Wspólne rozliczenie po śmierci męża

"Rzeczpospolita" radzi czytelnikom

Mój mąż zmarł we wrześniu 2011 r. Byliśmy małżeństwem ponad 30 lat. W maju 2011 r. przeprowadziliśmy adaptację naszego domu, która była niezbędna ze względu na niepełnosprawność męża. Za 2011 r. mąż uzyskał dochody z renty i z umowy-zlecenia, a ja mam dochody z umowy o pracę. Czy za 2011 r. będę mogła złożyć PIT-37, w którym dochody moje i męża byłyby jeszcze wspólnie opodatkowane? Czy w tym zeznaniu podatkowym będę mogła odliczyć wydatki uprawniające do ulgi rehabilitacyjnej należnej mojemu zmarłemu mężowi?

W takiej sytuacji żona nie ma obowiązku rozliczania dochodów swojego małżonka za 2011 r. Na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (tekst jedn. DzU z 2004 r. nr 269, poz. 2681 ze zm.) organy prowadzące ewidencję ludności są obowiązane, w terminie 14 dni od dnia otrzymania aktu zgonu, przekazać informację o zgonie naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania zmarłego. W ten sposób organy podatkowe uzyskują informację o jego śmierci. Żona nie musi więc informować urzędu skarbowego.

Nie ma też ona obowiązku rozliczenia podatku od jego dochodów. Może jednak skorzystać z takiego prawa i w zeznaniu za 2011 r. opodatkować wspólnie dochody. Takie prawo zapewnia jej art. 6a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wniosek o łączne opodatkowanie dochodów małżonków może zostać złożony przez podatnika pod warunkiem, że:

- zawarł związek małżeński przed rozpoczęciem roku podatkowego, a małżonek zmarł w trakcie roku podatkowego,

- pozostawał w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, a małżonek zmarł po upływie roku podatkowego, lecz przed złożeniem zeznania.

Wobec tego w przedstawionej sytuacji wdowie przysługuje prawo do rozliczenia zeznania podatkowego PIT-37 za 2011 r. na zasadach preferencyjnych, tj. wspólnie z mężem. Poza warunkiem pozostawania w związku małżeńskim istotne jest również, aby:

- między małżonkami istniała wspólność majątkowa,

- do żadnego z małżonków nie miały zastosowania przepisy o podatku liniowym, o ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych (z wyłączeniem przychodów z prywatnego najmu), o karcie podatkowej ani o podatku tonażowym,

- do małżonków miał zastosowanie nieograniczony obowiązek podatkowy,

- wniosek o wspólne opodatkowanie za 2011 r. został złożony przez podatnika nie później niż 30 kwietnia 2012 r.

Wdowa ma również prawo do uwzględnienia w zeznaniu przysługujących mężowi ulg, do których przed śmiercią nabył prawo, w tym do ulgi rehabilitacyjnej. Odliczenia tego należy dokonać z uwzględnieniem zasad warunkujących zastosowanie ulgi. Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 6 oraz ust. 7a pkt 1 updof na zasadzie ulgi rehabilitacyjnej mogą być rozliczane m.in. wydatki na adaptację i wyposażenie mieszkań oraz budynków mieszkalnych stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności.

Z pytania nie wynika, jaki rodzaj wydatków poczynili małżonkowie w związku z adaptacją domu do potrzeb wynikających z niepełnosprawności męża. Przykładowo można do  nich zaliczyć wydatki na likwidację barier architektonicznych, budowę podjazdów dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, poszerzenie drzwi, likwidację progów, założenie okien zamykanych z niskiego poziomu, położenie terakoty antypoślizgowej, likwidację wanny i założenie brodzika ze specjalnym siedziskiem dla osób niepełnosprawnych ruchowo, założenie (także montaż) wszelkiego rodzaju uchwytów, specjalnych baterii dla osób z niepełnosprawnymi dłońmi, montaż drzwi przesuwnych itd.

W wypadku osoby niepełnosprawnej, np. ruchowo, wydatki te ułatwiają lub umożliwiają wykonywanie podstawowych czynności życiowych. Poniesione koszty muszą więc w sposób racjonalny odpowiadać potrzebom wynikającym z niepełnosprawności. Nie można natomiast odliczać od dochodu takich wydatków, których celem jest jedynie poprawa komfortu mieszkania (lub budynku mieszkalnego).