Nakaz rozbiórki. Kiedy?

Nakaz rozbiórki jest ostatecznością. Ze statystyk Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego wyraźnie jednak widać, że więcej wydaje się nakazów rozbiórki, aniżeli legalizuje samowoli.

Rozbiórki obiektów budowlanych

Wydane nakazy

I półrocze 2010 r. – 2847

w 2009 r. – 5823

w 2008 r. – 5099

w 2007 r. – 6474

w 2006 r. – 6486

Rozbiórki wykonane

I półrocze 2010 r. – 1291

w 2009 r. – 3190

w 2008 r. – 2581

w 2007 r. – 2808

w 2006 r. – 3450

Źródło: Główny Urząd Nadzoru Budowlanego

Prawo budowlane w art. 48 oraz 49b przewiduje nakazanie przez nadzór budowlany w drodze decyzji administracyjnej rozbiórki obiektu budowlanego będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, albo zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ (starostę lub wojewodę).

Przepis art. 48 prawa budowlanego stanowi również podstawę prawną nakazania rozbiórki części budynku.

Nadzór budowlany wyda decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, gdy:

– budowa jest niezgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu

– budowa narusza przepisy, w tym przepisy techniczno-budowlane, w sposób uniemożliwiający doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem, albo

– inwestor nie spełnił w wyznaczonym terminie obowiązków nałożonych przez nadzór budowlany mających na celu doprowadzenie budowy do stanu zgodnego z prawem, lub

– inwestor nie uiścił w terminie opłaty legalizacyjnej.

Pamiętaj!

Samowolą może być tylko część obiektu. Nakaz rozbiórki będzie odnosił się wówczas wyłącznie do tej części obiektu budowlanego, która wybudowana została bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.

Przy czym chodzi o część obiektu budowlanego na tyle samodzielną, niezależną, aby można było ją rozebrać bez konieczności ingerencji w tę pozostałą część obiektu (wybudowaną legalnie).

To, czy prace zostały zakończone przed wszczęciem postępowania, nie ma znaczenia (wyrok z 12 kwietnia 2000 r. NSA, sygn. akt. II S. A. /6d2399/98).

Nakaz się nie przedawnia

Obowiązek wykonania rozbiórki obciąża nie tylko inwestora (osobę, która dopuściła się samowoli budowlanej), ale także właściciela obiektu. Okoliczność, że właściciel obiektu, który był stroną, zbył nieruchomość po wydaniu decyzji rozbiórkowej, nie oznacza, że obowiązek ten nie obciąża jej nabywcy (wyrok NSA z 6 lipca 2006 r. II OSK 1071/05).

Jeżeli więc dana osoba kupiła kota w worku, czyli np. budynek samowolnie rozbudowany albo też odziedziczyła go, to nie oznacza, że nie ponosi ona konsekwencji związanych ze złamaniem prawa. Obowiązki związane z legalizacją lub rozbiórką spadają bowiem na nią. Koszty rozbiórki obciążają tego, na kogo wystawiono nakaz rozbiórki.

Nawet jeśli powiatowy inspektor nadzoru budowlanego wystawi nakaz rozbiórki, inwestor ma prawo się odwołać. Odwołanie od decyzji należy złożyć do wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego (a jeżeli to on wydał nakaz, to do głównego inspektora nadzoru budowlanego). Jeśli decyzja z wyższej instancji także będzie potwierdzała nakaz rozbiórki, wówczas można jeszcze wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Jeśli wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego nie będzie satysfakcjonujący, inwestorowi pozostaje już tylko skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego – pod warunkiem uchybień we wcześniejszych postępowaniach. Skarga kasacyjna musi być wniesiona przez prawnika, nie może jej napisać sam zobowiązany.

Trzeba pamiętać też, że w nakazie nie ma daty rozbiórki. Decyzja nakazująca rozbiórkę podlega wykonaniu z dniem, kiedy stała się ostateczna. Co do zasady decyzja staje się ostateczna, jeżeli minie 14 dni od jej doręczenia i nikt jej w tym czasie nie zaskarży.