Rząd sonduje zmiany progów długu publicznego

autor: Seweryn Sołtys

źródło: Fotorzepa

Minister finansów

źródło: Rzeczpospolita

Z wyliczeń rządu wynika, że do przekroczenia progu ostrożnościowego zabraknie w 2010 r. 0,2 pkt proc. PKB. Ekonomiści są mniej optymistyczni, języczkiem u wagi będzie kurs złotego.

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Czarne chmury nad II filarem
• Zrzutka emerytów na euro

Rząd rozważa zawieszenie na dwa lata progów ostrożnościowych, wynika z informacji "Rzeczpospolitej". To efekt fatalnej sytuacji budżetu w 2010 roku i ryzyka przekroczenia 55 proc. długu do PKB. Opozycja mogłaby poprzeć zmiany w prawie, ale pod warunkiem programu reform fiskalnych

Wideokomentarz Elżbiety Glapiak

Resort finansów przygotowuje na najbliższe dwa lata pakiet działań, które pomogą w utrzymaniu zadłużenia poniżej 55 proc. PKB i w uniknięciu konsekwencji, jakie jego przekroczenie niesie. Chodzi o konieczność zamrażania poziomu deficytu budżetowego oraz podwyżek pensji dla budżetówki i waloryzacji rent i emerytur. Z informacji „Rz” wynika, że rząd zastanawia się wręcz nad zawieszeniem obowiązywania tego progu.

– Radykalne ograniczanie wydatków mogłoby bowiem spowolnić nasz wzrost gospodarczy – mówi jeden z polityków Platformy Obywatelskiej. To wymagałoby zmian ustawowych, czyli przekonania partnera koalicyjnego, opozycji i prezydenta do ich poparcia. A wszystko przez to, że być może już w 2010 roku zadłużenie naszego kraju zbliży się do progu ostrożnościowego zapisanego w polskim prawie. Rząd oficjalnie przyszłoroczne zadłużenie wobec PKB wylicza na 54,7 proc., ale Komisja Europejska uważa, że dług Polski sięgnie aż 59,7 proc. PKB. Podjęcie radykalnych działań, aby ograniczyć zadłużenie lub odsunąć groźbę ograniczeń w prowadzeniu polityki fiskalnej, jest więc konieczne.

Oficjalnie żadne propozycje Jacka Rostowskiego nie są jeszcze znane, jednak nieoficjalnie politycy rządowi sondują już kilka możliwych scenariuszy. – Mówi się nawet o zawieszeniu na dwa lata obowiązywania progu określonego w ustawie o finansach publicznych – dodaje rozmówca „Rz”. Resort finansów w stanowisku przesłanym „Rz” twierdzi, że ministerstwo nic w tej sprawie zrobić nie może, gdyż to kompetencja parlamentu i prezydenta. – Dla inwestorów na rynku długu progi są gwarancją, że zadłużenie danego kraju nie wymknie się spod kontroli – przekonuje Piotr Kalisz z Citi Handlowego. – Jednak dla inwestorów giełdowych realizacja scenariusza ograniczającego radykalnie wydatki państwa oznacza spowolnienie gospodarcze i zawirowania na rynku akcji – dodaje.

Zdaniem Jakuba Borowskiego, ekonomisty Invest-Banku, rynek na propozycję zawieszenia obowiązywania progów mógłby zareagować bardzo dobrze, ale pod warunkiem, że jednocześnie rząd zaproponowałby szerokie reformy. – Myślę, że opozycja i prezydent nie mieliby nic przeciwko zawieszeniu obowiązywania progów, jednak rząd musiałby się jednocześnie zobowiązać, że przeprowadzi potrzebne zmiany oraz rozszerzy prywatyzację bez ograniczania inwestycji – mówi ekonomista.

– Reformy są niezbędne, tylko w takim scenariuszu nie musielibyśmy się obawiać nagłych zwyżek rentowności naszych papierów – uważa prof. Stanisław Gomułka, główny ekonomista Business Centre Club.

Więcej wątpliwości ma Andrzej Bratkowski, potencjalny kandydat Platformy Obywatelskiej do Rady Polityki Pieniężnej, jeden z doradców premiera. – Nie mam pewności, czy jeśli zawiesimy obowiązywanie progów, to rzeczywiście będziemy się mogli swobodnie zadłużać, rynki finansowe mogą nam to utrudnić – mówi ekonomista. – Poza tym groźba przekroczenia 55-proc. progu jest straszakiem dla polityków, aby przyspieszyli prywatyzację.

Maciej Bukowski z zespołu doradców ekonomicznych premiera, dodaje, że sposób liczenia długu przez Komisję Europejską budzi kontrowersje. Nie zgadza się on np. z faktem, że do zadłużenia wliczane są obligacje emitowane przez rząd, a obejmowane przez OFE. Taki sposób wyliczania długu zmusza szefa resortu finansów do szukania sposobu wyjścia z sytuacji. Zwłaszcza że reform ograniczających wydatki w budżecie (np. zmiana systemu KRUS czy przedłużenie wieku emerytalnego) rząd wciąż nie planuje, obawiając się utraty poparcia w sondażach.

Polska jest jedynym krajem naszego regionu, w którym obowiązują ograniczenia dla finansów publicznych wpisane do konstytucji.

Zapisano je w art. 216 punkt 5. W ustawie o finansach publicznych wyznaczono z kolei trzy progi ostrożnościowe – 50, 55 i 60 proc. długu w relacji do PKB – po przekroczeniu których rząd musi podejmować kolejne działania naprawcze aż do całkowitego zrównoważenia budżetu państwa. Inne kraje nie przejmują się poziomem zadłużenia, szczególnie teraz, gdy kryzys finansowy skłonił je do wpompowania ogromnych kwot w gospodarkę. Na koniec ubiegłego roku zadłużenie na przykład Włoch stanowiło 105,8 proc. produktu krajowego brutto, Grecji – 99,2, Belgii – 89,8, Węgier – 72,9, Francji – 67,4, Portugalii – 66,3, Niemiec – 65,9, a Austrii 62,6 proc.