Wychowanie
Obyś własne dzieci uczył
W USA 2 mln dzieci uczy się, nie chodząc do szkoły. W Polsce edukacja domowa stawia pierwsze kroki
Wystarczą trzy godziny nauki dziennie przez dwa miesiące w semestrze! To wszystko, by dziecko opanowało materiał danej klasy – twierdzi Mariusz Dzieciątko, prezes Stowarzyszenia Edukacji w Rodzinie (SEwR).
Adasia i Grzesia Reszke z Gdańska uczy mama, fizyk. Ostatnio uczą się metodą doświadczeń poszukujących: „Ale dziś wieje! Ile to stopni w skali Beauforta? A co to jest wiatr? Dlaczego dziś wieje, a wczoraj nie wiał?”. Hasło „las” oznacza wyprawę. Szukają mikoryzy, śledzą piętrowość drzew. Czy wiecie, że gdy rodzą się małe wilczki, pilnuje ich starszy brat z poprzedniego miotu? – pyta przejęty Adaś. Iwona Sicińska, łodzianka, uczy syna od trzech lat. Często w podróży. Tabliczkę mnożenia Bruno opanował w samochodzie. O budowie piramid uczył się w Egipcie. Malarstwo Picassa poznawał w oryginale.
Dzieci uczone w domu nie chodzą do szkoły. Odpowiedzialność za ich kształcenie biorą na siebie rodzice lub opiekunowie. Wybierają edukatorów i sposoby nauki. Najczęściej sami uczą. Dyrekcja szkoły podstawowej musi wyrazić zgodę. Ta sama szkoła egzaminuje potem dzieci według podstawy programowej, zwykle raz w roku. Dobre wyniki warunkują dalszą naukę poza szkołą.
W Polsce to niszowa forma edukacji. Mimo że była możliwa już od 1991 r., dopiero zeszłoroczna zmiana przepisów nieco ją spopularyzowała. Z danych MEN wynika, że w domu uczy się ok. 100 dzieci. To garstka wśród 6 mln uczniów!
W USA inicjatywa edukacji pozaszkolnej powstała już 30 lat temu. Dziś uczy się tak ok. 2 mln dzieci, a chętnych przybywa. Populacja tzw. homeschoolingu rośnie tam aż o 10 proc. rocznie. Jak oczywista jest ta forma, świadczy ostatnio głośna sprawa rodziny Romeike. Sąd federalny w Memphis po raz pierwszy od II wojny światowej udzielił azylu politycznego obywatelom niemieckim właśnie po to, by mogli nauczać w domu sześcioro swych dzieci. Niemieckie prawo nie przewiduje takiej możliwości. Nawet dla ortodoksyjnych protestantów zrażonych świeckością szkoły jak Romeikowie.
Każdy może uczyć
Wcale nie trzeba być zawodowym nauczycielem – podkreśla Mariusz Dzieciątko, doktor informatyki w SGH. Izabela Budajczak spod Poznania jest ekonomistką, Joanna Ryguła, mama pięciorga dzieci, literatką, a Iwona Sicińska to lekarz.
Badania amerykańskiego instytutu NHERI (National Home Education Research Institute) z 2009 roku potwierdzają, że ani zawód, ani wykształcenie rodzica-edukatora, ani status materialny rodziny nie wpływają na wyniki osiągane przez ucznia na egzaminach.
– Czy to odpowiedzialne wziąć wyłącznie na siebie ciężar edukacji dzieci?
Mariusz Dzieciątko ironizuje: – Wygodniej jest zrzucić tę odpowiedzialność na szkołę. Szczególnie w razie niepowodzenia. Ale w masowej oświacie nie ma przecież niewydolnych placówek ani marnych nauczycieli. Są tylko mało zdolni lub leniwi uczniowie. Przeciwnie w nauczaniu domowym. Tu zły wynik ucznia zawsze oznacza nieudolnego edukatora. Co może bardziej mobilizować rodzica?
Według SEwR polscy rodzice-edukatorzy mają wyższe wykształcenie, często są religijni, z kilkorgiem dzieci. Rola ta wymaga często rezygnacji z pracy, nie są więc zamożni, żyją z jednej pensji. Zdarzają się i samotni rodzice, którzy godzą uczenie dziecka z pracą.
Okiem specjalisty
Wśród psychologów pomysł uczenia w domu budzi kontrowersje. – Stając się nauczycielem, rodzic przyjmuje zupełnie inną rolę społeczną – ostrzega dr Aneta Borkowska, psycholog kliniczny z UMCS w Lublinie – a to tworzy chaos w życiu dziecka i zakłóca wzajemne relacje. Komu pożalić się na panią od przyrody, jeśli jest nią mama? – pyta.
– Rodzic to dla dziecka model i naturalne źródło wiedzy – oponuje warszawski psycholog Maria Skrzypiec-Sjoholm. – Maluch czerpie od niego wzorce, uczy się różnorodnych zachowań i reakcji emocjonalnych. Dlatego po odpowiednim przygotowaniu może być również jego edukatorem – twierdzi. Obawy jednak pozostają.
– Oczywiście, że materiał szkoły podstawowej to żadne wyzwanie dla rodzica! Ale czy przekaże on wiedzę w zrozumiały dla dziecka sposób? Trzeba znać przebieg procesów myślenia i zapamiętywania. Wiedzieć, jak koncentruje się uwaga dziecka. Czy przeciętny rodzic ma o tym w ogóle jakieś pojęcie? – pyta dr Borkowska.
Rekomenduj artykuł Oddano głosów:
