Jak wyceniać środki trwałe w sprawozdaniu finansowym

źródło: www.sxc.hu

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Jak wyceniać majątek spółki w likwidacji

W bilansie firmy nie ma danych o trwałej utracie wartości i dokonanych z tego powodu odpisach aktualizujących. Aby się o nich dowiedzieć, trzeba sięgnąć do informacji dodatkowej

Zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne, nie rzadziej niż na dzień bilansowy, wycenia się według:

- cen nabycia lub kosztów wytworzenia, lub

- wartości przeszacowanej (po aktualizacji wyceny środków trwałych),

pomniejszonych o odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe, a także o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości.

Ulepszenia

Art. 31 ust. 1 ustawy o rachunkowości mówi, że wartość początkową środka trwałego (cenę zakupu lub koszt wytworzenia) zwiększa się o koszty jego ulepszenia polegające na przebudowie, rozbudowie, modernizacji lub rekonstrukcji, jeżeli powodują one zwiększenie jego wartości użytkowej.

Wartość użytkowa mierzona jest okresem używania, zdolnością wytwórczą, jakością produktów uzyskiwanych za pomocą ulepszonego środka trwałego, kosztami eksploatacji lub jeszcze innymi miarami. Z tego wynika, że wartość początkową środków trwałych, które zostały wprowadzone do ksiąg rachunkowych (czyli wartość bilansową), zwiększają koszty ulepszenia tego środka trwałego.

Warto sięgnąć do standardów

Przy wycenie środków trwałych należy sprawdzić, czy nie doszło do trwałej utraty ich wartości. Chodzi o sytuacje, gdy istnieje duże prawdopodobieństwo, że kontrolowany przez firmę składnik majątku nie przyniesie w przyszłości w znaczącej części lub w całości przewidywanych korzyści ekonomicznych.

Zgodnie z art. 28 ust. 7 ustawy o rachunkowości takie przewidywania uzasadniają dokonanie odpisu aktualizującego doprowadzającego wartość środka trwałego wynikającą z ksiąg rachunkowych do ceny sprzedaży netto lub do ustalonej w inny sposób wartości godziwej (gdy nie można ustalić ceny sprzedaży).

Przyczynami, które mogą spowodować trwałą utratę wartości środka trwałego, są na przykład: zaniechanie określonej produkcji, zmiana technologii produkcji (maszyny przestają być użyteczne), przeznaczenie środka trwałego do likwidacji lub wycofanie z używania.

Analizując, czy nastąpiła trwała utrata wartości danego składnika majątku firmy, mogą korzystać z Krajowego Standardu Rachunkowości nr 4. Natomiast jednostki, które są zobowiązane do sporządzania sprawozdania finansowego zgodnie z międzynarodowymi standardami rachunkowości, w tej sytuacji powinny sięgnąć do MSR nr 36.

Odpisy aktualizujące

Kwota odpisu aktualizującego zmniejszająca wartość danego środka trwałego odnoszona jest w ciężar pozostałych kosztów operacyjnych. W tym celu trzeba dokonać odpowiedniego zapisu po stronie Ma konta „Odpisy aktualizujące wartość środków trwałych” oraz po stronie Wn „Pozostałe koszty operacyjne”.

Może się zdarzyć, że przyczyna, z której dokonano odpisu, ustanie. Wtedy równowartość całości odpisu lub ustalonej części tego odpisu zalicza się do pozostałych przychodów operacyjnych. Wynika to z art. 35c ustawy o rachunkowości. Rozwiązanie odpisu aktualizującego dokonuje się zapisem po stronie Ma konta „Pozostałe przychody operacyjne” oraz po stronie Wn „Odpisy aktualizujące wartość środków trwałych”.

Jeśli trwała utrata wartości dotyczy środków trwałych, których wartość była wcześniej przeszacowana na podstawie rozporządzenia ministra finansów (ostatnia aktualizacja była w 1995 r.), to odpis aktualizujący w pierwszej kolejności zmniejsza kwotę aktualizacji odniesioną na kapitał z aktualizacji wyceny.

Jeżeli kwota trwałej utraty wartości przewyższa wcześniejszą aktualizację z przeszacowania, to różnicę odnosi się na konto „Pozostałe koszty operacyjne” (art. 32 ust. 5 ustawy o rachunkowości).

Warto podkreślić, że nie można przeszacowywać środków trwałych na podstawie decyzji kierownika jednostki (nawet gdy ich wartość jest znacznie niższa od rynkowej).

Informacja dodatkowa

Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy o rachunkowości informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego powinna zawierać istotne dane i objaśnienia niezbędne, aby sprawozdanie finansowe jednostki rzetelnie i jasno przedstawiało sytuację majątkową, finansową i wynik finansowy podmiotu.