Niebezpieczne skutki bezskutecznej egzekucji

Członkowie zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ponoszą posiłkową odpowiedzialność za jej długi

Posiłkową odpowiedzialność członków zarządu za długi spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, gdy egzekucja z  jej majątku  okaże się bezskuteczna, przewiduje art. 299 § 1 k.s.h.

Osoby wchodzące w skład owego gremium odpowiadają za zaległości  powstałe albo wymagalne w okresie sprawowanej przez nich funkcji  solidarnie. Przy czym dla  powstania tej osobistej odpowiedzialności konieczne jest nie tylko prawidłowe ich powołanie (tj. odpowiadające przepisom kodeksu spółek handlowych, ewentualnie zapisom umowy podmiotu), ale także uprzednie uzyskanie przez wierzyciela tytułu wykonawczego przeciwko spółce obejmującego dochodzoną od członka zarządu należność.

Przykład 1

DEF sp. z o.o. nie uregulowała dwóch faktur wystawionych 17 stycznia  2011, których termin płatności upływał odpowiednio 31 stycznia i 7 lutego 2011. Natomiast do zarządu – jako jego członka – prawidłowo powołano 1 marca 2011 panią Maję.

Z uwagi zatem na fakt, że wymienione należności powstały a następnie stały się wymagalne przed datą objęcia przez panią Maję funkcji członka zarządu DEF sp. z o.o., nie będzie ona osobiście odpowiadać za ich zapłatę.

Przykład 2

M sp. z o.o. nie uiściła należności za trzy faktury opiewające na kwoty po 1 tys. zł, wystawione 1 i 15 marca, a także 1 kwietnia 2011. Powinny być one uregulowane odpowiednio 8 i 22 marca a także 8 kwietnia 2011. Do pełnienia funkcji wiceprezesa zarządu M sp. z o.o. 4 kwietnia  2011 właściwie powołano panią Wiktorię.

W przypadku wytoczenia powództwa opartego na normie art. 299 § 1 k.s.h. poniesie więc ona osobistą odpowiedzialność tylko za  nieopłaconą fakturę z 1 kwietnia  2011. Czas jej zapłaty upływał bowiem 8 kwietnia, czyli w okresie, gdy wchodziła ona już w skład zarządu M sp. z o.o.

Cytowany przepis znajduje zastosowanie zarówno do egzekucji prowadzonej na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego, jak również do regulacji o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Jakie dowody

Sąd Najwyższy w wyroku z 26 czerwca 2003 (V CKN 416/01) podniósł, że: „Ustalenie przewidzianej w art. 298 § 1 k.h. (art. 299 § 1 k.s.h.) przesłanki bezskuteczności egzekucji może nastąpić na podstawie każdego dowodu, z którego wynika, że spółka nie ma majątku pozwalającego na zaspokojenie wierzyciela pozywającego członków zarządu”.

W świetle powołanego orzeczenia  dowody te mogą zatem być następujące:

- postanowienie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości z uwagi na fakt, że majątek dłużnika nie wystarcza na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego;

- postanowienie o umorzeniu postępowania upadłościowego z tego powodu, że majątek dłużnika nie wystarcza na ściągnięcie kosztów postępowania upadłościowego;

- postanowienie o umorzeniu egzekucji wobec stwierdzenia jej bezskuteczności;

- negatywny wynik zobowiązania spółki do wyjawienia majątku w trybie art. 913 i nast. k.p.c.;

- sprawozdanie finansowe spółki wskazujące na to, że majątek spółki nie pozwoli uregulować wierzytelności przysługującej osobie dochodzącej roszczenia od członków zarządu;

- odpis z KRS wskazujący, że spółka utraciła byt prawny;

- powołanie się na negatywne rezultaty postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez innych wierzycieli spółki.

Katalog ten jest otwarty. Oznacza to, że dopuszczalne jest wykazanie bezskuteczności egzekucji każdym innym dowodem świadczącym o tym, że należność przysługująca wierzycielowi podmiotu nie zostanie przez niego zaspokojona. Nie jest jednak obowiązkowe urzędowe jej potwierdzenie.

Całość majątku spółki

Bezskuteczność egzekucji obligatoryjnie odnosi się do całego majątku spółki, a nie   tylko do jego części. Zaprezentowane stanowisko znajduje odzwierciedlenie także w  wyroku Sądu Najwyższego z 20 października 2005 II CK 152/2005), zgodnie z którym: „Przewidziana w art. 299 § 1 k.s.h. przesłanka odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania spółki w postaci bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce oznacza bezskuteczność egzekucji z całego majątku spółki”.