Chętni do rozstania mogą stracić pieniądze

Czy odprawa z tytułu zwolnień przysługuje także wtedy, gdy z inicjatywą odejścia z firmy za porozumieniem wystąpił zatrudniony? Większość prawników twierdzi, że tak

- W artykule z 5 maja 2011 w artykule „Porozumienie nie wyklucza odprawy” Marlena Chłopik pisze: „Jednym z takich uprawnień (...) jest prawo do odprawy pieniężnej. Nie ma przy tym znaczenia, która ze stron (pracownik czy pracodawca) występuje z propozycją rozwiązania stosunku pracy”.

Natomiast w artykule z 8 listopada 2011 w artykule „Jak obliczyć rekompensatę za utratę posady przy grupowych zwolnieniach” Mariusz Pigulski pisze: „Uwaga! Odprawę zatem wypłaca się nie tylko przy redukcjach grupowych, ale także (...) na mocy porozumienia stron, którego inicjatorem był zatrudniający”.

W związku z tymi wyjaśnieniami mam wątpliwość, czy dla pozyskania prawa do odprawy pieniężnej ma znaczenie, kto (pracownik czy pracodawca) wystąpił z inicjatywą rozwiązania stosunku pracy za porozumieniem stron? – pyta czytelnik.

Dla kogo świadczenie i…

Ustawa z 13 marca 2003 o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (DzU nr 90, poz. 844) gwarantuje prawo do odprawy zarówno przy zwolnieniach grupowych, jak i indywidualnych dokonywanych na podstawie tego aktu prawnego, gdy:

• pracodawca zatrudnia przynajmniej 20 pracowników,

• przyczyna zwolnienia nie leży po stronie zatrudnionych,

• rozwiązanie umowy o pracę następuje na mocy wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę lub na mocy porozumienia stron.

Z art. 1 ust. 1 ustawy nie wynika, z czyjej inicjatywy to ostatnie ma być zawierane. Jedynie art. 1 ust. 2 stanowi, że liczby odnoszące się do pracowników, o których mowa w ust. 1, obejmują pracowników, z którymi w ramach grupowego zwolnienia następuje rozwiązanie stosunków pracy z inicjatywy pracodawcy na mocy porozumienia stron, jeżeli dotyczy to co najmniej pięciu pracowników. Mimo to zdania ekspertów są podzielone.

Większość twierdzi, że dla nabycia prawa do odprawy nie ma znaczenia, kto zainicjował rozstanie za porozumieniem stron. Istotna jest tylko przyczyna redukcji. Jeżeli leży po stronie pracodawcy, a ten zatrudnia co najmniej 20 pracowników, to bez względu na to kto wystąpił z inicjatywą zwolnienia, odprawa się należy. Redukcja następuje bowiem na podstawie ustawy o zwolnieniach grupowych.

W praktyce można przecież wyobrazić sobie taką sytuację: pracodawca ogłasza zwolnienia grupowe, ale nie podaje jeszcze listy osób do zwolnienia. Jeden z pracowników zgłasza się jako kandydat (chce odejść, a wie, że to uchroni kogoś innego). Proponuje rozwiązanie umowy za porozumieniem stron. Szef się godzi, rozstanie następuje na podstawie ustawy o zwolnieniach grupowych, a zatrudniony zachowuje prawo do odprawy.

Inaczej byłoby, gdyby firma zatrudniająca co najmniej 20 pracowników przeprowadzała zwolnienia grupowe, ale jednego z pracowników zwalniała z powodu celowego, ciężkiego naruszenia przez niego służbowych obowiązków. Zatrudniony wie, że szef ma pełne prawo, by wręczyć mu dyscyplinarkę. Dlatego, będąc świadomy swoich przewinień, występuje z rozwiązaniem umowy o pracę za porozumieniem stron. Przyczyna rozstania nie jest właściwa dla ustawy o zwolnieniach grupowych, dlatego do rozstania dojdzie na podstawie kodeksu pracy i tym samym zatrudniony nie nabędzie prawa do odprawy.

Z powyższymi argumentami nie wszyscy się jednak zgadzają. Przeciwnicy argumentują, że ratio legis ustawy o zwolnieniach grupowych wskazuje, że chodzi o propozycję pracodawcy. W końcu to on jest inicjatorem zwolnień i gdyby nie jego chęć zmniejszenia zatrudnienia, to do zastosowania ustawy o zwolnieniach grupowych w ogóle by nie doszło. Tym samym nie byłoby powodów do wypłacania odpraw.

…w jakiej wysokości

Odprawa pieniężna z racji zwolnień grupowych przysługuje w wysokości: