Firma
Odpłatność to nie tylko pieniądze
Ustanowienie służebności mieszkania w zamian za przeniesienie udziałów we współwłasności o znacznej wielkości nie jest czynnością nieodpłatną
Taką tezę potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając skargę kasacyjną fiskusa w sprawie podatku od spadków i darowizn (Sygnatura akt: II FSK 970/10).
Spór powstał w związku z działem spadku. Podatniczka po mężu nabyła udział w nieruchomości. Przy dziale spadku sąd na wniosek spadkobierców zniósł współwłasność i całość nieruchomości przypadła synowi zmarłego. Zniesienie nastąpiło bez spłat i dopłat. Ale nowy właściciel ustanowił na rzecz żony spadkodawcy służebność mieszkania.
Fiskus uznał, że czynność ustanowienia służebności osobistej mieszkania miała charakter nieodpłatny i zażądał podatku od spadków i darowizn. Przez całe postępowanie podatkowe strony spierały się o jego wartość.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nieoczekiwanie zwrócił uwagę na inny aspekt sprawy. Uwzględniając skargę podatniczki, uznał, że rozstrzygnięcie w sprawie było przedwczesne, bo fiskus nie wyjaśnił, czy ustanowienie służebności faktycznie miało nieodpłatny charakter. Sąd przypomniał, że zgodnie z wolą ustawodawcy podatkiem od spadków i darowizn zostały objęte nieodpłatne renty, użytkowania i służebności. Regulacje odnoszące się do służebności mieszkania nie określają jednak wprost, czy prawo to ma charakter odpłatny, czy nieodpłatny. To oznacza, że może być w tym zakresie dowolnie ukształtowane.
Czynność prawna jest odpłatna, jeżeli podmiot, który dokonuje przysporzenia, otrzymuje lub ma otrzymać w zamian za nie korzyść majątkową (ekwiwalent). Odpłatność nie sprowadza się wyłącznie do świadczenia pieniężnego. W ocenie WSA, jeżeli właściciel nieruchomości ustanawia służebność na rzecz osoby, która przeniosła na niego znaczną wielkość udziałów we współwłasności, to nie sposób twierdzić, że nastąpiło to nieodpłatnie.
Stanowisko to potwierdził sąd kasacyjny. Jak przypomniał sędzia NSA Jerzy Rypina, istotą ekonomiczną podatku od spadków i darowizn jest przyrost majątku podatnika pod tytułem darmym. Zdaniem NSA sąd cywilny nie miał obowiązku ustalania wartości udziału ani służebności. Spadkobiercy mogli to ustalić poza procesem i należało to uwzględnić. Wyrok jest prawomocny.
Więcej:
Przeczytaj więcej o: Podatek od spadków i darowizn, ograniczone prawo rzeczowe, służebność osobista mieszkania, zniesienie współwłasności nieruchomości
Rekomenduj artykuł Oddano głosów:
