Plus Minus
Podróżujący fortepian
Bywa pełen wątpliwości, ale i zdecydowany w opiniach, zamknięty w sobie i otwarty na świat. Jaki naprawdę jest pianista Piotr Anderszewski? Światowa premiera jego nowej płyty już w poniedziałek
Udało nam się porozmawiać, gdy przyjechał na krótki odpoczynek do nowego mieszkania w Lizbonie, po recitalu w Petersburgu, a przed koncertami z orkiestrą La Scali, brytyjską Philharmonią oraz japońskim tournée. W Lizbonie Piotr Anderszewski czuje się teraz najlepiej, choć nie wie, czy osiądzie na stałe. Jest nieustannym wędrowcą. Życiowym i artystycznym.
Niedokończony dyplom
Obok Krystiana Zimermana to najbardziej znany dziś w świecie polski muzyk, koncertujący w najlepszych salach. Obaj mają kontrakty z największymi koncernami fonograficznymi, zdobywali nominacje do nagrody Grammy. Może w przyszłości dołączy do nich Rafał Blechacz.
Piotr Anderszewski urodził się w Warszawie, potem z rodziną mieszkał we Francji, gdzie rozpoczął studia w Lyonie i Strasburgu. Wrócił do Warszawy, by je kontynuować, ale porzucił Akademię Muzyczną przed dyplomem. Zrezygnował ze zdawania egzaminu z tzw. repertuaru obowiązkowego.
– Nie byłem w stanie zagrać czegoś, do czego nie byłem przekonany, na przykład utworów Paderewskiego – tłumaczył potem. – Publiczność natychmiast by to wyczuła. Myślę, że w mojej grze jest pewnego rodzaju szczerość, zresztą uważam, że to jakaś forma upośledzenia. Zazdroszczę nieraz muzykom, którzy potrafią wykonać wszystko i do tego dobrze.
W latach 90. osiadł w Londynie. Tam, jak twierdzi, zaczęła się jego dorosłość: – Miałem
21 lat, nikt nie stał mi nad głową, czułem się u siebie – wspomina. Do tego dochodziło świetnie zorganizowane życie koncertowe, wrażliwa publiczność, dla której nadal lubi grać.
Po kilku latach poczuł się jednak zmęczony ciągłym podkreślaniem swojej inności przez Brytyjczyków i przeniósł się do Paryża. We Francji zamieszkała zresztą jego siostra Dorota, skrzypaczka, z którą czasami występuje. Kiedy jednak słucha się jego opowieści o kolejnych życiowych przystankach, dostrzec można, że nieustannie pozostaje czujnym obserwatorem z zewnątrz. – Francuzi muszą zobaczyć, żeby uwierzyć – powiedział kiedyś. – Słuch, który jest zmysłem najwrażliwszym i najgłębszym, to nie dla nich.
Perfekcja nie istnieje
Bywa bardzo krytyczny wobec siebie, dlatego tym większe znaczenie ma fakt, że jest zadowolony z najnowszej płyty będącej zapisem recitalu w nowojorskiej Carnegie Hall.
– Carnegie Hall to miejsce magiczne – mówi Piotr Anderszewski. – Było to zatem trudne wyzwanie, choćby pod względem doboru utworów. Recital musi zadziałać na publiczność, płyta powinna mieć własną dramaturgię. Nie mogę sięgać po rzeczy znane z moich albumów ani te, które chciałbym nagrać w przyszłości.
„Anderszewski at Carnegie Hall” to ósma płyta polskiego pianisty, od czasu, gdy w 2001 roku podpisał kontrakt z Virgin, filią EMI. I pierwsza tzw. live. – Postanowiłem spróbować, zwłaszcza że muzyka jest czymś nieuchwytnym, przemijającym jak życie – wyjaśnia. – Praca w studiu nagraniowym zaprzecza tej zasadzie. Gdy czuję się zmęczony, mogę zagrać tylko część utworu, resztę odłożyć na jutro. Mogę w nieskończoność nagrywać jakiś fragment, by go szlifować. Tyle tylko, że w sztuce zawsze może być lepiej, absolutna perfekcja nie istnieje. I czy w ogóle z ulotnych dźwięków można stworzyć coś konkretnego, definitywnego?
Przyznaje jednak, że ulega możliwościom techniki. Fascynuje go montaż nagrań, sklejanie jak najdoskonalszej całości z kawałków. Przypomina to pracę rzeźbiarza. A jednak nowa płyta – poza drobnymi korektami – jest rzeczywiście wiernym zapisem autentycznego występu.
Album otwiera partita Bacha. Pytam, czy nie jest to jednak wersja zagrana na bis. Zdarza się bowiem, że na koniec recitalu Anderszewski powtarza w całości utwory, z których wykonania nie był zadowolony.
– W Carnegie Hall nic takiego się nie wydarzyło – zapewnia. – Niektórzy uważają, że moimi powtórkami utworów chcę kokietować publiczność, ale to nieprawda. Żal mi, gdy nie przekazałem wszystkiego, co jest w muzyce. Jeśli czuję, że jestem w formie i mogę zrobić to dużo lepiej, dlaczego mam tego nie uczynić?
Niezadowolony najczęściej bywa na początku występu. – To moment, kiedy nawiązuję kontakt z publicznością. Czasem udaje się to od razu, częściej potrzebuję czasu, by wyczuć atmosferę – wyjaśnia. – Siadając do fortepianu, zaczynam dialog. Rzucam jakiś temat i oczekuję odpowiedzi, a nieraz napotykam opór. Możliwe, że to moja wina, jestem za mało komunikatywny albo nie odbieram tego, co daje mi publiczność. Trudno wyrazić to słowami, ale takie rzeczy wyłapuję natychmiast.
Rekomenduj artykuł Oddano głosów:
