Kosmos
Najciemniejsza gwiazda w okolicy
Polskim naukowcom udało się najdokładniej na świecie zmierzyć promieniowanie rentgenowskie Słońca
Pomiary przeprowadzono za pomocą zbudowanego we wrocławskim Zakładzie Fizyki Słońca Centrum Badań Kosmicznych PAN przyrządu SphinX (Solar Photometer in X-rays) umieszczonego na orbitalnym obserwatorium Koronas-Foton. Satelita wystrzelony został z kosmodromu Plesieck 30 stycznia 2009 roku. – Nasz przyrząd ma niezwykle wysoką czułość – podkreśla prof. Janusz Sylwester z CBK PAN.
W czasie ostatniego minimum pod względem promieniowania rentgenowskiego Słońce było najciemniejszą gwiazdą w promieniu 23 lat świetlnych od Ziemi – sugerują dane zebrane przez naukowców z Centrum Badań Kosmicznych PAN.
Spektrofotometr rejestruje promieniowanie rentgenowskie emitowane przez naszą gwiazdę. Jest zdolny wykryć emisję miękkiego promieniowania rentgenowskiego 20-krotnie słabszą od progu czułości najlepszych detektorów zainstalowanych na amerykańskim satelicie GOES.
Praca z wynikami badań została opublikowana w najnowszym wydaniu prestiżowego magazynu „EOS, Transactions, American Geophysical Union”.
Od lutego do końca listopada ubiegłego roku SphinX przesłał ok. 100 gigabitów danych. Był wówczas jedynym przyrządem na świecie zdolnym obserwować zmiany strumienia miękkiego promieniowania rentgenowskiego Słońca. Polscy naukowcy mieli niepowtarzalną okazję badania jasności rentgenowskiej Słońca w okresie minimum aktywności.
Pomiary polskich badaczy pozwalają lepiej poznać mechanizmy odpowiedzialne za rozbłyski słoneczne – zjawiska wpływające na pogodę kosmiczną. Pomagają zrozumieć mechanizm rozgrzewania się korony słonecznej, gorącej plazmy górnych części atmosfery Słońca. Tam powstaje miękkie promieniowanie rentgenowskie. Dane dostarczone przez spektrofotometr SphinX pozwoliły oszacować temperaturę korony w minimum słonecznym. Wynosiła niemal 2 miliony stopni Celsjusza. Naukowcom udało się także określić gęstość korony: w jej każdym metrze sześciennym znajdowało się 1014 cząstek.
–Ten wynik jest szczególnie ciekawy, bo w poprzednich okresach minimalnej aktywności gwiazdy korona była ponad stukrotnie gęstsza – komentuje prof. Sylwester. Rozsławiona przez film „Avatar” Alpha Centauri A, gwiazda podobna do Słońca i jedna z jego najbliższych sąsiadek, w tym czasie wysyłała ponad stukrotnie więcej promieniowania rentgenowskiego.
—na podst. mat. CBK PAN
masz pytanie, wyślij e-mail do autora
Rekomenduj artykuł Oddano głosów:
