Posiadacz karty nie zawsze odpowiada za transakcje z użyciem kodu PIN

źródło: www.sxc.hu

Podstawowym obowiązkiem posiadacza karty jest jej przechowanie z zachowaniem należytej staranności

+zobacz więcej zdjęć

Coraz powszechniejsze korzystanie z kart płatniczych powoduje, że znaczenia nabiera problem odpowiedzialności posiadacza karty płatniczej za nie autoryzowane przez niego transakcje

To zagadnienie interesujące zarówno z prawnego, jak też z praktycznego punktu widzenia - dotyczy każdego posiadacza karty płatniczej.

W sierpniu tego roku zastała przyjęta ustawa o usługach płatniczych (Dz. U Nr 199, poz. 1175). Określiła zasady świadczenia usług płatniczych przez wskazany w niej krąg instytucji, które na użytek tej ustawy określa się jako „dostawców usług płatniczych". Wśród nich wymienia się banki, instytucje kredytowe, instytucje pieniądza elektronicznego, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe oraz nową kategorię instytucji finansowych - instytucje płatnicze. Wskazana ustawa przenosi na grunt polskiego prawa postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2007/64/WE z 2007 roku o usługach płatniczych, której zasadniczym celem jest ustanowienie jednolitych ram prawnych dla świadczenia usług płatniczych na jednolitym rynku wewnętrznym Unii Europejskiej (Dz. Urz. L 319/1 z 5.12.2007).

Domniemana zgoda posiadacza karty

Wśród usług płatniczych ustawa wymienia wykonywanie transakcji płatniczych, przy użyciu m.in. karty płatniczej lub podobnego instrumentu płatniczego. W ustawie określono w sposób szczegółowy prawa i obowiązki stron umowy o świadczenie usług płatniczych, w szczególności wskazując na zakres i zasady odpowiedzialności za transakcje płatnicze -  dostawcy oraz płatnika (czyli według terminologii ustawy tego kto składa zlecenie płatnicze,  w tym więc również dokonującego płatności kartą płatniczą). Warto więc zwrócić uwagę na podstawowe zasady dotyczące odpowiedzialności za transakcje dokonane z wykorzystaniem kart płatniczych (przy czym - należy to podkreślić - zasady te odnoszą się do wszystkich wymienionych w ustawie transakcji płatniczych).

W  sposób bardziej precyzyjny ustawa wskazuje na zasady odpowiedzialności posiadacza karty płatniczej (ale też również każdego dokonującego transakcji płatniczej z wykorzystaniem innych  instrumentów płatniczych) niż ustawa z 2002 roku o elektronicznych instrumentach płatniczych (obowiązuje ona nadal, choć w bardzo okrojonej wersji).

Podstawową przesłanką, która przesądzić może o zakresie odpowiedzialności za zlecone i dokonane transakcje przy użyciu elektronicznych instrumentach płatniczych jest autoryzacja transakcji przez płatnika. Autoryzacja oznacza wyrażenie zgody na wykonanie transakcji. W jaki sposób ta zgoda powinna być wyrażona określa umowa łącząca posiadacza karty (płatnika) i jej wydawcę (czyli w ujęciu ustawy dostawcę usług płatniczych).  W przypadku karty płatniczej - jednym ze sposobów wyrażania zgody na transakcję - jest skorzystanie z PIN-u czyli poufnego numeru przyznawanego indywidualnie każdemu posiadaczowi karty.

Zatem, jeśli dojdzie do transakcji z użyciem PIN-u uważa się, że jest to transakcja autoryzowana, czyli taka na którą posiadacz karty wyraził zgodę. Jeśli jednak posiadacz kwestionuje transakcje, twierdząc, że nie wyraził na nie zgody, wówczas zasadniczą kwestia jest ustalenie, kto poniesie konsekwencje finansowe dokonanych transakcji. Ustawa przyjmuje bowiem, że w przypadku wystąpienia nieautoryzowanych transakcji płatniczych, dostawca jest zobowiązany niezwłocznie zwrócić posiadaczowi (płatnikowi) kwotę nieautoryzowanej transakcji.

Warunkiem jest jednak powiadomienie dostawcy o stwierdzonych nieautoryzowanych, niewykonanych lub nienależycie wykonanych transakcjach.  Powiadomienia posiadacz powinien dokonać niezwłocznie po stwierdzeniu nieprawidłowości, choć nie w dłuższym terminie niż 13 miesięcy od dnia obciążenia rachunku płatniczego albo od dnia, w którym transakcja miała być wykonana, pod rygorem wygaśnięcia tych roszczeń. Termin ten uległ wydłużeniu w porównaniu do rozwiązań, które obowiązywały w ujęciu ustawy o elektronicznych instrumentach płatniczych.