Zmiana jednoosobowej firmy w spółkę kapitałową nadal podatkowo nie bardzo się opłaci

źródło: Rzeczpospolita

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Przekształcenie działalności gospodarczej w spółkę nie jest łatwe

Od 1 lipca 2011 możliwe będzie przekształcenie działalności osoby fizycznej w spółkę z o.o. lub akcyjną. Niestety, w tym wypadku nie zagwarantowano zachowania ciągłości praw i obowiązków podatkowych, co znacznie zmniejsza korzyści z takiej restrukturyzacji

Tego dnia wejdą w życie przepisy ustawy z 25 marca 2011 o ograniczaniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców, nazywanej potocznie – mocno na wyrost – „ustawą deregulacyjną”.

Ustawa umożliwia przekształcenie działalności gospodarczej wykonywanej we własnym imieniu przez osobę fizyczną w jednoosobową spółkę kapitałową (nowy art. 551 § 5 kodeksu spółek handlowych, k.s.h.).

Umożliwi to osobom fizycznym przeniesienie działalności gospodarczej do spółki kapitałowej z zachowaniem ciągłości prawnej (sukcesji).

„Kodeksowe” przekształcenie działalności będzie alternatywą dla dotychczas stosowanego (obarczonego wieloma wadami) wniesienia przedsiębiorstwa aportem do spółki kapitałowej.

Przyjrzyjmy się skutkom podatkowym (w podatkach dochodowych) takiego przekształcenia i porównajmy nowe rozwiązania z nadal obowiązującymi przepisami regulującymi „aportowy”  wariant przekształcenia.

Sukcesja cywilnoprawna

Istotą przekształceń podmiotów jest zachowanie ciągłości praw i obowiązków (sukcesja). O ile sukcesja jest naturalnym rozwiązaniem w przypadku przekształceń osób prawnych, o tyle przekształcenie działalności osoby fizycznej w spółkę kapitałową z natury rzeczy zakłada odrębność podmiotów (przekształceniu podlega nie sam podmiot, ale przedmiot działalności).

Nawet specyfika opisywanego przekształcenia nie stoi jednak na przeszkodzie do ustalenia sukcesji o charakterze przedmiotowo-podmiotowym. Takie rozwiązanie przyjęto jednak tylko na gruncie prawa cywilnego (handlowego).

Przepisy ustawy deregulacyjnej nowelizują wprawdzie ordynację podatkową (dalej op), jednak tylko w zakresie rozszerzenia zakresu odpowiedzialności przekształconej spółki, jako tzw. osoby trzeciej.

Będzie odpowiedzialność

W art. 112b op wprowadzono zasadę, że jednoosobowa spółka kapitałowa powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z tą osobą fizyczną za powstałe do dnia przekształcenia zaległości podatkowe przedsiębiorcy związane z prowadzoną działalnością gospodarczą (jest to odpowiedzialność dalej idąca niż w przypadku nabycia przedsiębiorstwa, również w drodze aportu, gdyż podmiot przekształcony nie może uwolnić się od odpowiedzialności uzyskując zaświadczenie o braku zaległości podatkowej zbywcy – zob. art. 112 § 6 op).

Niestety, do ordynacji podatkowej nie wprowadzono zasady sukcesji praw i obowiązków podatkowych, jaka obowiązuje w przypadku przekształceń osób prawnych (art. 93 i następne op).

Niekorzystne skutki fiskalne

Ponieważ przepisy k.s.h. o sukcesji cywilnoprawnej przekształconej działalności (art. 584²) nie mają zastosowania do praw i obowiązków podatkowych, zmiana formy działalności może rodzić problemy.

Nie dotyczą one wprawdzie majątku trwałego (tu wprowadzono szczególne, opisane na stronie obok, regulacje), jednak negatywne konsekwencje braku sukcesji podatkowej mogą oznaczać m.in., że:

- gdy osoba fizyczna poniosła koszty zakupu usług, niezaliczone do dnia przekształcenia w ciężar kosztów uzyskania przychodów, spółce nie przysługuje prawo uwzględnienia tych kosztów przy kalkulacji dochodu (w momencie spełnienia przez koszt warunków potrącenia), wobec braku „poniesienia” kosztu,

- otrzymanie przez spółkę zapłaty należności uprzednio będącej przychodem należnym osoby fizycznej nie jest wprost wyłączone z przychodów podatkowych (jako zapłata wcześniejszego przychodu należnego),

- skorzystanie z usług opłaconych przez osobę  fizyczną może być uznane za zdarzenie rodzące przychód z nieodpłatnych świadczeń po stronie spółki,