Zamówienia publiczne
W jakim momencie wadium wpłacone przez oferenta zamienia się w zaliczkę
Wymogiem udziału w przetargu jest zwykle uiszczenie wadium w postaci stawianej do dyspozycji organizatora gotówki bądź gwarancji. Opodatkowanie takich kwot budzi wątpliwości
Trudności pojawiają się, gdy przetarg jest organizowany nie w celu wyłonienia dostawcy towarów czy usług, tylko nabywcy (dotyczy sprzedaży towaru). Są bowiem rozbieżne koncepcje co do tego, czy i kiedy wadium może być uznane za formę przedpłaty na poczet przyszłych dostaw.
Odpowiedź na te pytania ma istotne znacznie, wpływa bowiem na moment powstania obowiązku podatkowego w VAT u organizatora przetargu a także na konieczność wystawienia faktury zaliczkowej.
Zasadnicza rozbieżność dotyczy tego, czy wadium już w chwili wyboru najkorzystniejszej oferty uznać można za formę przedpłaty uiszczonej przez zwycięzcę, czy też z taką kwalifikacją poczekać należy do czasu zawarcia przez strony stosownej umowy (choćby przedwstępnej).
Sytuacja komplikuje się, gdy data rozstrzygnięcia przetargu przypada na inny miesiąc niż data zawarcia umowy, co z uwagi na powszechnie przyjmowane terminy nie jest praktyką rzadką.
Z datą wyłonienia zwycięzcy...
Przed takim dylematem znalazła się jedna z pomorskich spółek, która zorganizowała przetarg na zbycie nieruchomości. Warunkiem przystąpienia do przetargu była wpłata
10 proc. ceny wywoławczej w formie wadium przetargowego. Sporządzając specyfikację istotnych warunków przetargu, spółka zastrzegła, że umowa sprzedaży powinna być sporządzona w formie aktu notarialnego w terminie dwóch miesięcy od rozstrzygnięcia przetargu, pod rygorem przepadku wadium na rzecz sprzedającego. Określiła także, że zapłata ceny ustalonej w przetargu pomniejszona zostanie o wpłacone wadium.
Spółka miała wątpliwość co do tego, z jakim momentem należy uznać, że zwycięzca uiścił przedpłatę na poczet ceny sprzedaży – czy za taką przedpłatę uznać należy wpłacone wadium, a jeśli tak, to czy z datą wpływu na rachunek zbywcy, czy też z datą późniejszą. Jej zdaniem wadium nie może być uznane za formę przedpłaty na poczet przyszłych dostaw, a zatem nie generuje obowiązków w VAT.
Izba Skarbowa w Bydgoszczy w interpretacji z 18 lipca 2011 (ITPP1/443-630/11/DM) nie zgodziła się z tym stanowiskiem. W jej ocenie wadium uznać należy za część ceny sprzedaży z chwilą wyboru i zatwierdzenia oferenta, niezależnie od tego, czy i kiedy strony zawrą umowę regulującą zasady przeniesienia własności nieruchomości.
W świetle tej interpretacji należałoby zatem przyjąć, że organizator przetargu powinien wykazać VAT z tytułu płatności części ceny już w chwili wyłonienia kontrahenta (nabywcy), a nie w momencie zawarcia z nim umowy. W tym samym czasie powinien także wystawić fakturę dokumentującą wpłatę części ceny.
...czy zawarcia umowy
Stanowisko izby jest dyskusyjne. Moim zdaniem ani w momencie wpływu wadium, ani też w dacie rozstrzygnięcia czy nawet zatwierdzenia przetargu nie dochodzi do „otrzymania części należności przed wydaniem towaru”, co zgodnie z art. 19 ust. 11 ustawy o VAT uzasadniałoby powstanie obowiązku podatkowego w VAT.
Wadium jest zaliczane na poczet ceny z chwilą zawarcia ze zwycięzcą przetargu umowy (definitywnej, przedwstępnej czy też warunkowej) i z tym właśnie momentem możliwe jest stwierdzenie, że z woli stron takiej umowy wniesiona wcześniej opłata o charakterze kaucyjnym ma zostać zaliczona na poczet ceny sprzedaży.
Tym samym z tą właśnie datą możliwe jest jednoznaczne ustalenie, że doszło do przyjęcia części należności, o której mowa w art. 19 ust. 11 ustawy o VAT, a więc do powstania obowiązku podatkowego w stosunku do tej części.
Jak odszkodowanie lub zabezpieczenie
Z uwagi na gwarancyjny (kaucyjny) charakter wadium na pewno nie podlega VAT w sytuacji, gdy nie dochodzi do podpisania umowy z przyczyn leżących po stronie oferenta, który wygrał przetarg. I to mimo że organizator przetargu zatrzymuje wówczas wadium.
Zatrzymanie wadium jest wówczas pewnego rodzaju odszkodowaniem dla zamawiającego. Nie jest ono związane z dostawą lub świadczeniem usług, a więc nie jest czynnością opodatkowaną. Potwierdził to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 czerwca 2010 (I FSK 1023/09).
Przeczytaj więcej o: VAT od przedpłaty, VAT od wadium
Rekomenduj artykuł Oddano głosów:
