Fundusz sołecki
Jest problem z tworzeniem funduszy osiedlowych
Ustawodawca wprost przewidział jedynie możliwość wyodrębniania w gminnych budżetach środków finansowych przeznaczonych dla sołectw. Dlatego nie jest jasne, czy takie fundusze można tworzyć dla innych jednostek pomocniczych gmin
Ustawa o samorządzie gminnym stanowi, że jednostki te mogą tworzyć sołectwa oraz dzielnice, osiedla i inne jednostki pomocnicze. Jak wynika z treści art. 5 ust. 1 tej ustawy, jednostką pomocniczą może być również miasto położone na terenie gminy. Jednostki pomocnicze tworzy rada – w drodze uchwały – po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami (art. 5 ust. 2).
Zgodnie z treścią art. 35 ustawy o samorządzie gminnym organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem. Dokument ten określa nazwę jednostki, jej obszar, zasady i tryb wyborów organów, ich organizację i zadania, zakres zadań przekazanych jednostce pomocniczej do realizacji oraz zakres kontroli oraz nadzoru nad działalnością organów jednostki pomocniczej.
Jednocześnie kolejne artykuły stanowią, że organami sołectwa są zebranie wiejskie i sołtys, którego działalność wspiera rada sołecka (art. 36). Natomiast z treści art. 37 wynika, że organami dzielnicy (osiedla) są rada oraz zarząd.
Dobra wola władz
Jednostki pomocnicze gmin nie mają osobowości prawnej. Przysługuje im jednak prawo zarządzania przydzielonym im mieniem komunalnym, korzystania z niego oraz rozporządzania w ustalonym w statucie zakresie dochodami uzyskanymi z tego mienia. Ponadto – jak wynika z treści art. 51 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym – jednostki pomocnicze mogą prowadzić na zasadach w statucie określonych gospodarkę finansową w ramach budżetu gminy.
Przepis ten stosuje się do wszystkich utworzonych przez gminę jednostek pomocniczych, a więc zarówno sołectw, jak i dzielnic, osiedli czy miast. To jednak, czy na podstawie tego przepisu jednostki pomocnicze gmin będą mogły dysponować wyodrębnionymi w ramach budżetu gminy środkami finansowymi, uzależnione jest od dobrej woli wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oraz rady.
Przepis ten ani też żadne inne przepisy ustawy o samorządzie gminnym nie zawierają norm, które umożliwiałyby jednostkom pomocniczym występowanie ze skutecznym roszczeniem do gminnych władz o wyodrębnienie takich środków. Tak jest również w przypadku funduszu sołeckiego tworzonego na podstawie przepisów ustawy z 20 lutego 2009 r. o funduszu sołeckim (DzU nr 52, poz. 420 ze zm.).
Zgodnie bowiem z treścią jej art. 1 ust. 1 to rada gminy rozstrzyga o wyodrębnieniu w budżecie gminy środków stanowiących fundusz sołecki, do 31 marca roku poprzedzającego rok budżetowy, podejmując uchwałę, w której wyraża zgodę albo nie wyraża jej na wyodrębnienie funduszu w roku budżetowym.
Co wynika z uzasadnienia
Czy ustawa o funduszu sołeckim może być podstawą do tworzenia funduszy osiedlowych (dzielnicowych)? To bardzo istotne pytanie, zwłaszcza że wykonane w ramach tego funduszu wydatki są gminom rekompensowane z budżetu państwa (dotacja celowa). Odpowiedź na nie nie jest jednoznaczna.
Z uzasadnienia rządowego projektu ustawy o funduszu sołeckim wynika bowiem, że intencją ustawodawcy było, aby fundusz ten był tworzony tylko i wyłącznie dla sołectw. Są to bowiem co do zasady najmniejsze z jednostek pomocniczych o najsilniejszych więzach łączących mieszkańców, usytuowanych na terenach wiejskich.
Zdaniem autorów projektu pod względem funkcjonalnym, społecznym i gospodarczym jednostek tych nie można zrównywać z innymi jednostkami pomocniczymi, które powstały na terenach o charakterze miejskim (osiedla, dzielnice) i które w stosunku do sołectw dysponują znacznym potencjałem demograficznym i ekonomicznym.
Sołectwa – w odróżnieniu od dzielnic czy osiedli – jako pokrywające się co do zasady z lokalną siecią osadniczą (wsiami) reprezentują dobrze określoną wspólnotę interesów ich mieszkańców wynikającą ze wspólnej tradycji historycznej. Interesy te – ze względu na swoją skalę – są często możliwe do zaspokojenia na poziomie niższym niż poziom gminy.
Rekomenduj artykuł Oddano głosów:
