Moja praca
Awans? Tylko dla pracownika o wysokim IQ
Dobre wyniki w pracy nie wystarczą, by zabłysnąć w oczach szefa. On chce mieć pewność, że inwestuje w odpowiednią osobę. Na szczęście nie pyta o to wróżki. Wystarczą testy inteligencji.
Ich wysoki wynik gwarantuje premię, podwyżkę albo atrakcyjniejsze stanowisko pracy. Zdarza się i tak, że niski potencjał intelektualny jest powodem zwolnienia.
Prawnicy nie mają wątpliwości: takie praktyki naruszają zasadę równości, bo wszyscy pracownicy mają prawo do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości. Poza tym z kodeksu pracy wynika, że zatrudnionych oraz wyniki ich pracy należy oceniać obiektywnie i sprawiedliwie.
To nie wszystko. Zdaniem niektórych badanie poziomu IQ może prowadzić jeszcze do dyskryminacji ze względu na płeć (art. 18 [3a] k.p.), bo poziom trudności w rozwiązywaniu tego typu testów nie zawsze jest równy dla kobiety i mężczyzny. Specjaliści, którzy je przygotowują, przyznają, że może tak być, ale tylko wtedy, gdy test na inteligencję ogólną został przygotowany nieprawidłowo.
Podwładnego testuj z głową
Zatrudnieni poddawani testom psychologicznym w pracy pytają, czy takie praktyki są zgodne z prawem. Przepisy milczą na ten temat. Natomiast pracodawcy, którzy stosują testy psychologiczne wobec pracowników, powołują się na ogólny zapis w art. 94 pkt. 2 k.p. Zobowiązuje on szefów m.in. do tego, by pomagali pracownikom osiągać jak najwyższą wydajność i jakość pracy przy wykorzystaniu uzdolnień i kwalifikacji, które mają.
Eksperci od HR nie mają złudzeń: testy psychologiczne (osobowościowe lub kompetencji) nadają się do tego wyśmienicie, ale pod warunkiem, że nie są przypadkowe i są dobierane pod kątem wykonywanego zawodu. Dzięki takim badaniom pracodawcy wiedzą np., czy pracownik jest odporny na stres i jak sobie radzi w relacjach międzyludzkich. To pomaga pokierować jego zawodową karierą. Na pytanie o testy IQ odpowiadają: w celach zawodowych nie należy ich stosować, bo w żaden sposób nie odzwierciedlają zawodowych kompetencji.
– Wyjątkiem są pewne szczególne zdolności będące elementem inteligencji, które pracodawca musi zbadać właśnie ze względu na wykonywany zawód. Wśród nich są na przykład zdolności wzrokowo-przestrzenne niezbędne m.in. osobom zatrudnianym na stanowiskach kontrolerów lotów – podkreśla Diana Fecenec z Pracowni Testów Psychologicznych.
Zamiast premii sprawa w sądzie
Pracownik, który nie dostał premii z powodu niskiego IQ, może wystąpić do sądu o odszkodowanie w wysokości nie niższej od minimalnego wynagrodzenia (obecnie 1276 zł). Musi jednak udowodnić, że doszło do dyskryminacji. Przepisy nie określają górnej granicy tej rekompensaty, dlatego zatrudniony może wystąpić dodatkowo o odszkodowanie lub zadośćuczynienie na podstawie kodeksu cywilnego. Wówczas podstawą tych roszczeń jest art. 23 i 24 kodeksu cywilnego. Jeden i drugi dotyczy naruszenia dóbr osobistych.
Dyskryminacja ze względu na wiek dotyczy zarówno młodszych, jak i starszych
Rekomenduj artykuł Oddano głosów:
