Za pracę w sobotę należy się pensja i dzień wolny

źródło: www.sxc.hu

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Wolne za sobotnie zadania bez wynagrodzenia
• Jak rozliczać nadgodziny
• Sztywny grafik to sposób na widzimisię szefa
• Za szósty dzień zawsze wolne
• Za cztery godziny w sobotę cały dzień wolny
• Nagana za odmowę pracy w sobotę
• Niegroźne widzimisię pracodawcy przy grafikach
• Z powodu luki w prawie odpoczywamy krócej
• Ryczałt nie rekompensuje pracy w wolną sobotę

Pracodawca może zlecić wykonywanie zadań w szóstym dniu tygodnia, jeśli ma ku temu uzasadnione powody. Jednak musi się rozliczyć z pracownikiem

Czasem zdarza się, że pracodawca wydaje pracownikowi polecenie stawienia się do pracy w sobotę, mimo że dla pracownika jest to dzień wolny od pracy. Czy postępuje zgodnie z przepisami prawa pracy? Czy pracownik zawsze, na każde żądanie pracodawcy musi stawić się do pracy w dzień, w którym co do zasady ma wolne? Czy przepisy prawa pracy w takiej sytuacji przyzna-ją pracownikowi dodatkowe świadczenia w zamian za pracę wykonywaną w dzień wolny?

Zgodnie z art. 151⁹ kodeksu pracy dniami wolnymi od pracy są niedziele i święta określone w przepisach o dniach wolnych od pracy. Ale trzeba też pamiętać o wolnym z racji zasady pięciodniowego tygodnia pracy.

Art. 129 § 1 k.p. przewiduje przecież, że czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym czterech miesięcy (wyjątki od tej reguły określają art. 135 – 138, 143 i 144 k.p.).

Zwykle takie wolne w podstawowym systemie czasu pracy jest ustalone na sobotę. Jednak nie musi być to ten właśnie dzień tygodnia. W ramach pięciodniowego tygodnia pracy pierwszym dniem wolnym od pracy będzie niedziela,  drugim może być każdy inny dzień tygodnia.

Kodeks pracy dopuszcza możliwość polecenia pracownikowi wykonywania pracy w dniu, który zgodnie z przyjętym harmonogramem (tj. ustalonym pięciodniowym tygodniem pracy) jest dla pracownika dniem wolnym.

W myśl art. 151¹ § 1 k.p. praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy  a także praca wykonywana ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy, stanowi pracę w godzinach nadliczbowych i jest dopuszczalna w razie

- konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii lub

- zaistnienia szczególnych potrzeb pracodawcy.

Szczególne potrzeby

W orzecznictwie przyjmuje się, że szczególne potrzeby pracodawcy powinny być rozumiane jako potrzeby specjalne, niecodzienne, odróżniające się od zwykłych potrzeb związanych z prowadzoną przez pracodawcę działalnością.

Oznacza to, że praca w godzinach nadliczbowych może być zarządzona jedynie w sytuacjach wyjątkowych, wcześniej nieprzewidywanych. Taki pogląd wyraził Sąd Najwyższy m.in. w uzasadnieniu do wyroku z 26 maja 2000 (I PKN 667/99).

Tym samym zobowiązanie pracownika do pracy w dniu wolnym nie może być podyktowane zwykłymi, normalnymi potrzebami pracodawcy.

Pracodawca nie może zatem zupełnie swobodnie polecić pracownikowi wykonywania pracy w dniu wolnym wynikającym z ustalonego pięciodniowego tygodnia pracy. Aby działanie pracodawcy było zgodne z przepisami prawa pracy,  muszą wystąpić okoliczności przewidziane w art. 151 k.p.

Pracownikowi, który został zobowiązany do wykonywania pracy w dniu wolnym, oprócz wynagrodzenia przysługuje w zamian inny dzień wolny. Uprawnienie takie jest wprost przewidziane w art. 151³ k.p. Według tego przepisu dzień wolny powinien zostać udzielony pracownikowi

- nie później niż do końca przyjętego okresu rozliczeniowego,

- w terminie uzgodnionym z podwładnym (pracodawca nie może go wskazać samodzielnie).

Dzień wolny przysługiwać będzie pracownikowi niezależnie od liczby godzin świadczenia pracy w dniu wolnym. Szef musi go dać w całości, zarówno  gdy zatrudniony realizował zadania przez pełne osiem godzin, jaki i  gdy w dniu wolnym pracował np. trzy godziny lub krócej.

Może się także zdarzyć, że w dniu wolnym pracownik przepracował np. kilkanaście godzin, przekraczając w ten sposób obowiązujące go normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym.

W takiej sytuacji poza normalnym wynagrodzeniem oraz koniecznością udzielenia innego dnia wolnego pracownik uprawniony będzie także do dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych. Zgodnie z art. 151¹ k.p. dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych,  zależnie od okoliczności, wynosi 100  albo 50 proc. wynagrodzenia.