Jak sądy rozstrzygały wątpliwości związane z wypoczynkiem podwładnych

autor: Michał Walczak

źródło: Fotorzepa

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Nowe prawo zwiększa chaos w kadrach
• 2011: najciekawsze wyroki z prawa pracy
• Zaległy wypoczynek z 2008 r. przepadnie 31 marca
• Jeden urlop, dwie firmy

Raczej niewielki pożytek mają pracodawcy z wyroków sądowych w sprawach urlopowych. Składy orzekające nie zajmują się często tymi zagadnieniami. Dotychczas największe wątpliwości budził tzw. urlop na żądanie. Z ostatnich lat wybraliśmy najciekawsze orzeczenia, które zapadły przed sądami apelacyjnymi i Sądem Najwyższym. Dotyczyły one następujących zagadnień:

Uprawnienia pracownika

- wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 2 grudnia 2008 r. (III AUa 449/08)

Regulacja art. 154 § 1 kodeksu pracy wyznacza jedynie podstawowy wymiar urlopu wypoczynkowego, który może być odmiennie, tj. korzystniej, unormowany choćby w umowie o pracę czy też w układach zbiorowych pracy, biorąc pod uwagę specyficzne warunki panujące na danym stanowisku pracy bądź charakterystyczne dla określonego zawodu, nie pozbawiając jednak takiego dodatkowego urlopu charakteru urlopu wypoczynkowego, którego przeznaczeniem jest przede wszystkim wypoczynek i regeneracja sił konkretnego pracownika. Tym bardziej że zarówno umowa o pracę, jak i układ zbiorowy pracy stanowią źródła prawa pracy tożsame z kodeksem pracy.

- postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 5 listopada 2008 r. (II AKz 537/08)

Urlop wypoczynkowy nie zwalnia od powinności publicznych, do jakich należy stawiennictwo na wezwanie sądu w sprawie karnej. Innymi słowy to wyrażając – każdy ma obowiązek stawić się na wezwanie sądu, niezależnie od swych zobowiązań pracowniczych czy osobistych planów, także biegły.

Termin

- wyrok Sądu Najwyższego z 16 grudnia 2008 r. (I PK 88/08)

Prawo do urlopu i wykorzystanie urlopu w danym roku kalendarzowym lub najpóźniej do końca pierwszego kwartału następnego roku kalendarzowego (art. 168 k.p.) nie może być realizowane w sposób dowolny bez uzgodnienia z pracodawcą.

- wyrok Sądu Najwyższego z 16 grudnia 2008 r. (I PK 88/08)

1. Czasowa nieobecność osób uprawnionych do udzielenia pracownikowi urlopu wypoczynkowego nie usprawiedliwia jego rozpoczęcia bez zgody pracodawcy.

2. Bieg terminu z art. 264 § 2 k.p. nie rozpoczyna się, jeżeli w zachowaniu pracodawcy (w dowolnej formie) nie można się dopatrzyć oświadczenia woli (zachowania zmierzającego do wywołania skutku prawnego), a stanowi ono jedynie udzielenie informacji, że oświadczenie woli zostanie złożone (doręczone).

- wyrok Sądu Najwyższego z 4 listopada 2010 r. (II PK 116/10)

O początku urlopu decyduje rozkład czasu pracy pracownika. W konsekwencji znaczenie ma początek kolejnej doby pracowniczej, a nie ta sama doba kalendarzowa.

- wyrok Sądu Najwyższego z 9 marca 2011 r. (II PK 240/10)

1. Pracodawca nie jest związany wnioskiem pracownika zawierającym propozycję terminu udzielenia urlopu, jest jednak związany takim wnioskiem, gdy pochodzi on od pracownicy, która urodziła lub ma urodzić dziecko i w związku z tym chciałaby przedłużyć czas sprawowania nad nim pełnej, osobistej opieki.

2. Z treści art. 229 § 2 k.p. nie można wywodzić obowiązku przedstawienia orzeczenia o zdolności do pracy przez pracownika rozpoczynającego urlop wypoczynkowy po zakończeniu okresu niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni.

Na żądanie

- wyrok Sądu Najwyższego z 16 września 2008 r. (II PK 26/08)

1. Urlop na żądanie stanowi część urlopu wypoczynkowego przysługującego pracownikowi, wobec czego ma identyczny z urlopem wypoczynkowym charakter prawny i poza wyjątkami przewidzianymi wyraźnie w ustawie (art. 168 in fine k.p., art. 163 § 1 zdanie trzecie k.p.), jak również wynikającymi z charakteru tego uprawnienia (np. możliwość dzielenia tego urlopu na części czy obowiązek udzielenia urlopu w terminie wskazanym przez pracownika), stosują się do niego wynikające z kodeksu pracy regulacje urlopowe.

2. Zawarte w art. 167² k.p. sformułowanie o obowiązku udzielenia urlopu przez pracodawcę ma takie samo znaczenie normatywne, jakie przypisuje się takiemu pojęciu w innych przepisach dotyczących reguł wykorzystywania przez pracownika urlopu wypoczynkowego, którego część stanowi urlop na żądanie.

Racjonalny ustawodawca nie odwołałby się w omawianym przepisie do mającego określone znaczenie prawne pojęcia „udzielania urlopu przez pracodawcę", gdyby miałoby to być bezcelowe.