Darowizny
Spadkodawca może uwolnić od zachowku
Jedynym sposobem na pozbawienie zachowku osoby, która dziedziczyłaby lub dziedziczy jako spadkobierca ustawowy, jest jej wydziedziczenie
Czytelniczka i jej mąż darowali córce osiem lat temu aktem notarialnym mieszkanie. W 2008 r. u notariusza sporządzony został aneks, w którym zwolnili córkę od obowiązku zaliczenia darowizny na poczet schedy spadkowej. Czytelniczka pyta, czy taki aneks wywrze zamierzony skutek i czy po ich śmierci pozostałe dzieci mogą się domagać od córki zachowku.
Spisane u notariusza oświadczenie spadkodawcy o zwolnieniu spadkobiercy z obowiązku zaliczenia darowizny na poczet schedy powinno wystarczyć.
W każdym momencie
W nauce prawa przeważa pogląd, że taką wolę spadkodawca może wyrazić w każdym momencie. Jeśli więc jego oświadczenie ma formę aktu notarialnego, jeśli zostało spisane przez notariusza, który jest osobą zaufania publicznego, podważenie go może wchodzić w rachubę tylko w wyjątkowych okolicznościach.
Zwolnienie może też wynikać z okoliczności, w jakich darowizny dokonano.
Zaliczenie darowizny na poczet schedy może nastąpić tylko podczas działu spadku i tylko wówczas, gdy nie było testamentu i spadkobiercy dziedziczą stosownie do reguł z ustawy.
Jeśli między osobami dziedziczącymi z ustawy powstanie kontrowersja co do obowiązku zaliczenia darowizn na poczet schedy spadkowej i sprawa trafi do sądu, to zainteresowany może wykazać, że spadkodawca zwolnił go z obowiązku zaliczenia, w każdy dozwolony przez prawo sposób. W tym, oczywiście, przedstawiając oświadczenie spadkodawcy spisane w formie aktu notarialnego podczas dokonywania darowizny lub później.
Darowizny uwzględnia się podczas działu spadku. Sposób zaliczenia jest następujący:
- wartość darowizn dolicza się do wartości spadku lub części spadku, która podlega podziałowi między spadkobierców obowiązanych do wzajemnego zaliczenia,
- od tej zsumowanej wartości oblicza się schedę każdego ze spadkobierców,
- każdemu z nich zalicza się na poczet jego schedy wartość darowizny.
Nie trzeba zwracać
Podczas rozliczeń nie bierze się pod uwagę korzyści, jakie czerpała dana osoba z darowizny (np. z wynajmu domu). Do wartości schedy spadkowej zalicza się także koszty wykształcenia, jeżeli przekraczają przeciętną miarę w danym środowisku. Nie uwzględnia się drobnych darowizn zwyczajowo w nim przyjętych.
Konsekwencja obowiązku wzajemnego zaliczenia darowizn jest m.in. taka, że jeśli wartość darowizny uzyskanej przez danego spadkobiercę jest wyższa niż jego udział w spadku wynikający z reguł dziedziczenia ustawowego, nie uczestniczy on w podziale spadku, ale też nie ma obowiązku zwracania nadwyżki. Jeśli zaś jej wartość jest mniejsza, należy mu się z majątku spadkowego różnica między wartością jego udziału spadkowego a wartością darowizny (darowizn).
Zupełnie inną kwestią jest uwzględnianie darowizn na potrzeby ustalenia zachowku przysługującego najbliższym, choć niektóre zasady dotyczące zaliczania są takie same. Co ważne, zwolnienie przez spadkodawcę danej osoby z obowiązku zaliczenia darowizny na poczet schedy nie ma znaczenia dla prawa pozostałych spadkobierców do zachowku. Do tego rodzaju udziału w majątku spadkodawcy mają prawo tylko jego małżonek i dzieci, a jeśli dzieci nie dożyły spadku – ich zstępni, tj. w kolejności wnuki i prawnuki.
Spadkobiercy należy się tytułem zachowku połowa udziału w spadku, który by mu przypadł stosownie do reguł dziedziczenia ustawowego. Tylko gdy uprawniony do zachowku jest małoletni (nie ukończył 18 lat) albo jest trwale niezdolny do pracy, zachowek wynosi 2/3 udziału spadkowego.
Przedawnienie po trzech latach
Spadkobierca albo obdarowany ma obowiązek wypłacić zachowek lub sumę potrzebną do jego uzupełnienia tylko wówczas, gdy uprawniony do zachowku się o to upomni. Jeśli zobowiązany nie chce płacić dobrowolnie, uprawniony do zachowku może wystąpić przeciwko niemu do sądu cywilnego. Ma na to tylko trzy lata, licząc od ogłoszenia testamentu albo od dnia śmierci spadkodawcy, jeśli ten testamentu nie zostawił albo jeśli uprawniony do zachowku kieruje swoje pretensje do obdarowanego. Po trzech latach roszczenie uprawnionego do zachowku się przedawnia. Jeśli zobowiązanych do wypłaty zachowku lub jego uzupełnienia jest kilku spadkobierców, ich odpowiedzialność wobec uprawnionego do zachowku jest solidarna.
Rekomenduj artykuł Oddano głosów:
