Nauczyciel najlepiej zabezpieczony na wypadek straty posady

Przedstawiciele tej profesji mogą liczyć na hojne odprawy nie tylko z przyczyn restrukturyzacyjnych. Dostają je niekiedy, jeśli kończą współpracę z przyczyn osobistych

Dziwi tym bardziej słabe w porównaniu z nimi wyposażenie nauczycieli akademickich zwalnianych z przyczyn ich niedotyczących.

W szkołach…

Przede wszystkim rekompensaty pieniężne należą się – zgodnie z art. 20 ustawy z 26 stycznia 1982 r. Karta nauczyciela (DzU z 2006 r. nr 97, poz. 674 ze zm., dalej KN), nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie mianowania (mianowany i dyplomowany) i umowy o pracę (stażysta i kontraktowy), z którym dyrektor rozwiązał stosunek pracy w związku z:

- całkowitą likwidacją placówki,

- częściową likwidacją szkoły albo w związku z dokonywaniem w niej zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów bądź w razie modyfikacji planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie w pełnym wymiarze zajęć, jeśli nauczyciel nie złożył wniosku o przeniesienie w stan nieczynny, lub pracujący na podstawie mianowania nie zgodził się na ograniczenie zatrudnienia.

W tych okolicznościach zaangażowany na podstawie mianowania (mianowany lub dyplomowany) otrzymuje odprawę w wysokości sześciu wynagrodzeń zasadniczych (art. 20 ust. 2 KN). Jasne jest wówczas, że nie przysługuje mu już odprawa z art. 8 ustawy o zwolnieniach grupowych. Tę ostatnią dostaje natomiast nauczyciel zatrudniony na umowie o pracę (stażysta lub kontraktowy) zwolniony w tym trybie; jest to jedna, dwie lub trzy pensje, liczone jak ekwiwalent za urlop, w zależności od stażu pracy w ostatniej szkole.

Pieniądze te należą się obydwu kategoriom nauczycieli, nawet jeśli zaraz po zakończeniu pracy w ten sposób podejmą nową, choćby w sąsiedniej szkole. Potwierdził to Sąd Najwyższy w wyroku z 13 czerwca 1995 r. (I PRN 29/95). Co więcej, gdy jednocześnie nabędą prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, uzyskują obydwie odprawy: emerytalną lub rentową z art. 87 KN, oraz odpowiednio: z tytułu likwidacji bądź reorganizacji szkoły z art. 20 ust. 2 KN lub ekonomiczną z art. 8 ustawy o zwolnieniach grupowych. To z kolei wynika z wyroku SN z 4 lipca 2001 r. (I PKN 565/00).

Dyrektor jest też hojny dla nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania (mianowany lub dyplomowany), z którym rozwiązał stosunek pracy w wyniku orzeczenia o jego niezdolności do wykonywania dotychczasowej pracy (art. 23 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 KN). Wypłaca mu odprawę na poziomie jednomiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego, ostatnio pobieranego, za każdy pełny rok zatrudnienia na stanowisku nauczyciela w jednostkach stosujących KN. Jednak nie może wypłacić więcej niż sześć pensji zasadniczych. Odchodzący nauczyciel nie ma już jednak szans na odprawę emerytalną lub rentową określoną w art. 87 KN (uchwała SN z 7 lutego 2006 r.; I PZP 4/05).

Przykład

Pani Grażyna jest nauczycielką kontraktową na stałej umowie o pracę. Lekarz przeprowadzający jej badania okresowe stwierdził, że jest niezdolna do wykonywania dotychczasowej pracy. Dlatego dostała – według art. 27 w związku z art. 23 KN – oświadczenie o rozwiązaniu stosunku pracy z końcem miesiąca, kiedy dyrektor otrzymał ostateczne orzeczenie medyczne potwierdzające brak zdolności do dotychczasowej pracy. Szkoła nie wypłaca jej odprawy z art. 28 KN, gdyż kobieta nie jest zatrudniona na podstawie mianowania. Może natomiast liczyć na odprawę emerytalną lub rentową z art. 87 KN (wyrok SN z 3 października 1990 r.; I PKN 276/90).

Na podobną rekompensatę może liczyć nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania (mianowany lub dyplomowany), który złożył podanie o przeniesienie do stałego miejsca zamieszkania małżonka, lecz nie ma możliwości zaangażowania go tam w zawodzie. W takiej sytuacji dyrektor udziela mu najwyżej dwuletniego urlopu bezpłatnego, po którego bezskutecznym upływie stosunek pracy ulega rozwiązaniu. Dyrektor wypłaca mu wtedy jednomiesięczne wynagrodzenie zasadnicze za każdy pełny rok pracy na stanowisku nauczyciela, ale nie więcej niż: