O przyszłą emeryturę zadbaj na własną rękę

źródło: Corbis

+zobacz więcej zdjęć

Nigdy nie jest za późno, by zacząć samodzielnie odkładać na emeryturę. Im wcześniej zaczniemy oszczędzać, tym łatwiej będzie zgromadzić satysfakcjonującą kwotę

Wysokość przyszłych świadczeń emerytalnych będzie znacząco niższa od otrzymywanych dziś pensji. W analizach pojawiają się różne wartości. Najbardziej pesymistyczne prognozy mówią wręcz o tym, że przyszłe emerytury pokolenia dziś wkraczającego na rynek pracy wyniosą około jednej czwartej wartości ostatniej pensji.

Gwałtownym spadkiem poziomu życia zagrożone są przede wszystkim kobiety, które – według dzisiejszego stanu prawnego – przechodzą na emeryturę wcześniej niż mężczyźni, a statystycznie żyją dłużej. To obniża wysokość przyszłego świadczenia. Dlatego jedynym sposobem, by uniknąć gwałtownego spadku poziomu życia na emeryturze, jest samodzielne oszczędzanie.

Długi okres oszczędzania zwiększa zyski

Każda forma oszczędzania, która pozwala zgromadzić kapitał na przyszłość, jest godna uwagi. Lepiej jest zadziałać mało efektywnie i zgromadzić na emeryturę połowę oczekiwanej kwoty, niż nie zebrać jej wcale. Jeżeli nie dysponujemy dużym kapitałem, który moglibyśmy przeznaczyć na ten cel, i musimy oszczędzać systematycznie niewysokie kwoty, warto pamiętać o dwóch prostych zasadach.

252 tys. na tyle kont wpłynęły w ubiegłym roku jakiekolwiek wpłaty

Po pierwsze, im więcej przeznaczymy na zakup danego instrumentu finansowego, tym większym kapitałem będziemy dysponować pod koniec okresu oszczędzania. Wpłacając np. do funduszu inwestycyjnego po 500 zł miesięcznie, zaoszczędzimy pięciokrotnie więcej niż wtedy, gdyby wysokość comiesięcznej wpłaty do tego funduszu wynosiła zaledwie 100 zł.

Jednak jeszcze ważniejsza jest druga prawidłowość: im dłużej oszczędzamy, tym większą kwotę uda się zgromadzić. Tylko w części jest to efekt większej zainwestowanej sumy. Z prostego wyliczenia wynika, że odkładając przez 10 lat po 100 zł miesięcznie, wpłacimy na konto lub do funduszu 12 tys. zł. Natomiast gdy oszczędzanie trwa 25 lat, suma wpłat wyniesie już 30 tys. zł. Znacznie ważniejszy jest jednak mechanizm procentu składanego. Oznacza to, że wypracowane zyski powiększają kwotę pracującego kapitału i dzięki temu kolejne zyski naliczają się już od większej kwoty.

792 tys. tyle kont IKE prowadziły instytucje finansowe pod koniec 2010 r.

Korzyść z procentu składanego jest tym większa, im wyższą roczną stopę zwrotu z inwestycji uda się wypracować. Przy stopie zwrotu 8 proc. rocznie kwota zgromadzonych przez lata odsetek od odsetek będzie wielokrotnie wyższa niż wtedy, gdy inwestycja przynosi 6 proc. lub 4 proc. rocznie. Wydłużenie czasu oszczędzania dodatkowo wzmacnia ten efekt.

Co ważne, historyczne dane pokazują, że wyższe stopy zwrotu osiąga się dzięki bardziej ryzykownym inwestycjom, którym bardzo służy wydłużenie okresu oszczędzania. Jeśli zdecydujemy się inwestować w akcje lub jednostki funduszy akcyjnych, musimy liczyć się z tym, że okresowe spadki notowań będą przejściowo uszczuplały zebrany kapitał. Jednak im dłużej potrwa oszczędzanie, tym wpływ tych wahań na ostateczny wynik inwestycji powinien być mniejszy.

Swoboda i wiele strategii do wyboru

Instrumentem świetnie nadającym się do długoterminowego oszczędzania są jednostki funduszy inwestycyjnych. Towarzystwa pozwalają wpłacać nawet niewielkie kwoty (wymagane minimum pierwszej wpłaty to często 100 – 500 zł, zaś dopłaty do już istniejącego rejestru tylko 50 – 100 zł). Oferują też całą gamę strategii do wyboru.

Sposobem, by ograniczyć koszty inwestowania, a przy okazji zmobilizować się do regularnych wpłat, może być uruchomienie planu systematycznego oszczędzania. Wtedy klient korzysta ze zniżek w opłacie dystrybucyjnej, pobieranej przy zakupie jednostek. W przypadku funduszy z dużym udziałem akcji w portfelu opłata w standardowej wysokości może sięgać nawet 5 proc.

Wymóg systematyczności wpłat ogranicza swobodę inwestora w niewielkim stopniu. Nawet jeżeli umowa określa minimalną miesięczną wpłatę, nie ma problemu, by np. jednorazowo wpłacić jej dwunastokrotność i przez resztę roku nie dopłacić do funduszu ani złotówki. Kara za niedotrzymanie warunków oszczędzania nie jest zbyt surowa. Pieniądze można wycofać w każdej chwili bez większych problemów, a jedyną konsekwencją jest cofnięcie zniżki w opłacie dystrybucyjnej, jakiej TFI udzieliło przy zakupie jednostek.