„Równoważna praca” kierowcy nie uwalnia od doby pracowniczej

Czy jako firma handlowa zatrudniająca kierowców w podstawowym czasie pracy na umowę o pracę mogę wprowadzić do regulaminu pracy zatrudnienie kierowców w systemie równoważnym? Czy będzie wówczas występować przekroczenie doby?

Możliwość stosowania równoważnego czasu pracy nie jest powiązana z rodzajem wykonywanych przez kierowcę przewozów ani z zakresem działalności pracodawcy. W przepisach ustawy o czasie pracy kierowców nie zostały nawet zawarte – w przeciwieństwie do art. 135 kodeksu pracy – przesłanki stosowania tego systemu (uzasadnienie rodzajem pracy lub jej organizacją). Wskazuje to na całkowicie swobodną możliwość stosowania tej formy organizacji pracy kierowców.

W firmie czytelnika obowiązuje regulamin pracy. W nim też powinna się znaleźć informacja o stosowaniu równoważnego czasu pracy (art. 18 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców). Tym systemem można objąć tylko pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy kierowców, a nawet tylko niektórych szoferów wyodrębnionych ze względu na rodzaj wykonywanych przewozów.

Na zmianę regulaminu w tym zakresie szef nie potrzebuje zgody pracowników. Trzeba jednak pamiętać, że wprowadzając w równoważnym czasie pracy dłuższy niż miesięczny okres rozliczeniowy, konieczna jest aprobata związku zawodowego. Jeżeli organizacji związkowej w firmie nie ma albo działająca nie wyrazi zgody na takie okresy rozliczeniowe, można je stosować po uprzednim zawiadomieniu właściwego inspektora pracy.

Sprawa się komplikuje, gdy system czasu pracy, jakim objęci są kierowcy, został wskazany w umowach o pracę. Może to być zapis wyraźnie wskazujący na system podstawowy albo pośrednio, np. poprzez wskazanie, że praca ponad osiem godzin na dobę jest nadliczbowa. Wówczas wprowadzenie innego systemu czasu pracy wymaga zmiany umowy (zawarcia z zatrudnionym porozumienia zmieniającego albo wręczenia mu wypowiedzenia zmieniającego).

Równoważny czas pracy nie wyłącza obowiązku stosowania do rozliczeń czasu pracy pojęcia doby pracowniczej. Dla celów rozliczania czasu pracy i ustalania uprawnienia do wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, przez dobę należy rozumieć 24 kolejne godziny, poczynając od godziny, w której kierowca rozpoczyna pracę zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy.

Ponowne rozpoczęcie zadań w tej samej dobie, także w tym systemie czasu pracy, prowadzi do uznania, że mamy do czynienia z nadgodzinami (poza wyjątkami, w których w danej dobie nie zostałaby łącznie wypracowana norma czasu pracy). Ograniczenie tego skutku możliwe jest tylko w razie stosowania indywidualnych rozkładów czasu pracy wprowadzonych z zachowaniem procedury określonej w art. 8 ustawy o czasie pracy kierowców.