Opinie
Prokurator Putina
Kariera i działalność Jurija Czajki są ściśle powiązane z urzędującym premierem i systemem politycznym dzisiejszej Rosji. A nie jest to system demokratyczny – pisze adwokat
Śledztwo w sprawie katastrofy na lotnisku w Smoleńsku 10 kwietnia 2010 r. prowadzi rosyjska prokuratura pod nadzorem prokuratora generalnego Federacji Rosyjskiej Jurija Czajki. Polski rząd, z Donaldem Tuskiem na czele, wielokrotnie wyrażał zaufanie do pracy rosyjskich prokuratorów i wyników ich śledztwa. Nie wszyscy w Polsce podzielają tę opinię. Pomimo to nikt nie zadał sobie trudu, aby przeanalizować działanie rosyjskiej prokuratury ani bliżej przyjrzeć się osobie Jurija Czajki. Nikt nie zadał sobie też pytania, czy prokuratura rosyjska i jej szef pracują rzeczywiście tak profesjonalnie i niezależnie, jak zdaje się w to wierzyć polski rząd i niektóre media.
W 2007 roku ukazała się w Niemczech książka Margarety Mommsen i Angeliki Nussberger pod tytułem „Das System Putin. Gelenkte Demokratie und politische Justiz in Russland” („System Putina. Sterowana demokracja i polityczny wymiar sprawiedliwości w Rosji”). Autorki nie pozostawiają złudzeń co do stanu wymiaru sprawiedliwości w dzisiejszej Rosji, podkreślają, że rządzi w nim korupcja, jest on upolityczniony i stanowi narzędzie w zwalczaniu opozycji oraz niezależnych mediów. Zdaniem Mommsen i Nussberger, Putin od początku uważał prokuratorów za swoją prawą rękę w administracji (s. 112).
Nie najlepszego zdania o rosyjskim wymiarze sprawiedliwości jest też prezydent Dmitrij Miedwiediew, który w swym słynnym apelu „Naprzód Rosjo” z 10 września 2009 r. zwrócił uwagę na potrzebę przeprowadzenia w tej sferze radykalnych reform.
Początki kariery
Kim jest Jurij Czajka i jak funkcjonuje podlegająca mu prokuratura? Według biografii pochodzącej z jego oficjalnej strony internetowej, Czajka urodził się w 1951 r. W wieku 21 lat rozpoczął studia prawnicze w Swierdłowsku, które ukończył w 1976 r. Po stażu w prokuraturze był śledczym, następnie został zastępcą prokuratora rejonowego w obwodzie irkuckim, a od 1983 r. kierował oddziałem śledczym do spraw transportu w prokuraturze we Wschodniej Syberii. Rok później przeszedł do pracy w aparacie irkuckiego komitetu obwodowego partii, gdzie zajmował się m.in. sprawami prokuratorskimi.
Jak wiemy, sowiecki wymiar sprawiedliwości, w stu procentach sterowany przez aparat partyjny, był narzędziem władzy partii komunistycznej. Po rozpadzie Związku Sowieckiego Czajka został prokuratorem w obwodzie irkuckim, aby w 1995 roku awansować na pierwszego zastępcę prokuratora generalnego Federacji Rosyjskiej. W tym okresie partia komunistyczna utraciła władzę nad wymiarem sprawiedliwości, co nie oznacza jednak wcale, że sądy i prokuratura stały się niezależnymi instytucjami.
Co prawda po upadku ZSRR podejmowano próby zreformowania wymiaru sprawiedliwości, ale bez większych sukcesów. Gdy w lecie 1999 r. do władzy doszedł Władimir Putin (najpierw od sierpnia 1999 r. w roli premiera, a wkrótce, od stycznia 2000 r. prezydenta), rozpoczął się nowy rozdział w historii rosyjskiego wymiaru sprawiedliwości. 17 sierpnia 1999 r. z rekomendacji Putina Jurij Czajka objął funkcję ministra sprawiedliwości, którą pełnił do 23 czerwca 2006 r., gdy został prokuratorem generalnym Rosji. Na tym stanowisku pracuje do dziś.
Powołanie Czajki na prokuratora generalnego nie oznaczało jego degradacji. Przeciwnie, ponieważ „w rosyjskim systemie prawnym pierwsze skrzypce od dawna grają nie sędziowie, lecz odgórnie sterowani prokuratorzy (...) sędziom pozostaje wybór: albo brać w tym udział, albo się wycofać” – piszą autorki książki „System Putina” na stronie 114.
Czajka jest człowiekiem Putina, jego kariera i działalność są ściśle powiązane z urzędującym premierem i systemem politycznym dzisiejszej Rosji. A nie jest to system demokratyczny. Zresztą jako minister sprawiedliwości, a później prokurator generalny, Czajka sam ten system współtworzył.
Chodorkowski do kolonii karnej
Za jego kadencji na stanowisku ministra najgłośniejsza stała się sprawa Michaiła Chodorkowskiego i kierowanego przez niego koncernu Jukos.
Chodorkowski popadł w konflikt z Putinem, gdyż otwarcie krytykował jego politykę. W październiku 2003 r. został aresztowany i oskarżony o oszustwa podatkowe, korupcję i inne przewinienia. W maju 2005 r. skazano go na dziewięć lat pozbawienia wolności. Karę miał odbywać w kolonii karnej. We wrześniu tego samego roku sąd apelacyjny obniżył karę więzienia do ośmiu lat.
Rekomenduj artykuł Oddano głosów:
