Jak opodatkować darowiznę w małżeństwie

źródło: Rzeczpospolita

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Kto odpowiada za długi firmy małżonka
• Za firmę od siostry nie ma podatku
• Pożyczka na działalność
• Nie zawsze można darować środek trwały bez podatku
• Pożyczasz od osoby prywatnej, potrąć podatek od odsetek
• Nie zawsze uda się darować środek trwały bez konieczności zapłaty podatku
• Kiedy fiskus skorzysta na przekazanej darowiźnie
• Jeśli nie ma korzyści, danina się nie należy
• Separacja nie wyklucza zwolnienia od darowizny

Dla celów rozliczeń z fiskusem ważne jest ustalenie obdarowanego – czy jest nim jeden, czy oboje małżonków

- Ojciec przekazał córce pieniądze w darowiźnie. W momencie zawarcia umowy córka pozostawała w związku małżeńskim, a otrzymane pieniądze posłużyły sfinansowaniu niektórych wydatków związanych z jednoosobową działalnością gospodarczą męża. W małżeństwie obowiązuje ustawowa wspólność majątkowa. Czy powstanie obowiązek zapłaty podatku od spadków i darowizn? Czy rodzaj ustroju majątkowego w małżeństwie ma jakiekolwiek znaczenie dla celów podatkowych? – pyta czytelnik.

Istnienie wspólnoty majątkowej pomiędzy małżonkami nie powoduje automatycznie nabycia przedmiotu darowizny przez oboje małżonków. Decydują tu zapisy umowy darowizny, a dokładniej wola darczyńcy.

Beneficjentem może być także współmałżonek

W praktyce przekazanie darowizny do majątku wspólnego małżonków może się odbyć w różnej formie. Przede wszystkim przez zawarcie umowy darowizny z obojgiem małżonków, w której małżonkowie występować będą w charakterze obdarowanych i złożą oświadczenie o przyjęciu darowizny.

Ponadto do przekazania darowizny na rzecz majątku wspólnego może dojść w drodze umowy, w której tylko jeden małżonek będzie występował w charakterze obdarowanego, natomiast złoży oświadczenie o przyjęciu darowizny, która wejdzie do majątku wspólnego obojga.

Pojawiają się tu jednak wątpliwości, czy rzeczywiście w omawianym przypadku dochodzi do nabycia przedmiotu darowizny przez drugiego z małżonków, który nie złożył oświadczenia woli o jej przyjęciu. W orzecznictwie i literaturze można spotkać się z poglądem, że do nabycia darowizny przez drugiego współmałżonka nie jest konieczne złożenie oświadczenia o przyjęciu przedmiotu darowizny także przez niego.

Niemniej istnieje też pogląd, prezentowany również w niektórych interpretacjach organów podatkowych, zgodnie z którym do nabycia przedmiotu darowizny przez drugiego małżonka konieczne jest jego oświadczenie o przyjęciu darowizny. W przeciwnym razie należy uznać, że przedmiot darowizny nabył tylko jeden z małżonków.

Ze względu na wskazane wątpliwości warto zadbać o zawarcie jednoznacznych zapisów w umowie darowizny, tak aby jej skutki były zgodne zarówno z wolą darczyńcy, jak i obdarowanych/ obdarowanego. Można także rozważyć zwrócenie się do organu podatkowego o wydanie interpretacji indywidualnej, dotyczącej skutków danej umowy w świetle podatku od spadków i darowizn.

Majątek wspólny i osobisty

Zgodnie z regulacjami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa. Obejmuje ona przede wszystkim przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich, które stają się majątkiem wspólnym małżonków.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy wskazuje także przedmioty majątkowe, które nie są objęte wspólnością ustawową i należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Są nimi m.in. przedmioty majątkowe nabyte w drodze darowizny, chyba że darczyńca postanowił inaczej. Do majątku osobistego należą także przedmioty nabyte w drodze spadku lub zapisu.

Co do zasady więc przedmioty majątkowe nabyte przez małżonka w drodze darowizny nie są objęte wspólnością majątkową. Otrzymanie darowizny przez żonę nie będzie oznaczało jej otrzymania (nabycia) także przez męża, niezależnie od panującego w małżeństwie ustroju majątkowego.

Wyjątkiem będzie sytuacja, gdy zgodnie z wolą darczyńcy darowizna wejdzie w skład majątku wspólnego małżonków. Wówczas należy przyjąć, że darowiznę otrzymała zarówno żona, jak i mąż. Jeżeli więc w omawianej sytuacji zgodnie z wolą ojca darowizna wejdzie w skład majątku wspólnego małżonków, mąż (zięć) może być zobowiązany do zapłaty podatku od spadków i darowizn.

Darowizna dla obojga

Wysokość podatku od darowizny, w tym zwolnienia i kwoty wolne od podatku, uzależniona jest m.in. od stopnia pokrewieństwa istniejącego pomiędzy darczyńcą a obdarowanym.