Czy Twoja firma jest odpowiedzialna społecznie?

Rozmowa z Mirellą Panek-Owsiańską, prezes Forum Odpowiedzialnego Biznesu

Czym się różnią filantropia, działania charytatywne i społeczna odpowiedzialność biznesu ? Wydaje się, że w Polsce wiele osób myli te pojęcia...

Mirella Panek – Owsiańska Odpowiedzialność biznesu jest pojęciem szerszym, obejmuje kwestie odpowiedzialności firmy w stosunku do różnych grup interesariuszy – pracowników, dostawców, klientów, społeczności lokalnych. Mieszczą się tam zarówno kwestie ekologiczne - sposób w jaki firma traktuje środowisko naturalne zarówno w ramach swojej działalności, jak i całego łańcucha dostawców; kwestie etyczne i zaangażowanie społeczne. W przypadku CSR-u (Corporate Social Responsibility) ważne są działania długofalowe, wpisane w strategię firmy, dostosowane do jej profilu, typu działalności, itd. Działania charytatywne często są odpowiedzią na nagłą potrzebę, są to najczęściej akcje jednorazowe, gdzie główną motywacją jest odruch serca, współczucie, a nie strategia biznesowa. Dlatego też trudno mówić, że firma, która raz w roku przekazuje paczki dla dzieci z domów dziecka jest firmą odpowiedzialną. Aby mieć pełny obraz musimy wiedzieć jak wyglądają relacje firmy z jej klientami, jak traktuje pracowników, czy uwzględnia czynniki środowiskowe w swoich działaniach, czy współpracuje z partnerami społecznymi, czyli na ile odpowiedzialnie zarabia pieniądze, a nie tylko je wydaje. Ważne jest też w jaki sposób firma swoją odpowiedzialność komunikuje, bo w przeciwieństwie do działań charytatywnych, które często nie są nagłaśniane, informacje o polityce społecznej i ekologicznej firmy powinny być łatwo dostępne dla wszystkich zainteresowanych osób. Dzięki dostępnym a najlepiej i audytowanym zewnętrznie raportom społecznym publikowanym przez firmę można ocenić stopień jej odpowiedzialności.

Czy zatem firmy powinny przeznaczać pieniądze na działania charytatywne?

Wbrew pozorom odpowiedź na to pytanie nie jest prosta i oczywista. Jest bowiem różnica między filantropią osób prywatnych, które przekazują na cele charytatywne swoje własne pieniądze, a filantropią firm, które rozdają pieniądze właścicieli czy udziałowców. Można się więc zastanowić czy w związku z tym etyczne jest wspieranie wszystkich próśb o pomoc kierowanych do firmy, skoro wiadomo, że potrzeb jest bardzo wiele, a jest to często pomoc jednorazowa i doraźna. Może warto, aby firma wybrała jeden obszar, najbliższy jej działalności i wspierała tylko te działania i projekty, które się w nim mieszczą. Tak dochodzimy do filantropii strategicznej.

Czym jest filantropia strategiczna?

Z pewnością jest to bardziej uporządkowana i zaplanowana forma działań społecznych. Firma decydując się na wspieranie ściśle określonych obszarów, może realnie wpływać na rozwiązanie istniejących tam problemów społecznych. Bo wtedy najlepiej wykorzystuje swój know-how i swoje zasoby, nie rozprasza środków i może budować długofalowe programy współpracy np. z organizacjami pozarządowymi. Nie znaczy to, że chciałabym zabronić np. małej piekarni przekazywania chleba do schroniska dla bezdomnych. Ale już w spółce akcyjnej chciałabym zobaczyć badanie efektów biznesowych i społecznych zaangażowania, czy też informację o wysokości środków finansowych przeznaczanych na najważniejsze projekty zaangażowania społecznego. Brak takiej informacji może rodzić podejrzenie, że kryteria przyznawania pomocy lub wsparcia nie są oparte na jakichś zasadach, a zależą np. od poglądów i preferencji prezesa.

W jaki sposób firma może angażować się społecznie?

Jest bardzo wiele form zaangażowania, z których każda firma może wybrać coś dla siebie. Najprostsze jest oczywiście przekazywanie produkowanych przez siebie towarów organizacjom, które następnie przekażą je potrzebującym. Bardzo popularną formą działań jest w ostatnich latach wolontariat pracowniczy, który pozwala w działania firmy zaangażować pracowników, dając im także poczucie robienia rzeczy pożytecznych społecznie. Większe firmy mogą rozpocząć program marketingu zaangażowanego społecznie (CRM), czyli partnerstwem z organizacją, której przekazywana będzie część pieniędzy ze sprzedaży specjalnie oznaczonych produktów. Wszystkie firmy mogą prowadzić działania edukacyjne skierowane do różnych grup interesariuszy, poczynając od dzieci, a kończąc na seniorach. W Raportach „Odpowiedzialny biznes”, które Forum Odpowiedzialnego Biznesu publikuje od 8 lat zgromadziliśmy prawie 300 dobrych praktyk zaangażowania społecznego różnych firm działających w Polsce, jest to doskonałe źródło inspiracji dla przedsiębiorstw, które poszukują pomysłów na swoje działania.

Jak zmieniło się podejście firm do współpracy z „partnerami społecznymi” na przestrzeni ostatnich dziesięciu lat? Czy można zauważyć nowe tendencje?