Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Wiadomoœci

1,8 mln polskich ofiar Stalina

Łukasz Kamiński
Fotorzepa, Seweryn Sołtys
[b]Rz: IPN wydał opracowanie „Straty wojenne i ofiary represji pod dwiema okupacjami...” Co nowego ustalili historycy? [/b] [b]Łukasz Kamiński, dyrektor biura edukacji publicznej IPN: [/b] Kilkunastoosobowy zespół pod kierunkiem prof. Wojciecha Materskiego zgromadził całš dostępnš obecnie wiedzę na temat represji sowieckich. Tam, gdzie nie było dostępu do bezpoœrednich danych naukowcy postarali się oszacować liczbę ofiar. Okazało się, że możliwe jest w miarę dokładne policzenie ofiar represji, bo zachowało się sporo dokumentów wytworzonych przez Sowietów. Na pewno nie jest to jednak zamknięty obszar badawczy. Ostatnio prof. Natalia Lebiediewa opisała dokument, który mówi o ponad 400 tys. aresztowanych obywateli polskich do grudnia 1940 r. To więcej niż wynikało z wczeœniej odnalezionych dokumentów uwzględnionych w opracowaniu. Może się więc zdarzyć, że liczby podane w opracowaniu IPN ulegnš zmianie. Ale nie będš to radykalne korekty. [b]Ile zatem osób padło ofiarš sowieckich represji? [/b]
Mamy kilka kategorii osób represjonowanych – aresztowani, osadzeni w łagrach, przymusowo wcieleni do Armii Czerwonej, deportowani, skazani na œmierć, rozstrzelani bez sšdu (ofiary Zbrodni Katyńskiej, więŸniowie rozstrzelani po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej) itd. W tej chwili łšcznš liczbę obywateli polskich, którzy padli ofiarami reżimu sowieckiego szacujemy na 1,8 mln. Z tego 150 tys. straciło życie. Większoœć tych ofiar to osoby represjonowane za tzw. pierwszego sowieta w latach 1939 – 1941, wtedy to represje objęły ok. 1,6 mln osób. Pozostałe 200 tys. to osoby objęte represjami od 1944 r. do 1952 r. [b]Czy sš to dane wiarygodne, skoro badacze narzekajš na utrudniony dostęp do archiwów rosyjskich? [/b] Praca przedstawia stan badań na wiosnę obecnego roku. Jeżeli chodzi o dostęp do archiwów rosyjskich, to najlepsza sytuacja była na poczštku lat 90. Nie oznacza to jednak, że dziœ archiwa rosyjskie sš zupełnie zamknięte dla badaczy. Wiele informacji o represjach wcišż pozyskuje i publikuje rosyjski Memoriał. Współpracuje z nim polski Oœrodek Karta, który do tej pory zgromadził dane prawie miliona osób, które padły ofiarami represji. Dane te pochodzš w wielu przypadkach z archiwów lokalnych, które sš o wiele bardziej otwarte niż centralne. [b]Wczeœniej liczby ofiar reżimu sowieckiego usiłowano szacować na emigracji. Czy w œwietle najnowszych badań tamte dane sš zgodne z rzeczywistoœciš? [/b] Najbardziej istotnš zmianš jest kategoria osób deportowanych. Badacze emigracyjni, którzy oczywiœcie nie mogli mieć dostępu do akt sowieckich, liczbę deportowanych z Kresów szacowali nawet na ponad milion. Z dostępnych dziœ danych wynika, że było to ok. 325 tys. Jest to jedyna kategoria, w której nastšpiła znaczšca korekta. W naszych badaniach pojawiły się jednak zupełnie nowe, wczeœniej nie uwzględniane kategorie, na przykład osoby przesiedlane na wschodnie obszary Białorusi i Ukrainy oraz do Besarabii.
ródło: Rzeczpospolita OnLine

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL