomiast przypisane i uszczegółowione w planach gospodarowania wodami dla danego dorzecza.

Weryfikacja zagrożenia

Dosyć oczywistym sposobem ochrony wód jest zapewnienie, aby na danym terenie nie powstało żadne przedsięwzięcie mogšce wodom potencjalnie zaszkodzić. Weryfikacja takiego zagrożenia może się odbywać w dwóch trybach: oceny oddziaływania przedsięwzięcia na œrodowisko, lub – gdy ta nie jest wymagana – w nowym trybie oceny wodnoprawnej.

Ocena wodnoprawna jest decyzjš wydawanš na wniosek podmiotu podejmujšcego inwestycję lub działania mogšce wpłynšć na osišgnięcie celów œrodowiskowych. Ustawa wymienia dziesięć typów takich przedsięwzięć, w tym m.in.: korzystanie z usług wodnych, długotrwałe obniżenie zwierciadła wody podziemnej, wykonanie urzšdzeń wodnych, wykonywanie robót i obiektów budowlanych majšcych wpływ na zmniejszenie naturalnej retencji terenowej. Bardziej szczegółowa lista zostanie zawarta w nowym rozporzšdzeniu.

Wniosek o wydanie decyzji powinien zawierać charakterystykę planowanych inwestycji lub działań, podstawowe dane techniczne i opis technologii robót, okreœlone mapy oraz opis wpływu na możliwoœć osišgnięcia celów œrodowiskowych. Zatem w praktyce to przedsiębiorca zleci opracowanie opisujšce możliwoœć podjęcia danego działania, a organ dokona jego weryfikacji.

Jeżeli dla danego przedsięwzięcia wymagana jest decyzja œrodowiskowa, o której mowa w ustawie z 3 paŸdziernika 2008 r. o udostępnianiu informacji o œrodowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie œrodowiska oraz o ocenach oddziaływania na œrodowisko, obie procedury zostajš zintegrowane. Organ właœciwy do wydania oceny wodnoprawnej uczestniczy w rozstrzygnięciu o koniecznoœci przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na œrodowisko. Jeżeli takiej koniecznoœci nie dostrzega, może wskazać na potrzebę uwzględnienia w decyzji pewnych warunków lub obowišzków. Jeżeli dostrzega – bierze udział w dalszych uzgodnieniach. Na analogicznych zasadach uczestniczy także w procedurze ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na œrodowisko.

Udzielenie odstępstwa

Jeżeli ocena oddziaływania na œrodowisko lub postępowanie w sprawie oceny wodnoprawnej wykażš zagrożenie dla osišgnięcia celów œrodowiskowych, będzie to – co do zasady – skutkowało wydaniem decyzji odmownej. Przed takim rozstrzygnięciem należy jednak przeanalizować przesłanki udzielenia odstępstwa. I w tym momencie robi się ciekawie.

Przepis art. 68 Prawa wodnego – w œlad za art. 4 ust. 7 dyrektywy 2000/60/WE – wymienia cztery warunki, które muszš zostać spełnione łšcznie. Ustępstwa udziela się jeżeli:

- podejmowane sš wszelkie działania, aby złagodzić skutki negatywnych oddziaływań;

- przyczyny działań sš szczegółowo przedstawione w planie gospodarowania wodami i aktualizowane co 6 lat;

- sš uzasadnione nadrzędnym interesem publicznym, a pozytywne efekty zwišzane z ochronš zdrowia, utrzymaniem bezpieczeństwa oraz zrównoważonym rozwojem przeważajš nad utraconymi korzyœciami dla społeczeństwa i œrodowiska;

- zakładane korzyœci nie mogš zostać osišgnięte poprzez działania znaczšco korzystniejsze œrodowiskowo ze względu na wykonalnoœć technicznš lub nieproporcjonalnie wysokie koszty.

Przepisy proceduralne – odpowiednio art. 432-434 Prawa wodnego oraz art. 77 ust. 5a, art. 81 ust. 3 i art. 90 ust. 1b ustawy ocenowej – wymagajš jednak weryfikacji pierwszej, trzeciej i czwartej z wymienionych wyżej przesłanek. Drugš pominięto milczeniem. Pojawia się tu intuicyjne pytanie o zgodnoœć przyjętej koncepcji z dyrektywš, zwłaszcza, że taki wštek pojawiał się już w korespondencji pomiędzy rzšdem RP a Brukselš. Komisja podnosiła istotne zastrzeżenia dot. niewykorzystywania narzędzi planistycznych w zakresie gospodarowania wodami. W odpowiedzi na powyższe przyjęto w trybie nadzwyczajnym tzw. masterplany, a sama aktualizacja planów gospodarowania wodami została przeprowadzona ze szczególnš skrupulatnoœciš.

WyraŸnym założeniem dyrektywy 2000/60/WE jest przyjęcie strategicznego podejœcia do udzielanych odstępstw. Prawodawca unijny wymaga, aby przyzwolenie na realizację problematycznych projektów było rozważane w kontekœcie funkcjonowania całego dorzecza w perspektywie 6 lat. Nowe przepisy wydajš się ten wymóg traktować bez szczególnego rygoryzmu. Czy zatem mogš być stosowane bez obawy przed niezgodnoœciš z prawem UE i – co za tym idzie – przed potencjalnymi problemami z uzyskaniem dofinansowania?

Społeczna kontrola

OdpowiedŸ na to pytanie wydaje się zawierać w opublikowanym niedawno przewodniku Guidance Document No. 36. Exemptions to the Environmental Objectives according to Article 4(7). W punkcie 5.5.1. dokumentu (s. 63 i n.) autorzy podkreœlajš, że odniesienie do planów gospodarowania wodami służy zapewnieniu społecznej kontroli nad przyznawanymi odstępstwami. Zatem jeżeli zasadnoœć realizacji nowej inwestycji wystšpi w trakcie obowišzywania planu, nie ma potrzeby wstrzymywania się do czasu jego aktualizacji. W takim wypadku należy jednak zapewnić społeczeństwu możliwoœć wypowiedzi co do planowanego odstępstwa. Przewodnik posługuje się tu dwoma okreœleniami: państwa „muszš zapewnić" takš możliwoœć dla inwestycji wymagajšcych decyzji œrodowiskowej. Dla pozostałych przedsięwzięć, jest to „rekomendowane". W dalszej kolejnoœci należy zapewnić uwzględnienie nowej derogacji przy kolejnej aktualizacji planów gospodarowania wodami.

Dla przedsiębiorców planujšcych przedsięwzięcia nieujęte w planach gospodarowania wodami wynikajš stšd dwa wnioski. Po pierwsze, jeżeli treœć ww. dokumentów stanęła już na przeszkodzie uzyskaniu decyzji inwestycyjnych, w obecnym stanie prawnym zasadne może okazać się podjęcie kolejnej próby. Po drugie, jeżeli inwestycja miałaby korzystać ze œrodków unijnych z warunkiem zapewnienia zgodnoœci z dyrektywš, najbezpieczniejszš œcieżkš wydaje się przeprowadzenie pełnej oceny oddziaływania na œrodowisko.

—Maciej Białek, adwokat w Praktyce Infrastruktury i Energetyki Domański Zakrzewski Palinka

podstawa prawna: Ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (DzU z 2017 r. poz. 1566 ze zm.)

podstawa prawna: Ustawa z 3 paŸdziernika 2008 r. o udostępnianiu informacji o œrodowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie œrodowiska oraz o ocenach oddziaływania na œrodowisko (DzU z 2017 r. poz. 1405 ze zm.)

podstawa prawna: Dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 paŸdziernika 2000 r. ustanawiajšca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz.Urz. WE L 327 z 22.12.2000, str. 1—73 ze zm.)

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL