Fiskus i sądy nie pozwalają na rozliczenie składek w kosztach

Organy podatkowe odrzucają argumenty przemawiające za uwzględnieniem w kosztach podatkowych wydatków ponoszonych przez spółki na opłacenie polisy

Niestety mają poparcie niektórych sądów administracyjnych.

Wyjątkiem jest dość stara interpretacja z 29 sierpnia 2008 r. (ITPB3/423-369/08/PS), w której Izba Skarbowa w Bydgoszczy stwierdziła, że przedmiotem ubezpieczenia OC będzie szeroko pojęta ochrona interesu majątkowego podatnika przed zdarzeniami, które mogłyby narazić go na stratę.

W konsekwencji poniesienie wydatków z tytułu składek na ubezpieczenie majątkowe jest racjonalnym działaniem podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą i wskazane wydatki mogą być uznane za koszty uzyskania przychodów zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT (w opisanym przypadku spółka była jednak nie tylko ubezpieczającym, ale i ubezpieczonym od szkodliwych działań jej organów).

Finansowanie cudzego wydatku

Ten sam jednak organ w interpretacji z 25 lutego 2011 r. (ITPB3/423-648/10/MK) stwierdził, że zgodnie z ustawą o CIT, tylko niektóre składki na ubezpieczenia majątkowe dotyczące pracowników mogą być kosztami uzyskania przychodów. A zatem składki płacone z tytułu zawartych innych umów ubezpieczenia nie mogą być uznane za takie koszty i to zarówno w stosunku do pracowników, jak i tym bardziej gdy są opłacane na rzecz osób niebędących pracownikami.

Organ odwołał się tutaj do art. 16 ust. 1 pkt 59 ustawy o CIT, jednak tylko taka argumentacja – w kontekście składek na ubezpieczenie OC organów spółek – została zakwestionowana przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Ograniczenie dotyczy tylko pracowników

W wyroku z 14 czerwca 2011 r. (II FSK 212/10) NSA stwierdził, że z art. 16 ust. 1 pkt 59 ustawy o CIT wynika wprost, iż ma on zastosowanie do składek opłaconych z tytułu umów ubezpieczenia zawartych na rzecz pracowników.

Aby zatem z tego unormowania wywodzić konsekwencje podatkowe w stosunku do wydatków poniesionych z tytułu składek od ubezpieczenia zawartego na rzecz członków organów statutowych spółki kapitałowej, musieliby być oni jednocześnie jej pracownikami.

Jeżeli więc ze sprawy nie wynika, że członkowie organów pozostają ze spółką w stosunku pracy, to nie można uznawać, że składki ubezpieczenia zawartego na ich rzecz nie mogą być kosztami spółki na podstawie tego przepisu. Niezależnie od tego, czy ubezpieczenie OC mieści się w grupach ryzyka w tym przepisie wymienionych.

Niestety NSA nie rozstrzygnął, czy spółka może w ogóle zaliczyć składki do kosztów uzyskania przychodów (skarga kasacyjna ministra finansów była bowiem oparta tylko na naruszeniu przez WSA tego wskazanego przepisu ustawy o CIT).

Niezależnie jednak od tego Izba argumentowała, że opłacana składka ubezpieczeniowa nie dotyczy samej spółki (jej działalności), lecz wskazanych osób fizycznych w związku z ich działaniem bądź zaniechaniem działań przy wykonywaniu funkcji, za co otrzymują określone wynagrodzenie i przyjmują odpowiedzialność.

Polisa, zdaniem organu, zabezpiecza interes majątkowy sprawcy danej straty, nie samej spółki, a zatem nie można przyjąć, że ponoszone wydatki na opłacenie składki ubezpieczenia OC wypełniają dyspozycję art. 15 ust. 1 ustawy o CIT. Spółka ponosi bowiem de facto koszty z tytułu umowy ubezpieczenia, które dotyczyć mają innych podmiotów i powinny być przez nie finansowane, a takie wydatki nie są kosztem uzyskania przychodów.

Ani w sposób bezpośredni, ani pośredni nie mają związku z uzyskiwanym przychodem (ich poniesienie w żaden sposób nie wskazuje na związek z generowaniem przychodów z działalności przedsiębiorstwa).

Także Izba Skarbowa w Warszawie w interpretacji z 1 stycznia 2010 r. (IPPB5/423-647/09-2/AS) stwierdziła (wbrew obszernej argumentacji wnioskodawcy), że osoba fizyczna, przyjmując funkcję członka zarządu lub zasiadając w radzie nadzorczej spółki za określone wynagrodzenie, przyjmuje jednocześnie odpowiedzialność za pełnienie tej funkcji.