Jak spisać ostatnią wolę

Każdy może dowolnie rozporządzić swym majątkiem na wypadek śmierci. Nie musi on wcale przypaść rodzinie, jednak najbliższym należy się zachowek

Jeśli chcesz pozostawić swą ostatnią wolę, masz do wyboru kilka sposobów jej przekazania. Są jednak pewne ogólne warunki, które odnoszą się do wszystkich testamentów. Tak więc testament może zawierać rozporządzenie tylko jednego spadkodawcy. Żona i mąż nie mogą więc spisać wspólnego testamentu.

Sporządzić testament (a także go odwołać) może tylko osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych, a więc w pełni poczytalna i pełnoletnia. Nieważny jest testament spisany w stanie wyłączającym z różnych względów świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Nieważny jest też testament sporządzony pod wpływem groźby albo błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby nie ten błąd, spadkodawca nie rozporządziłby swym majątkiem w taki, a nie inny, sposób (art. 945 k.c.).

Przedmiotem testamentu może być cały majątek spadkodawcy albo jego część, tj. określony udział w nim. Jeśli testamentem spadkodawca przeznaczy danej osobie określony przedmiot, np. dom jednorodzinny z działką, ale przedmiot ten wyczerpuje praktycznie cały majątek, osobę tę uważa się w razie wątpliwości nie za zapisobiorcę, ale spadkobiercę.

Najlepiej u notariusza

Najbezpieczniejsze jest sporządzenie testamentu w formie aktu notarialnego, u notariusza. Powierzając jego spisanie specjaliście, zyskujemy gwarancję nie tylko ważności testamentu, ale i tego, że nasza ostatnia wola będzie wyrażona w sposób precyzyjny, niebudzący wątpliwości. Testament notarialny jest dokumentem urzędowym i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo poświadczone.

Ze spisania ostatniej woli w formie aktu notarialnego warto skorzystać zwłaszcza wówczas, gdy chcemy obciążyć spadkobiercę czy spadkobierców zapisem na rzecz wskazanej osoby czy instytucji, szczególnie warunkowym, albo poleceniem.

Testament urzędowy

Spadkodawca może przekazać swe dyspozycje na wypadek śmierci ustnie w obecności dwu świadków wobec:

• wójta (burmistrza, prezydenta miasta),
• starosty,
• marszałka województwa,
• sekretarza powiatu albo gminy,
• kierownika urzędu stanu cywilnego.

Jest to tzw. testament urzędowy, w praktyce coraz rzadziej wykorzystywany (art. 951 k.c.). Oświadczenie spadkodawcy spisuje się wtedy w protokole z podaniem daty sporządzenia i odczytuje się go spadkodawcy w obecności świadków. Protokół powinien być podpisany przez spadkodawcę, osobę, wobec której ostatnia wola została oświadczona, oraz przez świadków. Jeśli z jakichś powodów spadkodawca nie jest się w stanie podpisać, trzeba w protokole wskazać tego przyczynę.

Wystarczy spisać własnoręcznie

Możemy także spisać ostatnią wolę bez angażowania notariusza, osób urzędowych, świadków, sporządzając testament własnoręczny (art. 949 k.c.). Ta możliwość jest wykorzystywana dość często. Jednakże stosunkowo często zdarza się też, że takie testamenty – przede wszystkim z powodu uchybień formalnych – bywają nieważne. Czasem też, ze względu na nieumiejętność wyrażenia ostatniej woli, są problemy z ich interpretacją, choć prawo nakazuje tłumaczyć testament tak, aby zapewnić możliwie najpełniejsze urzeczywistnienie woli spadkodawcy.

Aby testament spisany własnoręcznie był ważny, konieczne jest zachowanie pewnych wymagań formalnych (art. 949 k.c.).

Musi on być:

• napisany przez spadkodawcę w całości pismem ręcznym (nie można go napisać na maszynie, na komputerze czy podpisać testamentu napisanego ręką innej osoby),
• podpisany przez spadkodawcę,
• opatrzony przez niego datą.

Nawet jednak brak daty nie powoduje nieważności testamentu własnoręcznego, jeżeli nie wywołuje wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu, co do jego treści lub co do wzajemnego stosunku kilku testamentów.

Nie ma natomiast żadnych ustępstw, gdy chodzi o dwa pozostałe warunki: testament własnoręczny dla swej ważności musi być w całości napisany pismem odręcznym (sfałszowanie bowiem całego pisma jest trudne) i podpisany. Jeśli sporządzając taki testament, zapomnimy np. o podpisie albo spiszemy go w całości lub części na maszynie, na komputerze albo podpiszemy testament napisany w całości lub w części ręką innej osoby, będzie on całkowicie nieważny i nie wywoła zamierzonych skutków. Oznacza to m.in., że do spadku po nas będą miały zastosowanie wskazane wcześniej reguły dziedziczenia ustawowego, obowiązujące automatycznie, gdy spadkodawca nie pozostawił ostatniej woli.