Prawo autorskie
Autorzy dzieł bezprawnie nie dostają wynagrodzeń
Współtwórcy, których utworami zarządza ZAiKS, powinni zadbać o zarejestrowanie swych udziałów. Inaczej mogą mieć problem z wypłatą tantiem
Kłopoty z otrzymaniem przez twórcę należnych tantiem mogą powstać szczególnie wtedy, gdy któryś ze współtwórców umrze. ZAiKS wymaga wtedy wskazania spadkobierców i ich praw, co może trwać latami i na lata zablokować wypłatę honorariów.
Wykaż udział w utworze
Z takim problemem spotkał się Zbigniew Gajzler, współautor scenariusza i dialogów filmu dokumentalnego „Eduard Julius Vortheil – sny i marzenia pioniera kinematografii“, wyemitowanego trzykrotnie w TVP Łódź w 2002 r. Drugim współautorem jest zmarły 31 grudnia 2007 r. Andrzej Perz. Kiedy Zbigniew Gajzler wystąpił o tantiemy, ZAiKS przyznał, że z tytułu emisji tego filmu „zarezerwował na jego nazwisko” 1143 zł., ale odmówił wypłaty, żądając podpisu spadkobierców współautora.
Zmarły kolega nie zostawił żadnych spadkobierców (dodajmy, że wtedy spadek przypada gminie), ale Zbigniew Gajzler nie miał żadnej wiedzy o postępowaniu spadkowym. W związku z tym domagał się tylko swojej części, czyli połowy zebranych przez ZAiKS tantiem.
– Nauczono mnie szanować pieniądze, a teraz chodzi także o zasady – powiedział „Rz“ Zbigniew Gajzler.
Mecenas Anna Biernacka z ZAiKS powiedziała z kolei „Rz“, że stowarzyszenie musi mieć pewność, jaki konkretnie udział ma współautor, żeby spadkobiercy tego nie kwestionowali, a pieniądze i tak nie przepadną. Równie ważna jest zgoda na wykorzystywanie utworu wszystkich współautorów (spadkobierców).
Prawo po stronie współtwórcy
Wszystko wskazuje jednak na to, że działania ZAiKS są bezprawne. Potwierdza to adwokat Elżbieta Traple, prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego.
– Rozumiem, że ZAiKS nie wpłaca tantiem spadkobiercy, gdy nie jest pewien jego praw czy spadkobiercy nie mogą dojść do porozumienia. W odniesieniu do współtwórcy powinien korzystać z domniemania z art. 9 prawa autorskiego („współtwórcom przysługuje prawo autorskie wspólnie, domniemywa się, że wielkości udziałów są równe”) i wypłacać należną mu część – wyjaśnia.
20 mln utworów podlega zarządowi ZAiKS
Jeszcze dalej idzie prof. Bogudar Kordasiewicz, konsultant w kancelarii prawnej K&L Gates.
– Na korzyść współtwórcy działa nie tylko wspomniane domniemanie, z czego wynika, że to ZAiKS powinien szukać spadkobierców i udowodnić inne udziały w utworze, jeśli je kwestionuje. Orzecznictwo Sądu Najwyższego z ostatniego okresu pozwala współwłaścicielowi rzeczy (a do autorskich praw majątkowych stosuje się odpowiednio te zasady) egzekwować korzyści płynące z całej rzeczy (utworu), a rozliczenia są kwestią wtórną.
26 tysięcy polskich twórców i ich spadkobierców chroni Związek Autorów i Kompozytorów Scenicznych
ZAiKS jest jedną z kilkunastu organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi w Polsce, swoim zarządem (ochroną) obejmuje 90 proc. polskich utworów. Zarządza utworami ok. 5 tys. swoich członków i ich spadkobierców, 7 tys. twórców, którzy o to się do niego zwrócili, oraz utworami 14 tys. twórców chronionych z mocy ustawy: emisje radiowe i telewizyjne w kablówkach. Wreszcie chroni 3 mln zagranicznych twórców na podstawie 130 umów zawartych z zagranicznymi odpowiednikami ZAiKS.
masz pytanie, wyślij e-mail do autora
Czytaj też:- Prawa majątkowe twórcy wygasają dopiero po siedemdziesięciu latach od jego śmierci
- Spór z ZAiKS najpierw do Komisji Prawa Autorskiego
Przeczytaj więcej o: Tantiemy, współtwórca, zaiks
Rekomenduj artykuł Oddano głosów:
