Zarys koncepcji programowej muzeum II wojny światowej (fragmenty)

W muzeum II wojny światowej niektóre, nawet fundamentalne, tematy (jak np. powstanie warszawskie) mogą być przedstawione skrótowo, biorąc pod uwagę, że są lub będą one centralną częścią ekspozycji innych muzeów.

(...) Ze względu na lokalizację muzeum i polską inicjatywę jego powołania wojenne losy Polski i Polaków zostaną w nim, co zrozumiałe, wyeksponowane. Nie może to jednak nastąpić kosztem umniejszania doświadczeń innych narodów – w tym także Niemców i Rosjan. Należy podkreślić, że nie zamierzamy tworzyć muzeum martyrologii narodu polskiego ani muzeum chwały polskiego oręża, lecz placówkę o przekazie uniwersalnym, w której wydarzenia w Polsce stanowiłyby jedynie część szerszego obrazu.

(...) Z racji usytuowania muzeum w Gdańsku powinna zostać w nim uwypuklona także specyfika wojny i okupacji na Pomorzu. Można to osiągnąć poprzez odpowiedni dobór materiałów ilustrujących zjawiska występujące w skali szerszej, np. Stutthof jako przykład niemieckiego obozu koncentracyjnego, wysiedlenia ludności polskiej z Gdyni, ucieczka i wysiedlenia Niemców w 1945 r. jako przykłady przymusowych migracji ludności.

(...) Pojawienie się (...) wiadomości o współdziałaniu nazizmu i komunizmu nie oznacza, że będzie ona stawiać znak równości pomiędzy tymi reżimami. Tym bardziej unikać musimy wchodzenia w spór, który z systemów był bardziej zbrodniczy i dlaczego.

(...) Ukazanie wojny przez pryzmat losów żołnierzy, jeńców, więźniów obozów, robotników przymusowych czy ogółu ludności cywilnej stanowić będzie, jak sądzimy, najbardziej uniwersalny i zrozumiały dla wszystkich zwiedzających przekaz – niezależnie od ich narodowości. Taka perspektywa niesie też głęboko pacyfistyczne przesłanie, zgodne z ideą muzeum.

(...) Ze względu na istniejące już placówki upamiętniające Zagładę (...) nie ma potrzeby, abyśmy stawiali sobie za cel kompleksowe udokumentowanie Holokaustu. Z drugiej strony zwiedzający nie mogą odnosić wrażenia, że temat ten został w muzeum zmarginalizowany. Stąd też konieczne jest znalezienie takiej formuły ekspozycji, która pozwoliłaby przedstawić ogrom dokonanego na Żydach ludobójstwa na stosunkowo ograniczonej powierzchni.

(...) Życie codzienne w czasie II wojny światowej. Ta oś ekspozycji powinna niejako przełamywać ogólny schemat muzeum poprzez uwzględnienie obok losów ludności cywilnej także sytuacji żołnierzy. Narrację na temat obu tych wątków warto poprowadzić z perspektywy jednostki. Na ile to możliwe, zwiedzający powinni oglądać wojnę oczyma zwykłego żołnierza lub cywila.

(...) Zasadniczo ekspozycja nie powinna być ułożona chronologicznie, ale według (...) osi tematycznych. Odsłaniałyby one obraz II wojny światowej jako „europejskiej (a nawet światowej) tragedii”. Takie ujęcie prezentuje książka Jerzego Holzera (...) „Europejska tragedia XX wieku. II wojna światowa”, Warszawa 2005), pokazująca wojnę jako dzieło totalitaryzmów, radykalizujących zbrodnie ponad wszystko to, co do tej pory znała ludzkość, i głównie poprzez pryzmat cierpień ludności cywilnej. (...)

Fragmenty wybrane przez redakcję

Cały dokument

http://www.rp.pl/artykul/211154.html