NZS: Trzymaj pion

autor: Jakub Ostałowski

źródło: Fotorzepa

NZS był pierwszą niekomunistycz- ną organizacją studencką w PRL. Na zdjęciu protest NZS w Warszawie w maju 1981 r. pod hasłem „Uwolnić więźniów politycznych”

+zobacz więcej zdjęć

30 lat temu powstało Niezależne Zrzeszenie Studentów

„Trzymaj Pion” – pod takim hasłem odbędzie się w sobotę w Krakowie wielki koncert w 30. rocznicę powstania Niezależnego Zrzeszenia Studentów, pierwszej niekomunistycznej organizacji studenckiej w PRL.

Zrzeszenie powstało 22 września 1980 r., choć formalnie zostało zarejestrowane dopiero 17 lutego 1981 r. – NZS zawsze pozostawał nieco w cieniu „Solidarności”, ale przecież czym dla starszego pokolenia była „S”, tym dla ludzi młodych był właśnie NZS – mówi „Rz” pierwszy prezes organizacji Jarosław Guzy. – NZS był dla całego pokolenia młodych ludzi szkołą charakterów.

Po 1989 r. wielu byłych działaczy NZS stało się ważnymi postaciami życia publicznego. – Niektórzy nawet mówią, że NZS rządzi dziś Polską. To słowa nieco przesadzone, ale rzeczywiście wiele osób odgrywa dziś znaczącą rolę choćby w polityce czy w mediach – mówi Guzy.

Niektórzy nawet mówią, że NZS rządzi dziś Polską - Jarosław Guzy, pierwszy szef Zrzeszenia

Wystarczy spojrzeć na szeregi Platformy Obywatelskiej. W NZS aktywnie działali premier Donald Tusk i marszałek Sejmu Grzegorz Schetyna. Ministrowie: infrastruktury Cezary Grabarczyk, obrony narodowej Bogdan Klich, sprawiedliwości Krzysztof Kwiatkowski, kultury Bogdan Zdrojewski, to również byli członkowie organizacji. Dodać można do tego grona rzecznika rządu Pawła Grasia, szefa Kancelarii Premiera Tomasza Arabskiego i wielu posłów PO.

– NZS był w tamtych czasach szkołą polityczną i szkołą demokracji. Dlatego jest to naturalne, że ci najbardziej aktywni zaangażowali się teraz w politykę – uważa europoseł PiS Ryszard Czarnecki, który również należał do NZS. – To była szkoła przemawiania, prowadzenia zebrań, wieców. Wspólnie roznosiliśmy ulotki i snuliśmy wizje silnego państwa, co wielu z nas zostało do tej pory.

W PiS można znaleźć wielu byłych enzetesowców, choćby posłankę Joannę Kluzik-Rostkowską i europosła Adama Bielana. Aktywnym działaczem NZS był też poprzedni szef CBA Mariusz Kamiński.

– Czasem jest mi przykro, gdy widzę, jak dawni przyjaciele skaczą sobie do gardeł, ale wiem, że akurat przeszłość w NZS jest tym, co ich łączy i być może powstrzymuje przed powiedzeniem sobie jeszcze bardziej gorzkich słów – mówi Guzy.

– Pewnie jestem sentymentalny, ale do tej pory łapię się na tym, że podczas dyskusji telewizyjnych czy radiowych stosuję taryfę ulgową, jeżeli po drugiej stronie stoi działacz NZS – wyznaje Czarnecki.

Wiceprzewodnicząca SLD Katarzyna Piekarska była w NZS na Uniwersytecie Warszawskim. – W zrzeszeniu działali ludzie, którzy po prostu chcieli zmieniać Polskę. Mieliśmy świadomość, że trzeba coś zmienić. Wtedy nie dało się stać z boku, bo ktoś, kto nie chciał działać, wydawał się podejrzany – wspomina Piekarska.

Dziś trudno też znaleźć redakcję gazety czy telewizję, w której znaczącymi postaciami nie byłyby osoby związane kiedyś z NZS. – Do dziennikarstwa trafiają najczęściej ludzie aktywni, którym się więcej chce i nie boją się zadawać trudnych pytań. Tacy działali też w NZS, dlatego trudno się dziwić, że odnaleźli się akurat w tej dziedzinie – mówi „Rz” redaktor naczelny polsatowskich „Wydarzeń” Jarosław Gugała, który zapisał się do NZS 14 grudnia 1981 r. w proteście przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego.

W NZS działali też znani dziś twórcy, jak choćby pisarz Paweł Huelle, piosenkarz Kuba Sienkiewicz czy dziennikarz i producent muzyczny Hirek Wrona. – Nie znałem się wtedy na polityce, ale wiedziałem, że żyję w kraju, który nie jest wolny, i chciałem to zmienić. I teraz jestem przykładem człowieka, który w NZS działał, a nigdy nie chciał zostać politykiem – mówi Wrona, który zaangażował się w organizację sobotniego koncertu.

Wystąpi na nim Paweł Kukiz, który do NZS nie należał, ale „czuje się z tamtym ruchem związany”.

– W 1981 r. uczestniczyłem w strajku na Uniwersytecie Wrocławskim imienia Bolesława Bieruta, gdzie studiowałem administrację. Podczas strajku grałem koncert i robiłem też wszystko, żeby wspomóc ruchy wolnościowe – wspomina.

Patronat nad koncertem objęła „Rzeczpospolita”. Transmisja na żywo o godz. 22 w Polsacie.