Co radca powinien wiedzieć o pełnomocniku

źródło: ROL

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Postępowanie karne dla radców prawnych
• Pełnomocnika e-sąd sprawdzi w Internecie
• Refundacji za adwokata trzeba pilnować
• MSZ tworzy listę prawników do doręczeń

Pełnomocnik jest przedstawicielem procesowym, z pomocy którego może korzystać strona inna niż oskarżony (podejrzany) oraz osoba niebędąca stroną postępowania karnego

Przepis art. 87 kodeksu postępowania karnego stanowi, że strona niebędąca oskarżonym (podejrzanym) może zawsze korzystać z pomocy pełnomocnika, natomiast osoba niebędąca stroną może wprawdzie ustanowić pełnomocnika, ale tylko wtedy, gdy wymaga tego jej interes w toczącym się postępowaniu.

Rozróżniamy tzw. pełnomocnictwo ogólne – do reprezentowania w danej sprawie karnej i pełnomocnictwo do określonych czynności procesowych, np. do sporządzenia kasacji. Ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu karnym oznacza jego uprawnienie do działania w całym postępowaniu.

Dotyczy to również czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, np. wniosku o wznowienie postępowania karnego. „Pełnomocnik strony nie jest ograniczony co do kierunku czynności podejmowanych w imieniu swojego mocodawcy i stąd też każda czynność, nawet niekorzystna dla reprezentowanego, podjęta w granicach umocowania, wywołuje dla niego skutki, w tym również niekorzystne.

Dotyczy to także zaniechania podjęcia czynności, a w szczególności wniesienia środka odwoławczego czy uchybienia terminowi z tym środkiem związanemu”.

Pokrzywdzony może korzystać z pomocy pełnomocnika w postępowaniu przygotowawczym, we wstępnej fazie postępowania sądowego oraz gdy występuje w charakterze oskarżyciela posiłkowego, prywatnego lub powoda cywilnego.

Przez pełnomocnika może również złożyć zawiadomienie o przestępstwie, oświadczenie o działaniu jako oskarżyciel posiłkowy uboczny, wnieść prywatny akt oskarżenia lub pozew adhezyjny. Korzystanie z pomocy pełnomocnika przez pokrzywdzonego jest obligatoryjne, gdy chce złożyć swój akt oskarżenia w sprawie o czyn ścigany z oskarżenia publicznego.

Taki akt oskarżenia może bowiem sporządzić jedynie adwokat oraz radca prawny. W sytuacji gdy strona działa przez pełnomocnika, jest on zobowiązany – przy pierwszej podejmowanej w określonej sprawie czynności procesowej – dołączyć do jej akt pełnomocnictwo swojego mocodawcy lub jego odpis.

W przypadku osoby niebędącej stroną postępowania karnego może ona ustanowić pełnomocnika, ale tylko w sytuacji gdy wymagają tego jej interesy w toczącym się postępowaniu. Sąd, a w postępowaniu przygotowawczym – prokurator mogą odmówić dopuszczenia do udziału w czynnościach pełnomocnika osoby niebędącej stroną, jeżeli uznają, że nie wymaga tego obrona jej interesów (art. 87 § 3 k.p.k.).

W postępowaniu przygotowawczym na taką odmowę przysługuje zażalenie (art. 302 § 1 k.p.k.), natomiast nie podlega ona zaskarżeniu na etapie postępowania sądowego (art. 459 § 1 i 2 k.p.k.).

Pełnomocnika może ustanowić również poręczyciel, zatrzymany, osoba, u której przeprowadzono przeszukanie, choć nie jest podejrzanym, lub osoba, od której odebrano rzecz stanowiącą dowód w sprawie, mimo że nie jest podejrzanym, ani pokrzywdzonym i która domaga się zwrotu tej rzeczy, oraz osoba podsłuchiwana jedynie z uwagi na ewentualny związek ze sprawcą przestępstwa.

W tych sytuacjach pełnomocnik podlega jednak ograniczeniom wynikającym z art. 87 § 3 k.p.k., czyli musi brać pod uwagę to, że może zostać nie dopuszczony do postępowania.

Rygorom wskazanym w art. 87 § 3 k.p.k. nie podlega pełnomocnik osoby, wobec której prokurator wniósł o zobowiązanie jej do zwrotu korzyści uzyskanej z przestępstwa Skarbowi Państwa, oraz osób, które dochodzą po śmierci oskarżonego odszkodowania za niesłuszne jego skazanie lub aresztowanie (art. 556 § 3 k.p.k.).

Pełnomocnictwa można udzielić na piśmie lub przez złożenie oświadczenia do protokołu. Udział pełnomocnika w sprawie nie wyłącza osobistego działania osoby przez niego reprezentowanej (art. 88 § 1 k.p.k. w zw. z art. 86 § 2 k.p.k.).

W sytuacji gdy pokrzywdzonym jest małoletni albo osoba ubezwłasnowolniona częściowo lub całkowicie, pełnomocnika może ustanowić przedstawiciel ustawowy. Jeżeli natomiast uprawniona osoba jest pozbawiona wolności (zatrzymana), do czasu gdy nie ustanowi ona osobiście pełnomocnika, może to uczynić inna osoba i nie musi to być osoba najbliższa (art. 88 § 1 k.p.k. w zw. z art. 83 § 1 k.p.k.).