Sankcja za nieterminowe zestawienia

źródło: Rzeczpospolita

źródło: Rzeczpospolita

+zobacz więcej zdjęć

Sprzedawcy olejów opałowych muszą sporządzać i przekazywać do urzędów celnych miesięczne zestawienia oświadczeń odbiorców o ich przeznaczeniu na takie cele. W przeciwnym razie zapłacą wysoki podatek

Wkrótce rozstrzygnie się, czy jest to zgodne z konstytucją. 5 grudnia 2011 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu skierował w tej sprawie pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego (I SA/Wr 1184/11).

Zapytał, czy art. 89 ust. 16 w związku z art. 89 ust. 14 ustawy z 6 grudnia 2008 o podatku akcyzowym jest zgodny z art. 2 i art. 31 ust. 3 konstytucji w zakresie, w jakim warunkuje zastosowanie stawki akcyzy na olej opałowy, określonej w art. 89 ust. 4 pkt 1 ustawy akcyzowej, od spełnienia warunku z art. 89 ust. 14 tej ustawy.

Oświadczenia...

Sprawa dotyczy zagadnienia mającego ogromne znaczenie dla dużej grupy przedsiębiorców zajmujących się obrotem olejami opałowymi.

Sprzedawcy oleju opałowego dla zastosowania niższej stawki akcyzy ze względu na przeznaczenie towarów muszą dopełnić kilku obowiązków. Jednym z nich jest uzyskiwanie oświadczeń od nabywców o tym, że nabywane oleje będą przeznaczane na cele opałowe. Oświadczenia te są podstawowym dowodem dokumentującym zużycie oleju na cele opałowe, a nie na cele napędowe.

...i ich zestawienia

Oprócz tego, zgodnie z art. 89 ust. 14 ustawy o podatku akcyzowym, sprzedawca ma obowiązek sporządzić i przekazać do właściwego naczelnika urzędu celnego miesięczne zestawienie oświadczeń w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonał sprzedaży.

W razie niewykonania tego obowiązku w ogóle lub we wskazanym terminie organ podatkowy, stosownie do art. 89 ust. 16 ustawy o podatku akcyzowym, powinien zastosować stawkę podatku w wysokości określonej dla użycia olejów opałowych na cele napędowe, tj. 1822/1000 litrów lub 2047,00 zł /1000 kg, której wysokość powoduje, że można ją z pełnym przekonaniem określić jako sankcyjną.

Dodać należy, że przepisy wykonawcze do poprzednio obowiązującej ustawy o podatku akcyzowym przewidywały podobny wymóg składania miesięcznego zestawienia oświadczeń. Nie był on jednak obwarowany tego rodzaju represjami, tj. brak złożenia zestawienia nie skutkował zastosowaniem sankcyjnej stawki akcyzy.

Wielu przedsiębiorców zajmujących się obrotem olejami opałowymi nie dostrzegło zmiany wprowadzonej od 1 marca 2009 (dotyczy to zwłaszcza mniejszych firm, posiadających jedną lub kilka stacji paliwowych).

Wystarczy nie złożyć w terminie

Na tym tle pojawiło się mnóstwo sporów z organami podatkowymi. Po 1 marca 2009 wszystkie kontrole obrotu olejem opałowym zaczynają się od zbadania kwestii terminowego złożenia zestawienia oświadczeń. Gdy organ stwierdzi niezłożenie zestawienia w terminie, nie jest badane rzeczywiste przeznaczenie oleju na podstawie oświadczeń odebranych od nabywców.

Prowadzi to do tego, że nawet jeżeli sprzedawca zgromadzi prawidłowe formalnie oświadczenia, które wskazują na nabycie oleju na cele opałowe, i tak musi zapłacić akcyzę według stawki sankcyjnej, tak jakby olej został zużyty na cele napędowe.

Obowiązujące od 1 marca 2009 przepisy dotyczące obowiązku terminowego składania zestawienia oświadczeń mogą budzić istotne wątpliwości konstytucyjne. Chodzi przede wszystkim o proporcjonalność zastosowanego przez ustawodawcę środka.

Pomimo spełnienia materialnoprawnego wymogu dla zastosowania niższej stawki akcyzy ze względu na przeznaczenie towaru, tj. umożliwienia kontroli obrotu i użycia olejów na cele opałowe, podatnik musi zapłacić akcyzę według drastycznie wysokiej stawki, wyłącznie z uwagi na niedopełnienie jednego z obowiązków formalnoewidencyjnych w postaci terminowego złożenia miesięcznego zestawienia oświadczeń.

Rozbieżne orzecznictwo

W orzecznictwie sądów administracyjnych zarysowały się dotychczas dwa stanowiska.

Zgodnie z pierwszym, reprezentowanym przykładowo przez orzeczenia WSA w Gdańsku (z 8 lipca 2010, I SA/Gd 469/10) czy WSA Gliwicach (z 9 marca 2011, III SA/GL 1605/10), uzależnienie zastosowania niższej stawki akcyzy z uwagi na przeznaczenie wyrobu od spełnienia wymogu złożenia zestawienia oświadczeń nie budzi wątpliwości konstytucyjnych.