Wyrok ETS z 13 września 2011 r. w sprawie C-447/09 Reinhard Prigge, Michael Fromm i Volker Lambach/Deutsche Lufthansa AG - komunikat prasowy

Zabronienie pilotom liniowym wykonywania ich działalności po ukończeniu 60 lat stanowi dyskryminację ze względu na wiek - orzekł 13 września 2011 r. Europejski Trybunał Sprawiedliwości.

Pomimo iż prawo do wykonywania tej działalności może być z chwilą osiągnięcia tego wieku ograniczone, całkowity zakaz wykracza poza to, co jest konieczne w celu zapewnienia bezpieczeństwa lotów

Dyrektywa ustanawiająca ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (2000/78/WE z  27 listopada 2000 r.) zabrania wszelkiego odmiennego traktowania ze względu na wiek, które nie jest należycie uzasadnione. Państwa członkowskie mogą jednak, przy transponowaniu tej dyrektywy, przewidzieć, że odmienne traktowanie ze względu na zdolności fizyczne pracownika, które są związane z wiekiem, nie stanowi dyskryminacji, jeżeli posiadanie takich zdolności jest istotne i determinujące, by móc wykonywać daną działalność zawodową. Podobnie dyrektywa nie uniemożliwia państwom członkowskim przyjmowania środków niezbędnych w celu zapewnienia bezpieczeństwa publicznego.

Ponadto państwa członkowskie mogą powierzyć wykonywanie dyrektywy partnerom społecznym.

Uregulowania międzynarodowe i niemieckie przewidują, że w okresie od 60 do 64 roku życia pilot samolotu może kontynuować swoją działalność jedynie wtedy, gdy jest członkiem załogi składającej się z kilku pilotów, a pozostali piloci mają mniej niż 60 lat. W każdym razie uregulowania te zabraniają pilotom kontynuowania działalności po ukończeniu 65 lat.

Układ zbiorowy pracy mający zastosowanie do personelu pokładowego niemieckiego przedsiębiorstwa lotniczego Deutsche Lufthansa – uznany przez prawo niemieckie – zabrania pilotom tego przedsiębiorstwa wykonywania działalności po ukończeniu 60 lat.

R. Prigge, M. Fromm i V. Lambach przez wiele lat byli zatrudnieni przez Deutsche Lufthansa w charakterze pilotów, a następnie kapitanów lotu. Gdy ukończyli 60 lat, ich umowy o pracę ustały automatycznie na podstawie układu zbiorowego pracy. Uważając, że stali się ofiarami dyskryminacji ze względu na wiek, zabronionej na mocy dyrektywy, wystąpili do sądów niemieckich o stwierdzenie, że ich stosunki pracy z Deutsche Lufthansa nie ustały z chwilą ukończenia przez nich 60 lat i o przywrócenie do pracy.

Bundesarbeitsgericht (federalny niemiecki sąd pracy) zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości z pytaniem, czy układ zbiorowy pracy przewidujący w odniesieniu do pilotów liniowych granicę wieku wynoszącą 60 lat w celu zapewnienia bezpieczeństwa lotów jest zgodny z prawem Unii.

Trybunał przypomniał przede wszystkim, że układy zbiorowe pracy, zawierane przez partnerów społecznych, powinny, jak wszystkie porządki prawne państw członkowskich, przestrzegać zasady niedyskryminacji ze względu na wiek, uznanej za ogólną zasadę prawa Unii i – w dziedzinie zatrudnienia i pracy – skonkretyzowaną w dyrektywie.

Następnie Trybunał stwierdził, że ograniczenie możliwości wykonywania zawodu przez pilotów do wieku 60 lat ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa pasażerów, mieszkańców obszarów, nad którymi wykonywane są loty, a także bezpieczeństwa i zdrowia samych pilotów i że jest to cel mogący uzasadnić odmienne traktowanie, a także, że takie ograniczenie mogło zostać wprowadzone w układzie zbiorowym pracy. Trybunał wskazał jednakże, że w uregulowaniach międzynarodowych i niemieckich uznano, iż nie jest konieczne zakazywanie pilotom wykonywania zawodu po osiągnięciu wieku 60 lat, lecz jedynie jego ograniczenie. Trybunał stwierdził więc, że zakaz pilotowania po osiągnięciu tego wieku, zawarty w układzie zbiorowym pracy, nie jest środkiem niezbędnym do ochrony bezpieczeństwa publicznego i zdrowia.

Trybunał stwierdził ponadto, że fakt posiadania szczególnych zdolności fizycznych może być uważany za istotny i determinujący wymóg zawodowy w celu wykonywania zawodu pilota liniowego i że posiadanie takich zdolności jest związane z wiekiem. Taki wymóg, służący zapewnieniu bezpieczeństwa żeglugi powietrznej, realizuje zgodny z prawem cel, mogący uzasadnić odmienne traktowanie ze względu na wiek.