Kto może kandydować na radnego lub wójta

aktualizacja: 15.09.2010, 04:15
Foto: Rzeczpospolita, Tomasz Wawer Tom Tomasz Wawer

Nie ma natomiast szans, aby zostać wójtem. Ustawodawca bowiem wyraźnie ograniczył możliwość kandydowania na to stanowisko wyłącznie do obywateli naszego kraju

REDAKCJA POLECA
19.06.2015
Do wyborów liczy się stałe zamieszkanie
kancelarierp.pl
Stwórz swoją umowę - szybko i profesjonalnie!
Oczywiście wyjątkiem będzie sytuacja, w której kandydujący na wójta obywatel Grecji czy innego kraju członkowskiego Unii Europejskiej będzie jednocześnie posiadał obywatelstwo polskie. Podwójne obywatelstwo nie zamyka bowiem drogi do piastowania stanowiska organu wykonawczego w gminie.
[srodtytul]Obywatelstwo UE[/srodtytul]
Aby kandydować na radnego, trzeba mieć ukończone 18 lat. Wiek ten należy osiągnąć najpóźniej w dniu, w którym odbywają się wybory (dzień głosowania). Trzeba również być stałym mieszkańcem gminy (powiatu, województwa), w której się kandyduje. Nie jest natomiast bezwzględnie wymagane posiadanie polskiego obywatelstwa.
Jak bowiem wynika z treści art. 7 ust. 1 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=6076A8256E5A0B08CF77A9F2CA7A1E88?id=170645]ordynacji wyborczej do rad gmin[/link] prawo wybieralności (bierne prawo wyborcze) przysługuje osobie mającej prawo wybierania do danej rady. Oczywiście w pierwszej kolejności przysługuje ono obywatelom polskim, którzy ukończyli lat 18 i stale mieszkają na terenie działalności danej rady. Ale nie tylko.
[b]Ustawodawca przyznał bowiem czynne prawa wyborcze także obywatelom Unii Europejskiej niebędącym obywatelami polskimi, którzy osiągnęli wymagany wiek (18 lat) i stale zamieszkują na terenie danej gminy. [/b]
W konsekwencji nieposiadający polskiego obywatelstwa obywatel innego kraju członkowskiego Unii Europejskiej, który stale mieszka na terenie gminy np. Lewandów, może nie tylko głosować w wyborach do rady tej gminy, ale również startować w tych wyborach, no i oczywiście zdobyć mandat radnego.
[b]Brak obywatelstwa polskiego jest natomiast przeszkodą w ubieganiu się o fotel wójta (burmistrza, prezydenta miasta)[/b]. Tutaj ustawodawca nie wprowadził żadnych wyjątków. Odmówił prawa kandydowania wszystkim obcokrajowcom, którzy nie posiadają polskiego paszportu. Także obywatelom innych niż Polska państw członkowskich Unii Europejskiej.
[srodtytul]Przesłanki negatywne[/srodtytul]
Ustawodawca więcej miejsca poświęcił na zamieszczenie w ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw przepisów określających przeszkody w ubieganiu się o mandat radnego czy wójta (przepisy te mają bowiem odpowiednie zastosowanie do kandydatów na to stanowisko).
Pierwszą z wymienionych przeszkód jest karalność. Jak bowiem wynika z treści art. 7 ust. 2 pkt 1 ordynacji wyborczej prawa wybieralności nie mają osoby karane za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego.
Po drugie prawo to nie przysługuje także osobom, wobec których wydano prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie o popełnienie przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego.
Wreszcie po trzecie kandydatem na wójta (burmistrza, prezydenta miasta), a także na radnego nie może być również osoba, wobec której wydano prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające fakt, że złożone przez kandydata oświadczenie lustracyjne jest niezgodne z prawdą (por. art. 21a ust. 2 i 2a [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=F4C6FCEFC9E094E5304C1056A54970DF?id=185302]ustawy z 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 – 1990 oraz o treści tych dokumentów (tekst jedn. DzU z 2007 r. nr 63, poz. 425 ze zm.[/link]).
[srodtytul]Popełnienie przestępstwa[/srodtytul]
Aby stracić możliwość kandydowania w wyborach samorządowych, nie wystarczy popełnić jakiekolwiek przestępstwo. Musi być ono popełnione umyślnie. Oznacza to, że sprawca ma zamiar jego popełnienia, czyli chce go popełnić albo – przewidując możliwość jego popełnienia – na to się godzi (art. 9 ust. 1 kk). Zaznaczyć trzeba, że zbrodnię można popełnić tylko umyślnie.
Przepisy samorządowych ustaw wyborczych do pozbawienia biernego prawa wyborczego wymagają ponadto, aby przestępstwo to było ścigane z oskarżenia publicznego.
Przepisy kodeksu karnego nie zawierają definicji przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego. Przyjmuje się jednak, że są to takie czyny, do których organy ścigania (policja, prokuratura) zobowiązane są po uzyskaniu informacji o podejrzeniu popełnienia przestępstwa niezwłocznie podjąć działania mające na celu wykrycie sprawcy i zebranie dowodów jego winy. Przestępstwa takie mogą być ścigane zarówno z urzędu, jak i na wniosek.
Ponadto, jak wynika z treści przepisów ustawy o bezpośrednim wyborze, popełnienie takiego czynu musi zostać stwierdzone wyrokiem sądowym. Skazującym albo warunkowo umarzającym postępowanie. Do czasu bowiem zapadnięcia takich orzeczeń każdy korzysta z domniemania niewinności. Zakaz kandydowania osoby karanej trwa aż do zatarcia skazania, co może nastąpić wiele lat po otrzymaniu wyroku.
[srodtytul]Ubezwłasnowolnienie[/srodtytul]
Kandydatem na wójta (radnego) może być jedynie taka osoba, która posiada pełną zdolność do czynności prawnych. Nabywa się ją z chwilą uzyskania pełnoletności, tak bowiem wynika z art. 11 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=86F27ADE2102E1D67842E76D535F1BD1?id=70928]ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (DzU nr 16, poz. 93 ze zm.)[/link].
Osoba pełnoletnia może zostać ubezwłasnowolniona tylko i wyłącznie orzeczeniem sądowym. Jak wynika z art. 16 kc, [b]ubezwłasnowolnienie częściowe można orzec z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii[/b], jeżeli stan tej osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw.
Jeżeli z wymienionych w art. 16 przyczyn osoba nie jest w stanie kierować swym postępowaniem, to ubezwłasnowolnienie częściowe może zostać zamienione na całkowite (por. art. 13 § 1 kc).
Ponieważ prawa wyborcze przysługują jedynie osobom posiadającym pełną zdolność do czynności prawnych, to stwierdzić należy, że pozbawione są ich osoby zarówno ubezwłasnowolnione całkowicie, jak i częściowo.
[srodtytul]Pozbawienie praw publicznych[/srodtytul]
Jest to jeden ze środków karnych, jakie wymienia art. 39 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=81E369546D65601E2EBBE9A31673B8B1?id=74999]ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (DzU nr 88, poz. 553 ze zm.)[/link]. Jego orzeczenie powoduje utratę zarówno biernego, jak i czynnego prawa wyborczego. Jak wyjaśnia art. 40 ust. 1 kk, osoba, wobec której taki środek orzeczono, nie może zostać wybrana do organu władzy publicznej, organu samorządu zawodowego lub gospodarczego.
Osoba taka nie może również głosować w wyborach do wymienionych organów. Pozbawienie praw publicznych oznacza ponadto utratę prawa do udziału w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości oraz do pełnienia funkcji w organach i instytucjach państwowych i samorządowych. Pozbawienie praw publicznych skutkuje ponadto utratą posiadanych stopni wojskowych (degradacja do stopnia szeregowca), orderów, odznaczeń i tytułów honorowych.
Przepisy kodeksu karnego nie określają sytuacji, w których orzeczenie pozbawienia praw publicznych jest obligatoryjne. Art. 40 § 2 kk stanowi jedynie, że sąd może ten środek orzec w przypadku skazania na karę pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż trzy lata. Dodatkową przesłanką zastosowania tego środka jest skazanie za przestępstwo popełnione w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie.
[b]Pozbawienie praw publicznych orzeka się na okres od roku do lat dziesięciu albo od roku do 15 lat[/b].
Środek ten obowiązuje od chwili uprawomocnienia się orzeczenia. Pamiętać jednak należy, że zgodnie z treścią art. 43 § 2 kk okres, na który orzeczono pozbawienie praw publicznych, nie biegnie w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, nawet orzeczonej za inne przestępstwo.
[ramka][b]Uwaga[/b]
Do rady gminy nie może kandydować również stale mieszkający w Polsce obywatel innego państwa członkowskiego UE, jeżeli został pozbawiony biernych praw wyborczych zgodnie z przepisami państwa, którego jest obywatelem.[/ramka]
[ramka][b]Kogo obejmuje lustracja[/b]
Jak wynika z treści art. 7 ust. 1 ustawy z 18 października 2006 r., obowiązek złożenia oświadczenia lustracyjnego dotyczy urodzonych przed 1 sierpnia 1972 r. Oświadczenie składa się w chwili wyrażenia zgody na kandydowanie na radnego gminy (powiatu, województwa) oraz na wójta (burmistrza, prezydenta miasta).
Ponieważ obowiązek złożenia oświadczenia lustracyjnego wykonuje się tylko raz, oświadczenie takie będą obowiązani złożyć tylko ci kandydaci, którzy do tej pory nie byli nim objęci.
Zgodnie bowiem z treścią art. 7 ust. 3 omawianej ustawy złożenie oświadczenia lustracyjnego powoduje wygaśnięcie obowiązku jego powtórnego złożenia w przypadku późniejszego kandydowania lub wykonywania funkcji publicznej, z którą związany jest obowiązek złożenia oświadczenia.
Kandydat składa jedynie właściwemu organowi informację, o tym, że obowiązek poddania się lustracji wykonał.[/ramka]
[ramka][b]Definicja z kodeksu karnego[/b]
Przestępstwo jest zbrodnią albo występkiem. Zbrodnią jest czyn zagrożony karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż trzy lata albo karą surowszą, natomiast występkiem jest czyn zabroniony zagrożony grzywną powyżej 30 stawek dziennych, karą ograniczenia albo pozbawienia wolności przekraczającą miesiąc.[/ramka]
Komentarz dnia
Żródło: Rzeczpospolita

Żadna część jak i całość utworów zawartych w dzienniku nie może być powielana i rozpowszechniana lub dalej rozpowszechniana w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny lub inny albo na wszelkich polach eksploatacji) włącznie z kopiowaniem, szeroko pojętę digitalizację, fotokopiowaniem lub kopiowaniem, w tym także zamieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody Gremi Business Communication. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części bez zgody Gremi Business Communication lub autorów z naruszeniem prawa jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami "Regulaminu korzystania z artykułów prasowych". Formularz zamówienia można pobrać na stronie www.rp.pl/licencja.

POLECAMY

KOMENTARZE