Na otarcie łez nie zawsze pieniądze

źródło: www.sxc.hu

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Przywrócony do pracy może walczyć o odszkodowanie
• Zanim pożegnasz podwładnego, zastanów się dwa razy

W przypadku związkowców, osób w wieku przedemerytalnym, kobiet w ciąży i korzystających z urlopu macierzyńskiego sąd zawsze orzeka o przywróceniu do pracy

Pracownikom, których umowy o pracę zostały wypowiedziane w sposób nieuzasadniony lub z naruszeniem przepisów o wypowiadaniu, przysługuje roszczenie o:

• uznanie wypowiedzenia za  bezskuteczne (gdy okres wypowiedzenia jeszcze nie minął, co – ze względu na opieszałość sądów – jest sytuacją rzadką),

• przywrócenie do pracy i wypłatę wynagrodzenia za czas pozostawania bez zatrudnienia,

• przyznanie odszkodowania.

Tyle teoria. W praktyce dopuszczalność wystąpienia z poszczególnymi roszczeniami zależy od rodzaju umowy o pracę i konkretnej sytuacji faktycznej pracownika. Zanim prześledzimy to na konkretnych przykładach, zapamiętajmy, że:

• zatrudnionemu na czas nieokreślony, który został zwolniony niezgodnie z prawem, przysługuje przywrócenie do pracy albo odszkodowanie (art. 45 i 56 kodeksu pracy),

• przy umowach terminowych (kontrakt na czas określony lub na czas wykonywania określonej pracy) będzie to tylko odszkodowanie:

– w przypadku wypowiedzenia zawsze,

– w razie rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, o ile upłynął już termin, do którego umowa miała trwać bądź gdy przywrócenie do pracy byłoby niewskazane ze względu na krótki okres, jaki pozostał do tego terminu (art. 50 i 59 k.p.).

Teraz pora na kazusy:

• WADLIWE ROZWIĄZANIE UMOWY NA CZAS NIEOKREŚLONY

Przykład

Zatrudniony na czas nieokreślony pozostaje w dużym konflikcie z pracodawcą. Z powodu naruszenia w sposób ciężki służbowych obowiązków pracodawca zwolnił go dyscyplinarnie.

Swojej decyzji jednak nie uzasadnił. W efekcie zatrudniony wystąpił z roszczeniem o przywrócenie do pracy. Sąd nie uwzględnił roszczenia, zasądzając odszkodowanie.

Uwaga! Co do zasady, w przypadku niezgodnego z prawem lub nieuzasadnionego rozwiązania umowy o pracę na czas nieokreślony, pracownikowi przysługuje jedno z  dwóch alternatywnych roszczeń: roszczenie o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne albo roszczenie o odszkodowanie.

Wybór należy do pracownika. Mimo to sąd może nie uwzględnić roszczenia o przywrócenie do pracy, jeżeli uzna je za niecelowe i nieuzasadnione. Zasądza wówczas odszkodowanie. W  przedstawionej sytuacji, wobec istniejącego konfliktu pomiędzy pracownikiem a pracodawcą, przywrócenie nie byłoby zasadne (wyrok SN z 24 lutego 1998, I PKN 539/97).

Sytuacja przedstawiałaby się inaczej, gdyby pracownik był np. działaczem związkowym, objętym szczególną ochroną przed rozwiązaniem stosunku pracy. Otóż, zgodnie z art. 45 § 3 k.p., w przypadku takich osób, tak samo jak kobiet w ciąży, pracowników w  okresie urlopu macierzyńskiego oraz pracowników w  wieku przedemerytalnym, sąd jest zobowiązany zawsze orzekać o przywróceniu do pracy.

• WADLIWE WYPOWIEDZENIE UMOWY TERMINOWEJ

Przykład

Firma zatrudnia pięciu pracowników. Zatrudniona ma umowę na czas określony podpisaną na rok. Nie przewidziano w niej możliwości wcześniejszego wypowiedzenia.

Mimo to pracodawca ją wypowiedział. Pracownica wystąpiła z roszczeniem o przywrócenie do pracy.

Uwaga! W przypadku bezprawnego lub nieuzasadnionego rozwiązania bez wypowiedzenia umów terminowych (umowa na czas określony lub na czas wykonywania określonej pracy) przywrócenie do pracy nie będzie możliwe tylko, jeżeli upłynął już termin, do którego umowa miała trwać, bądź gdy przywrócenie takie byłoby niewskazane ze względu na  krótki okres, jaki pozostał do tego terminu (art. 59 w związku z art. 56 k.p.).

Wtedy sąd orzeka o odszkodowaniu. Roszczenie o nie jest natomiast wyłączne (art. 50 § 3 k.p.), gdy umowa terminowa została wypowiedziana z naruszeniem przepisów. W  tym zakresie przywrócenie do  pracy możliwe jest jedynie w przypadku osób w wieku przedemerytalnym, kobiet w  ciąży, pracowników w okresie urlopu macierzyńskiego oraz związkowców.