Ustrój samorządu
Gminom trudno bronić się przed nowymi obowiązkami
Państwo przerzuca na samorządy zadania, nie zapewniając środków na ich wykonanie. Władze lokalne skarżą przepisy i przegrywają
– Nie znam sprawy, w której samorząd wygrałby przed Trybunałem Konstytucyjnym, zarzucając ustawie niezgodność z art. 167 konstytucji – mówi Andrzej Porawski, dyrektor biura Związku Miast Polskich.
– Trybunał traktuje wszystkie wnioski samorządów o zbadanie zgodności ustaw z art. 167 konstytucji jako oddzielne kazusy – wyjaśnia prof. Michał Kulesza. – Tak jakby nie chciał zrozumieć, że dokładanie nowych zadań bez zapewnienia dostatecznego ich finansowania to kolejne kamyczki do lawiny, która w pewnym momencie zrujnuje lokalne budżety.
Martwy przepis
Ustawodawca nie tylko nie stosuje się do zasady wyrażonej w art. 167 konstytucji, ale nie wykonuje obowiązków, które sam na siebie przepisami ustaw nałożył. Przykładowo art. 8 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym wprost stanowi, że przekazanie gminie nowych zadań własnych wymaga zapewnienia koniecznych środków finansowych poprzez zwiększenie dochodów własnych gminy lub subwencji. Śledząc orzecznictwo TK, można dojść do wniosku, że on tego przepisu również nie dostrzega.
Na dokonanej przez TK wykładni art. 167 konstytucji potknęło się wiele gmin, m.in. Bełżyce skarżące obowiązek finansowania przez gminy oświetlenia na wszystkich drogach publicznych. Gmina dowiedziała się, że „dla stwierdzenia niekonstytucyjności regulacji prawnej ograniczającej dochody jednostek samorządu terytorialnego jedną z koniecznych przesłanek jest wykazanie, że w wyniku wejścia w życie danej regulacji jednostki samorządu terytorialnego nie są w stanie wykonywać niektórych bądź też w całości przypadających im zadań bez dochodów, których zostały pozbawione" (wyrok z 31 maja 2005 r. K 27/04).
Z kolei w wyroku z 7 czerwca 2001 r. TK orzekł: „Sam fakt, że dochody jednostek samorządu terytorialnego nie są wystarczające, aby optymalnie realizować wszystkie zadania publiczne, nie przesądza o naruszeniu art. 167 ust. 1 konstytucji, jeżeli ogólny poziom dochodów publicznych nie zapewnia realizacji wszystkich zadań publicznych administracji rządowej i samorządowej" (K 20/2000).
Sprawę przed TK przegrała także Łódź, która skarżyła zasady dotyczące finansowania oświaty. Tutaj TK uznał, że skoro przepisy pozwalają gminom przeznaczać na zadania oświatowe także inne dochody poza subwencją oświatową, to o naruszeniu art. 167 konstytucji nie może być mowy (K 27/05).
Czy to się zmieni?
Rada miasta Stargard Szczeciński podjęła uchwałę o skierowaniu do TK wniosku o zbadanie zgodności z konstytucją przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej. Do inicjatywy przyłączają się inne samorządy skupione w ZMP.
– Ustawa została uchwalona, choć jej projekt został negatywnie zaopiniowany przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego. Kategoryczny sprzeciw wobec zamiaru jego uchwalenia wyraził również Związek Miast Polskich – mówi Andrzej Porawski.
Zapowiada, że wniosek do TK zostanie oparty na szczegółowej analizie orzecznictwa, co ma zagwarantować sukces.
masz pytanie, wyślij e-mail do autora m.cyrankiewicz@rp.pl
Co gwarantuje Konstytucja RP
Art. 167
1. Jednostkom samorządu terytorialnego zapewnia się udział
w dochodach publicznych odpowiednio do przypadających im zadań.
2. Dochodami jednostek samorządu terytorialnego są ich dochody własne oraz subwencje ogólne i dotacje celowe z budżetu państwa.
3. Źródła dochodów jednostek samorządu terytorialnego są określone w ustawie.
4. Zmiany zadań i kompetencji jednostek samorządu terytorialnego następują wraz z odpowiednimi zmianami w podziale dochodów publicznych.
Czytaj także w serwisach:
Samorząd » Ustrój i kompetencje » Ustrój samorządu
Prawnicy, doradcy i biegli » Sędziowie i sądy » Sądy i trybunały » Trybunał Konstytucyjny
Przeczytaj więcej o: Trybunał Konstytucyjny, art. 167 Konstytucji, brak środków na realizację zadań, niekorzystne wyroki TK, nowe zadania gmin, przerzucanie zadań
Rekomenduj artykuł Oddano głosów:
