Górniczy słownik

Przydatny przewodnik po pojęciach specjalistycznych, górniczym żargonie i lokalnej gwarze

czako - górnicza czapka z pióropuszem noszona do galowego munduru np. na barbórkę

chodnik górniczy – wyrobisko poziome

fedrować – wydobywać węgiel

gwarek – dawne określenie górnika

hajer – górnik

hałda węgla – zwałowisko odpadów górniczych, nieużytków

kombajn chodnikowy – maszyna górnicza na gąsienicach służąca do drążenia wyrobisk

kombajn ścianowy – maszyna służąca do pozyskiwania węgla, porusza się po specjalnym przenośniku

kompleks ścianowy - zespół maszyn pracujących w ścianie wydobywczej (w tym m.in. kombajn)

kopalnie zespolone – kopalnie działające niegdyś osobno, połączone podziemnie w jeden zakład (np. Sośnica-Makoszowy, Jas-Mos)

KWB – kopalnia węgla brunatnego

KWK – kopalnia węgla kamiennego

metanomierz (metanometr) - urządzenie służące do badania poziomu stężenia metanu pod ziemią

nadsztygar – główny nadzorca, nadzoruje zwykle kilka oddziałów kopalń

ocios - boczna ściana w kopalni

obudowa ścianowa zmechanizowana - obudowa złożona z pojedynczych sekcji (części) lub ich zestawów, która przesuwa się w ścianie w miarę wybierania węgla, sterowana mechanicznie lub hydraulicznie, zazwyczaj zdalnie

poziom wydobywczy – głębokość, na której udostępnione jest złoże (najgłębsze w Polsce to ponad 1 km w głąb ziemi)

przeróbka węgla – sortowanie, oczyszczanie, wzbogacanie surowca; odbywa się w zakładach mechanicznej przeróbki przy kopalniach

przodek – przesuwająca się do przodu część wyrobiska przy udostępnianiu nowych chodników

pyrlik i żelosko – popularne „górnicze młotki”, herb branży, np. na górniczych czapkach

skarbnik – duch kopalni pojawiający się w niej, gdy miało się coś stać, górnicy wierzyli, że ich chroni

spąg – „podłoga” w kopalni

spółka węglowa – firma skupiająca od kilku do kilkunastu kopalń

strug (kombajn strugowy) - maszyna wydobywająca węgiel w pokładach niskich o wysokości ok. 1,5 metra

strop – „sufit” kopalni

szkody górnicze – szkody i zniszczenia powstałe wskutek prowadzenia podziemnej eksploatacji

szola (klatka szybowa) - winda służąca do transportu ludzi lub węgla w kopalni

sztygar – stanowisko kierownicze w górnictwie, dozór techniczny, nadzoruje pracę górników, podlega nadsztygarowi

szychta – dobowy czas pracy górnika, jedna zmiana w kopalni (czas jej trwania zależy też od temperatury na dole – gdy wysoka, jest skracany)

ściana wydobywcza (eksploatacyjna) – miejsce, w którym wydobywa się węgiel (tam pracuje kombajn), ograniczone dwoma chodnikami

upadowa – wyrobisko nachylone pod kątem ostrym łączące chodniki na dwóch różnych poziomach wydobywczych

urobek - wydobyty węgiel

wyrobisko – pusta przestrzeń górotworu, w kopalni zabezpieczone obudową

zakład górniczy – inne określenie kopalni

zasoby bilansowe – część zasobów przemysłowych surowca potencjalnie nadająca się do eksploatacji

zasoby przemysłowe – całkowite zasoby danego złoża

zwał węgla – usypisko węgla, na którym zbierane są zapasy surowca