Wysokość zapłaty może być uzależniona od zmiany realiów

autor: Jerzy Dudek

źródło: Fotorzepa

+zobacz więcej zdjęć

Prawidłowo skonstruowane klauzule waloryzacyjne pozwalają zmniejszać ryzyko przedsiębiorców. Ich zastosowanie w przetargu najczęściej skutkuje niższymi cenami

Dzięki zastosowaniu mechanizmów waloryzacji cen uzyskujemy możliwość ich dostosowania do aktualnych warunków rynkowych. Wymaga to jednak uwzględniania regulacji związanych z zamówieniami publicznymi. W przypadku jednostek samorządu terytorialnego muszą być one dodatkowo zgodne z nową ustawą o finansach publicznych.

Pamiętajmy jednak, że waloryzacja cen zwiększa ryzyko finansowe po stronie zamawiających, a dla wykonawców oznacza wzmocnienie pewności obrotu gospodarczego.

Zgodnie z kodeksem cywilnym

Do umów o zamówienia publiczne stosuje się przepisy kodeksu cywilnego (art. 139 ust. 1 prawa zamówień publicznych; dalej: pzp). Zgodnie z art. 358¹ § 2 k.c. strony mogą zastrzec w umowie, że wysokość świadczenia pieniężnego zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości. Przy czym przepisy k.c. nie narzucają jakichś wybranych mierników.

Strony mogą zatem postanowić, licząc się ze zmianą cen, że wartość świadczenia zostanie określona w relacji do innego niż pieniądz polski miernika wartości (np. złota, waluty obcej, określonej grupy dóbr konsumpcyjnych, określonej grupy materiałów, ceny roboczogodziny).

Istotne jest jednak, aby w treści stosownego postanowienia określić sposób przeliczania danego miernika wartości na pieniądz, np. wskazując cenę surowca na określonej giełdzie czy też kurs waluty w określonym banku i w wyznaczonym terminie.

Samorządy muszą być ostrożne

W zamówieniach publicznych podstawową rolę odgrywa wartość nominalna umowy, a klauzule waloryzacyjne pełnią funkcje mechanizmu pomocniczego pozwalającego urealniać wysokość wynagrodzenia w odniesieniu do cen rynkowych. Wynika to przede wszystkim z konieczności stosowania przez znaczną część zamawiających ustawy o finansach publicznych.

Zgodnie z art. 85 ust. 1 „starej” ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (DzU z 2005 r. nr 249, poz. 2104) jednostki sektora finansów publicznych, z wyjątkiem Skarbu Państwa, nie mogą zaciągać zobowiązań finansowych, których wartość nominalna należna do zapłaty w dniu wymagalności, wyrażona w złotych, nie została ustalona w dniu zawierania transakcji.

Nowa ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (DzU z 2009 r. nr 157, poz. 1240) w rozdziale 4 „Ogólne zasady zaciągania zobowiązań przez inne niż Skarb Państwa jednostki sektora finansów publicznych” działu II w art. 93 ust. 1 ograniczyła zakres tego przepisu, stanowiąc, że jednostki sektora finansów publicznych, z wyjątkiem Skarbu Państwa, nie mogą zaciągać pożyczek lub kredytów, emitować papierów wartościowych oraz udzielać poręczeń i gwarancji, których wartość nominalna należna do zapłaty w dniu wymagalności, wyrażona w złotych, nie została ustalona w dniu zawierania transakcji.

Należy jednak pamiętać, że zgodnie z art. 44 ust. 1 nowej ustawy o finansach publicznych wydatki publiczne mogą być ponoszone na cele i w wysokościach ustalonych w:

- ustawie budżetowej,

- uchwale budżetowej jednostki samorządu terytorialnego,

- planie finansowym jednostki sektora finansów publicznych.

Konieczne ograniczenia

Zatem wprowadzając do umów klauzule waloryzacyjne, należałoby dążyć do tego, aby powstające w ich wyniku zobowiązania nie miały charakteru otwartego, co mogłoby np. doprowadzić do przekroczenia wydatków ustalonych w uchwale budżetowej jednostki samorządu terytorialnego. Można wobec tego określić w zawieranej umowie górną granicę wypłat z tytułu waloryzacji, np. do 350 tys. zł lub do 6 mln zł.

Strony umowy o zamówienie publiczne mogą postanowić, że wartość świadczenia zostanie określona w relacji do innego niż pieniądz polski miernika wartości