Gliniana pieczęć sprzed 2 tys. lat – czy to pamiątka Świątyni

źródło: PAP/EPA

Pieczęć mogła służyć urzędnikom Świątyni Jerozolimskiej

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Archeologiczne eldorado

Zabytek znaleziony na Starym Mieście w Jerozolimie odpowiada starożytnym opisom

Pieczęć jest niepozorna, wielkości monety. Odkryta została w pobliżu Muru Zachodniego zwanego także Ścianą Płaczu, pozostałości Drugiej Świątyni Jerozolimskiej. Na pieczęci dają się odczytać dwa słowa w języku aramejskim o znaczeniu "czysty dla Boga".

– Pieczęć pochodzi z okresu między I wiekiem p.n.e., a  70 r. n.e., kiedy to Rzymianie stłumili żydowskie powstanie i zniszczyli drugą z jerozolimskich świątyń – powiedział Ronny Reich, archeolog z Uniwersytetu w Hajfie, współkierujący wykopaliskami. – Znalezisko to pierwsze odkrycie pieczęci z napisem z tego okresu i wydaje się być materialną pamiątką rytuałów w świątyni.

Do tej pory zostało odkrytych bardzo niewiele artefaktów związanych z najświętszym miejscem judaizmu. Wzgórze Świątynne pozostaje niedostępne dla archeologów ze względu na jego funkcję religijną i polityczną. Obecnie na wzgórzu są święte miejsca muzułmanów: Kopuła na Skale i meczet Al-Aksa.

Archeolodzy twierdzą, że pieczęć była prawdopodobnie używana przez urzędników świątyni do zatwierdzenia obiektów do użytku rytualnego – oliwy i być może zwierząt przeznaczonych na ofiary. Materiały używane przez kapłanów świątyni musiały spełniać surowe wytyczne czystości rytualnej szczegółowo określone w tekście opisującym zasady prawa, znanym jako "Miszna". Tekst zbioru opisuje także użycie pieczęci do sporządzania żetonów dla pielgrzymów odwiedzających świątynię.

Miejsce znalezienia pieczęci znajduje się na trasie głównej ulicy, która przebiegała przez starożytną Jerozolimę, prowadząc do świątyni.

– Pieczęć jest wyjątkowa, została znaleziona tuż obok świątyni i jest podobna do tych opisanych w "Misznie" – powiedział Aren Maeir z Uniwersytetu Bar-Ilan, archeolog nie biorący udziału w badaniach. – Miło, gdy możemy połączyć odkrycia archeologiczne z zapisami w starożytnych źródłach.

Zabytek został znaleziony w trakcie wykopalisk prowadzonych przez archeologów Izraelskiego Departamentu Starożytności w ramach większego projektu badań pt. "Miasto Dawida". Archeolodzy kopią w najstarszej części Jerozolimy.