Najważniejsze problemy polskiego górnictwa węgla kamiennego w skrócie

1.Płace i związki w górnictwie

W Polsce działa obecnie 30 kopalń węgla kamiennego (w tym prywatna Siltech, powstała na bazie zamkniętego zakładu Jadwiga, Silesia sprzedana czeskiemu koncernowi EPH, giełdowa Bogdanka oraz należący do grupy Tauron Południowy Koncern Węglowy). Zatrudniają one teraz łącznie ok. 114 tys. ludzi. To połowa zatrudnienia z lat 90. Jednak koszty działalności górniczej mimo zmniejszenia zatrudnienia rosną, a płace to około połowy wszystkich kosztów kopalń. Rocznie spółki węglowe wydają na około 8 miliardów złotych – to trzy razy więcej niż ich roczny budżet na inwestycje. W branży nie ma jednak mowy o zwolnieniach czy braku podwyżek – każda taka próba oznaczałaby strajk (w górnictwie uzwiązkowienie wynosi około 100 proc., bo jeden górnik może należeć do kilku organizacji na raz).

2.Górnicze wpływy do budżetu

Spółki płacą ok. 5 mld zł podatków rocznie do kas gmin i państwa. Płacą więcej niż inne firmy – m.in. kary za szkody górnicze czy podatek od wyrobisk. Jako jednoosobowe spółki Skarbu Państwa (za wyjątkiem Bogdanki, Silesii, Siltechu i PKW) muszą też płacić 15 proc. podatku od zysku.

3.Wypadki pod ziemią

W 2010 roku w kopalniach węgla kamiennego zginęło 15 górników (w 2009 roku śmierć poniosło 36 osób a w 2008 roku 25). W 2008 r. w zakładach węgla kamiennego doszło w sumie do 2552 wypadków, rok później było ich 2799 a w 2010 roku 2615 – wynika z danych Wyższego Urzędu Górniczego. Największe zagrożenia naturalne w kopalniach to m.in. wybuchy metanu i pyłu węglowego (np. w Halembie w 2006 r. zginęły przez to 23 osoby) oraz pożary. Dlatego spółki węglowe na poprawę BHP muszą wydawać rocznie ponad 1,5 mld zł.

4.Dlaczego na giełdzie jest tylko Bogdanka?

Pierwsza polska kopalnia zadebiutowała na parkiecie 25 czerwca 2009 roku. Dlaczego tak późno? Katowicki Holding Węglowy miał debiutować na Giełdzie Papierów Wartościowych w 2005 r., jednak dopiero w 2007 r. w referendum jego załoga powiedziała „tak” dla giełdy. Teraz spółka ma problemy finansowe, planuje się jej fuzje z Węglokoksem. Debiut giełdowy tej grupy planowany jest najwcześniej na koniec 2011 roku. Wcześniej, 30 czerwca 2011 roku, na GPW wejdzie Jastrzębska Spółka Węglowa – największy w Unii producent węgla koksowego, bazy do produkcji stali. Ostatnia w kolejce na giełdę będzie największa spółka górnicza w UE – Kompania Węglowa, która powstając w 2003 r., przejęła 6 mld zł zobowiązań upadających kopalń i spłaca je do dziś (pozostało jej jeszcze do spłaty około 1 mld zł.). Kompania przewiduje, że wejdzie na giełdę najwcześniej w 2015 roku.