Zdrowie
Dodatkowe pieniądze mają pomóc w przekształceniu szpitali w spółki
Samorząd, który nie zdecyduje się na pokrycie straty samodzielnego publicznego ZOZ w trzymiesięcznym terminie, zmuszony będzie do jego likwidacji albo komercjalizacji
Ustawa o działalności leczniczej (uodl), która nadal budzi wiele kontrowersji, weszła w życie już 1 lipca 2011. Jej przepisy umożliwiają bezpośrednie przekształcanie samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej w kapitałowe spółki handlowe (z o.o. lub akcyjne), czyli ich komercjalizację.
W trudnej sytuacji finansowej polskiej służby zdrowia – zwłaszcza publicznych szpitali – przekształcenie prowadzących je SPZOZ w spółki (czyli w pewnym uproszczeniu komercjalizacja szpitali) przedstawiane jest przez przedstawicieli Ministerstwa Zdrowia jako rozwiązanie optymalne.
Szpital prowadzony przez spółkę miałby być zarządzany lepiej niż prowadzony przez SPZOZ i poprzez efektywniejszą gospodarkę środkami finansowymi – unikać ujemnego wyniku finansowego (choć praktyka pokazuje, że efekty komercjalizacji nie zawsze są tak jednoznaczne).
Nowa ustawa, umożliwiając bezpośrednią komercjalizację szpitali, wprowadza również określone mechanizmy mające „zachęcić” ich właścicieli – zwłaszcza jednostki samorządu terytorialnego – do podjęcia takiego kroku. Twórcy uodl stanęli przy tym przed niełatwym zadaniem.
Samorządy w większości niezbyt chętnie decydują się na komercjalizację swoich szpitali, w obawie przed negatywnymi reakcjami społecznymi i reperkusjami politycznymi. Próby takie wywołują z reguły silny opór ze strony pracowników szpitala i ich związków zawodowych, a także samych mieszkańców, utożsamiających często komercjalizację szpitala z wprowadzeniem odpłatności za usługi medyczne.
Fiasko planu B
Przyczyniło się to do faktycznego fiaska tzw. rządowego planu B, który w zamierzeniach jego twórców miał doprowadzić do masowego przekształcenia w spółki kilkuset szpitali. Udział w planie B był jednak dobrowolny i w rzeczywistości został wykorzystany jedynie w nielicznych przypadkach.
Plan B, oferując samorządom decydującym się na komercjalizację swojego szpitala „marchewkę” w postaci umorzenia części jego zobowiązań i ewentualną państwową pomoc w spłacie reszty zadłużenia, nie przekonał większości z nich do tak ryzykownej politycznie decyzji.
Kij i marchewka
W przepisach uodl zastosowane zostało zatem nowe podejście, polegające jednak w istocie na wykorzystaniu starej, sprawdzonej metody kija i marchewki. Ustawodawca z jednej strony proponuje marchewkę, czyli pomoc państwową w spłacie przejmowanych przez samorządy zobowiązań przekształcanych szpitali (w formie dotacji celowej lub umorzenia zobowiązań publicznoprawnych).
Z drugiej – przepisy uodl zawieszają nad głowami samorządów kij, wprowadzając rozwiązania grożące im koniecznością pokrywania ze środków własnych ujemnego wyniku finansowego nieskomercjalizowanych szpitali. Rozwiązania zawarte w uodl, nie narzucając samorządom ustawowego obowiązku komercjalizacji szpitali, wprowadzają de facto mający do tego doprowadzić przymus ekonomiczny.
Płacić, likwidować czy komercjalizować
Ustawa utrzymuje obowiązującą już uprzednio zasadę, że prowadzący szpital SPZOZ w pierwszym rzędzie sam pokrywa swoje zobowiązania. Jednak gdy osiąga ujemny wynik finansowy, którego nie jest w stanie pokryć samodzielnie, regulacje ustawy stawiają przed jego podmiotem tworzącym (a zatem z reguły samorządem) wybór pomiędzy pokrywaniem takiej straty szpitala ze swoich środków, jego likwidacją lub zmianą formy organizacyjnoprawnej, a zatem właśnie komercjalizacją.
W przypadku zadłużających się szpitali – a takich przecież jest większość – samorządy staną zatem prędzej czy później przed wyborem jednej z trzech opcji: spłacać ich długi, likwidować czy komercjalizować.
Trzy możliwości
Gdy prowadzący dany szpital SPZOZ poniesie roczną stratę, której nie będzie w stanie pokryć ze swoich środków, wówczas samorząd będzie musiał zdecydować się na jedną z trzech przewidzianych w ustawie opcji:
• pokryć z własnych środków ujemny wynik finansowy szpitala za rok obrotowy w terminie trzech miesięcy od upływu terminu zatwierdzenia sprawozdania finansowego,
• dokonać likwidacji szpitala,
• dokonać zmiany jego formy organizacyjnoprawnej poprzez przekształcenie w spółkę kapitałową, a zatem dokonać komercjalizacji.
Przeczytaj więcej o: komercjalizacja, spółka, szpital, ustawa o działalności leczniczej
Rekomenduj artykuł Oddano głosów:
