Cywilizacja
Historia z włosa
Prastare DNA człowieka odkrywa tajemnice przeszłości Grenlandii
Żył około 4 tys. lat temu w północno-zachodniej Grenlandii. Miał brązowe oczy, ciemną skórę, cienkie włosy z tendencją do łysienia, przednie zęby w kształcie łopatek, co jest typową cechą Azjatów i rdzennych Amerykanów, oraz grupę krwi A+. Był przystosowany do życia w niskiej temperaturze, choć wrażliwy na pewne choroby.
Aż tyle informacji na temat swojego właściciela zdradził pęk włosów. Zdobył je międzynarodowy zespół naukowców pod kierunkiem prof. Eske Willersleva z Uniwersytetu w Kopenhadze. Udało im się pierwszy raz zsekwencjonować genom człowieka należącego do wymarłej społeczności. Uczeni nazwali go „Inukiem”. W języku grenlandzkim słowo to oznacza „mężczyznę” bądź „człowieka”.
Narada w muzeum
Inuk był przedstawicielem kultury Saqqaq. Musiał przybyć ze swoimi ziomkami na Grenlandię z Syberii. Pod względem genetycznym bliżej mu bowiem do współczesnych mieszkańców tej krainy niż do Innuitów, rdzennych ludów Arktyki. Owa międzykontynentalna wyprawa miała miejsce ok. 4,4 – 6,4 tys. lat temu. Tym samym kępka włosów zdradziła dodatkowo cenną informację na temat nieznanej wcześniej fali migracji ludzi.
Wyniki badań na ten temat publikuje najnowsze „Nature”.
Historia tego odkrycia rozpoczęła się w murach duńskiego Muzeum Historii Naturalnej.
– Podczas spotkania z jego dyrektorem dr. Mortenem Meldgaardem zaczęliśmy dyskusję na temat wczesnego zaludnienia Arktyki – wspomina prof. Eske Willerslev, który miał już za sobą kilka nieudanych prób poszukiwania na Grenlandii prastarnych szczątków ludzkich. – Meldgaard również uczestniczył w kilku podobnych wyprawach. Wspomniał, że podczas jednej z nich udało się odnaleźć w zmarzlinie kępkę włosów. Miało się to stać w latach 80. ubiegłego wieku – opowiada prof. Willerslev. Zelektryzowała go wiadomość, że znalezisko to znajduje się obecnie w zbiorach duńskiego Muzeum Narodowego.
Po uzyskaniu zgody na badania naukowcy rozpoczęli analizę włosów pod kątem zawartego w nich DNA. Ustalili, że należały one do mężczyzny. Przez kolejne miesiące nie byli pewni, czy ich praca przyniesie oczekiwane rezultaty. Przyniosła dzięki temu, że – jak podkreśla prof. Willerslev – w badaniach uczestniczyło wielu naukowców z rozmaitych stron świata. Część prac była wykonywana w Chinach, które posiadają więcej niż Dania aparatów do sekwencjonowania DNA.
Lepszy od mamuta
W efekcie udało się zrekonstruować 80 proc. genomu jądrowego (to część DNA zawarta jedynie w chromosomach jądra komórkowego). Jak tłumaczy kierownik badań, aż tak udane nie były nawet wcześniejsze próby odtworzenia genomu jądrowego mamuta. W tamtych wynikach nie brakowało luk i błędów.
Powodem były niedoskonałości ówczesnej technologii. Dzięki rozwojowi, jaki się na tym polu dokonał, jakość zrekonstruowanego genomu Inuka jest porównywalna do genomu współczesnego człowieka!
– Jeszcze nie tak dawno temu rekonstrukcja całego genomu Homo sapiens zajmowała lata – tłumaczy dr Morten Rasmussen z Uniwersytetu Kopenhaskiego, który brał udział w tych badaniach. – Dzięki najnowszym metodom jesteśmy w stanie zrobić to w ciągu zaledwie kilku miesięcy. W tych granicach czasowych mieści się również analiza uzyskanych wyników.
Naukowcy korzystali m.in. z tzw. analizy SNP (polimorfizm pojedynczego nukleotydu). Opiera się ona na różnicach występujących na poziomie jednej litery kodu genetycznego (czyli nukleotydu). Wykorzystuje około pół miliona pojedynczych liter w DNA, by wskazać, do jakiego stopnia materiał genetyczny dwóch osób się różni.
Wyniki badań powinny ośmielić archeologów, by z pomocą genetyki poszukiwali odpowiedzi na pytanie, co się stało z przedstawicielami wymarłych społeczności – uważają duńscy uczeni. Wierzą też, że to początek projektów badawczych, których celem będzie odtwarzanie na nieznaną dotąd skalę ludzkich migracji. Jednym z ich ważnym elementów byłoby oczywiście rekonstruowanie wyglądu naszych przodków.
wyślij e-mail do autorki
Rekomenduj artykuł Oddano głosów:
