Renta socjalna dla młodych bez stażu

źródło: Rzeczpospolita

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Rencista socjalny od stycznia dorobi więcej
• Młody rencista może dorobić grosze
• Ostatni dzwonek, by dostać wyższą rentę socjalną

O prawie do świadczenia decyduje data naruszenia sprawności organizmu a nie powstania niezdolności do pracy. Uprawniony do renty musi pilnować swoich zarobków

Prawo do renty socjalnej była częstym przedmiotem sporów. Sporne są także zasady jej wypłacania i zawieszania. Dlatego  warto zwrócić uwagę na przesłanki uprawniające do jej otrzymania oraz okoliczności uzasadniające jej zawieszenie.

Osoby uprawnione i warunki konieczne do przyznania tej renty określają przepisy ustawy z 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (DzU nr 135, poz. 1268 ze zm.). W myśl jej art. 4 ust. 1 świadczenie to przysługuje osobie pełnoletniej, która jest całkowicie niezdolna do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, jeśli naruszenie to powstało:

• przed ukończeniem 18. roku życia,

• w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej – ale przed ukończeniem 25. roku życia,

• w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.

W wymienionych okresach musi nastąpić tylko naruszenie sprawności organizmu. Natomiast sama niezdolność do pracy, będąca skutkiem tego naruszenia, może powstać później. Wynika to z faktu, że okresy wymienione w pkt 1 – 3 art. 4 ww. ustawy odnoszą się do naruszenia sprawności organizmu, a nie do powstania całkowitej niezdolności do pracy.

Wskazywał na to Sąd Najwyższy w uchwale z 15 marca 2006 r. (II UZP 4/06) podnosząc, że całkowita niezdolność do pracy jako przesłanka prawa do renty socjalnej może powstać po upływie okresów wskazanych w art. 4 ust. 1 pkt 1 – 3 ustawy z 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej.

Częściowa nie wystarczy

W zależności od stanu zdrowia i charakteru niezdolności do pracy może być przyznana renta socjalna stała – jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest trwała. Gdy jednak całkowita niezdolność jest okresowa, to i świadczenie zostanie przyznane na czas określony, wskazany w decyzji ZUS.

W praktyce spory w zakresie prawa do renty socjalnej dotyczą przede wszystkim ustalenia, czy niezdolność do pracy osoby ubiegającej się o przyznanie tego świadczenia ma charakter całkowity. A jest to niezbędny warunek do uzyskania prawa do tego świadczenia. Uprawnień tych nie uzyska ktoś, kto jest tylko częściowo niezdolny do pracy i nie może wykonywać np. cięższej pracy.

O niezdolności do pracy orzekają lekarze orzecznicy ZUS. Od ich orzeczeń istnieje możliwość wniesienia sprzeciwu. Wówczas ponownej oceny stanu zdrowia dokonuje już komisja lekarska ZUS. Na podstawie orzeczenia lekarza lub komisji lekarskiej ZUS wydaje decyzję przyznającą lub odmawiającą prawa do renty socjalnej.

Osoba, której nie przyznano renty lub która kwestionuje np. przyznanie jej tylko na czas określony, może wnieść w terminie miesiąca odwołanie od decyzji ZUS do właściwego miejscowo sądu okręgowego. Pouczenie w tym zakresie powinna zawierać treść decyzji ZUS.

Po otrzymaniu odwołania, sąd rozpatruje sprawę w trybie procesu, w którym ZUS i osoba odwołująca się są równymi stronami. W praktyce sąd dopuszcza zwykle dowód z opinii biegłych lekarzy, którzy dokonują ustalenia stanu zdrowia osoby ubiegającej się o rentę. W oparciu o tę opinię oraz analizę dokumentacji, sąd rozstrzyga sprawę.

Przykład

Pan Adam od urodzenia cierpi na chorobę oczu. Wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu renty socjalnej. Lekarz orzecznik ZUS po zbadaniu go oraz po zapoznaniu się z dokumentacją dotyczącą jego leczenia uznał, że jest on częściowo niezdolny do pracy.

Pan Adam wniósł sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS, która jednak stanęła na tym samym stanowisku co orzecznik. Oddział ZUS wydał następnie decyzję, w której odmówił przyznania panu Adamowi renty socjalnej.

Ten zaś odwołał się od niej do sądu okręgowego. Sąd dopuścił dowód z opinii dwóch biegłych, którzy po przeprowadzeniu badania sporządzili opinię wskazując, że pan Adam jest częściowo niezdolny do pracy. W oparciu o nią i po zapoznaniu się z dokumentacją medyczną dotyczącą pana Adama sąd oddalił jego odwołanie.

Zawieszenie wypłaty

ZUS zawiesza rentę socjalną, gdy uprawniony uzyskuje przychody: