Ubezpieczenie w KRUS przysługuje także członkom rodziny

Nie tylko samo prowadzenie działalności gospodarczej równoczesne z pracą w gospodarstwie daje możliwość dalszego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Uprawnienie to przysługuje niekiedy jego bliskim

Taki sam przywilej należy się zatem współpracownikowi lub domownikowi rolnika.

Współpracujący

Współpracującym jest przy tym rolnik lub domownik, który jest małżonkiem przedsiębiorcy, jego dzieckiem własnym lub przysposobionym, dzieckiem drugiego małżonka, rodzicem, macochą lub osobą przysposabiającą. Dodatkowo musi pozostawać z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i współdziałać przy prowadzeniu biznesu. Chodzi o taką pomoc udzielaną przedsiębiorcy przez np. małżonka, która ma charakter stały i bez której stanowiące majątek wspólny małżonków dochody z tej działalności nie osiągałyby takiego pułapu, jaki zapewnia współdziałanie przy tym przedsięwzięciu. Zdecydował tak Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 20 maja 2008 r. (II UK 286/07).

Przykład

Pani Janina miała kiosk mieszczący się w dużym biurowcu. Sprzedawała w nim prasę, papierosy oraz podstawowe produkty spożywcze i napoje. Przy prowadzonej działalności pomagał jej mąż, który odpowiadał za dostawę towarów i ich rozpakowywanie. Taka pomoc nie jest wystarczająca do uznania męża za osobę współpracującą i powstanie z tego tytułu obowiązku ubezpieczenia społecznego.

Domownik

Nie tylko sam rolnik może korzystać z dobrodziejstwa art. 5a ustawy. Osoba, która jest jego domownikiem, w rozumieniu ustawy także ma do tego prawo. Za domownika rolnika uznajemy osobę mu bliską, która ukończyła 16 lat, pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z nim stosunkiem pracy.

Przykład

Pani Joanna mieszkała z rodzicami w gospodarstwie rolnym i pracowała w nim. Jednak po ukończeniu szkoły rozpoczęła studia w innym mieście i przyjeżdża teraz do domu od czasu do czasu. Nie przysługuje jej status domownika rolnika, gdyż stała praca w gospodarstwie rolnym wymaga:

- po pierwsze zamieszkiwania w gospodarstwie lub jego bliskim sąsiedztwie,

- po drugie ciągłego zajmowania się gospodarstwem.

Stała praca nie oznacza jednak codziennej pracy w gospodarstwie oraz konieczności osiągania z niego znaczących środków utrzymania. Domownikiem rolnika może zostać ten, dla kogo praca w gospodarstwie nie stanowi podstawowego zajęcia i stałego źródła utrzymania. Przepisy nie żądają bowiem, aby domownik poświęcał cały swój czas na pracę w gospodarstwie rolnym. Wystarczy, że wykonuje zabiegi agrotechniczne związane z daną produkcją w rozmiarze podyktowanym potrzebami i terminami prac oraz używaniem ułatwiającego te prace sprzętu. W świetle art. 6 pkt 2 ustawy o stałości pracy domownika w gospodarstwie rolnym decyduje zachowanie – mimo prowadzenia działalności pozarolniczej – gotowości do świadczenia jej na rzecz gospodarstwa osoby bliskiej w wymiarze czasu stosownym do zakładanego przez rolnika prawidłowego jego funkcjonowania. Tak uznał Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 4 października 2006 r. (II UK 42/06). Domownikiem w rozumieniu art. 6 pkt 2 w związku z art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy jest osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat życia, pozostając z nim we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz pracuje w tym gospodarstwie stale, w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy (wyrok SN z 21 kwietnia 1998 r., II UKN 3/98).

Przykład

Pani Anna jest właścicielką gospodarstwa rolnego, w którym uprawia przede wszystkim warzywa. W gospodarstwie zamieszkuje z nią brat, który pomaga jej przy pracy rolniczej. Obydwoje korzystają z ubezpieczenia społecznego rolników. Ze względu na niezbyt duże obłożenie pracą w gospodarstwie brat zdecydował się na założenie dodatkowo działalności gospodarczej w zakresie transportu.

Na zajmowanie się sprawami biznesu poświęca średnio dziesięć dni w miesiącu. Pozostały czas był wystarczający do zapewnienia gospodarstwu rolnemu prawidłowego funkcjonowania, biorąc pod uwagę jego rozmiary i rodzaj upraw. Skoro tak, to ma prawo nadal pozostać w KRUS.