Funkcji wójta i radnego nie wolno łączyć

autor: Jakub Ostałowski

źródło: Fotorzepa

+zobacz więcej zdjęć

Prawo nie zakazuje jednoczesnego ubiegania się o te stanowiska. Nie pozwala jednak na objęcie obu mandatów

Zgodnie z art. 27 ustawy o samorządzie gminnym (dalej: usg) funkcji wójta nie można łączyć z członkostwem w organach jednostek samorządu terytorialnego, w tym w gminie, w której jest się wójtem. Oznacza to, że osoby, które uzyskały jednocześnie mandat wójta i radnego, tracą jeden z nich. Który – określają przepisy ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (dalej: ordynacja), a konkretnie jej art. 190 ust. 1 pkt 2b. Zgodnie z tym przepisem wybór na wójta powoduje wygaśnięcie mandatu radnego. Następuje to z mocy prawa.

Uchwała rady

Wygaśnięcie mandatu w omawianej sytuacji musi zostać stwierdzone przez radę gminy. Następuje to w formie uchwały mającej charakter wyłącznie deklaratoryjny. Radzie przysługują na to trzy miesiące od dnia wyboru na wójta. Dzień wyboru nie zawsze jest przy tym zbieżny z dniem rozpoczęcia jego kadencji. Ta bowiem, zgodnie z art. 26 ust. 2 usg, rozpoczyna się w pierwszym dniu kadencji rady gminy lub wyboru wójta przez radę gminy i upływa z ostatnim dniem kadencji rady gminy. Ta zaś trwa, zgodnie z art. 16 usg, cztery lata, licząc od dnia wyboru. Gdy wójt zostanie wybrany w drugiej turze, jego wybór nastąpi więc później niż wybór radnych, a to oznacza, że rozpocznie swoją kadencję 14 dni przed dniem wyboru na wójta. Dzień wyboru nie jest tym bardziej zbieżny z dniem objęcia przez wójta obowiązków, co następuje w świetle art. 29a ust. 1 usg z chwilą złożenia wobec rady gminy ślubowania.

20 tys. mieszkańców może liczyć maksymalnie gmina, aby obsadzenie wolnego mandatu radnego wymagało przeprowadzenia wyborów uzupełniających

Po podjęciu uchwały doręcza się ją niezwłocznie wójtowi, wojewodzie oraz komisarzowi wyborczemu (art. 190 ust. 4 ordynacji).

Uzupełnienie składu organu

W przypadku wygaśnięcia mandatu radnego ze względu na to, że został wybrany na wójta, ordynacja przewiduje dwie możliwości (patrz rozdział 38 ustawy). Obydwie zostały uzależnione od liczby mieszkańców gminy. W gminach liczących do 20 tys. mieszkańców wybory uzupełniające zarządza wojewoda na dzień przypadającym w ciągu trzech miesięcy od daty stwierdzenia przez radę wygaśnięcia mandatu (a więc nie od dnia jego wygaśnięcia). W gminach liczących powyżej 20 tys. mieszkańców rada po stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego podejmuje na następnej sesji uchwałę o wstąpieniu na jego miejsce kandydata z tej samej listy, który w wyborach uzyskał kolejno największą liczbę głosów, a nie utracił prawa wybieralności. Ustawa przewiduje jednak możliwość zrzeczenia się przezeń pierwszeństwa przy obsadzeniu mandatu na rzecz kandydata z tej samej listy, który uzyskał kolejno największą liczbę głosów. W tym celu musi on w ciągu trzech dni od daty doręczenia zawiadomienia o przysługującym mu mandacie zgłosić radzie pisemne oświadczenie w tej kwestii.

Autor jest doktorem nauk prawnych

Trzy miesiące na uchwałę

Termin przysługujący radzie na stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego nie jest terminem zawitym. Potwierdza to uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2000 r. (OPS 13/2000), w której sąd stwierdził, że wskazany przez ustawodawcę termin jest jedynie terminem instrukcyjnym, tj. takim, który ma zapewnić sprawność działania organu, a którego naruszenie z reguły nie stwarza dla stron żadnych konsekwencji ani uprawnień. Oznacza to, że także po jego upływie rada jest zobowiązana podjąć uchwałę stwierdzającą wygaśnięcie mandatu radnego.

podstawa prawna:

Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym tekst jedn. DzU z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.)