Małżeństwo
Intercyza nie uwolni od długów małżonka
Rozdzielność majątkowa spisana przez notariusza wyłączająca lub ograniczająca wspólność majątkową małżeńską nie jest zasadniczo sposobem na ucieczkę przed wierzycielami. Działa ona bowiem na przyszłość
Każda intercyza, czyli umowa majątkowa małżeńska, musi dla swej ważności mieć formę aktu notarialnego. Zawarta w innej formie nie wywiera żadnych skutków. Po prostu prawnie nie istnieje.
Małżonkowie mogą zmienić wcześniejsze decyzje dotyczące swoich stosunków majątkowych i np. przywrócić wspólność, rozwiązując umowę wprowadzającą rozdzielność.
Wspólność wyłączona
W trakcie małżeństwa mąż i żona mogą zdecydować o rozdzielności majątkowej, zawierając intercyzę. Mogą też taką umową wspólność ustawową ograniczyć albo rozszerzyć, obejmując nią całe swoje majątki osobiste lub np. pewne kategorie dóbr, które zasadniczo wchodzą do majątku osobistego obdarowanego czy nagrodzonego małżonka (np. nagrody za osobiste osiągnięcia), albo nawet poszczególne dobra wchodzące do majątku osobistego, np. dom wybudowany na działce należącej do majątku wspólnego męża (wraz z tą działką).
Jednakże w art. 49 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w pięciu punktach wskazane zostały dobra, na które wspólności rozszerzyć nie można. Są to przede wszystkim przedmioty majątkowe, które przypadną małżonkowi z tytułu darowizny, dziedziczenia lub zapisu.
O rozdzielności majątkowej można zdecydować w trakcie małżeństwa
Małżonkowie i narzeczeni mogą też wspólność ustawową ograniczyć. Spisać taką intercyzę można także przed ślubem. Jeśli narzeczeni zdecydują się na rozdzielność majątkową, to ich majątek wspólny dorobkowy nie powstanie. Każde z nich będzie gromadziło tylko majątek osobisty.
Najczęstsze są jednak umowy wyłączające wspólność i ustanawiające pełną rozdzielność. Pary rzadko korzystają z nowej możliwości: ustanowienia rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków. Polega ona na tym, że w trakcie małżeństwa oboje gromadzą tylko swoje majątki osobiste, nie mają wspólnego. Jednakże w razie rozpadu małżeństwa ta strona, której majątek osobisty jest mniejszy, może żądać od drugiej wyrównania, tak by wartość przypadająca na każdą z nich była równa.
Na przyszłość
Intercyza wprowadzająca rozdzielność majątkową działa na przyszłość. Może mieć skutek wsteczny tylko w tym sensie, że w razie rozszerzenia wspólności majątkowej małżonkowie mogą objąć nią przedmioty, dobra należące wcześniej do majątków osobistych, a w razie ograniczenia wspólności – wyłączyć z majątku wspólnego przedmioty należące do tego majątku.
Jeśli chodzi natomiast o długi małżonków, intercyza ma znaczenie zasadniczo tylko dla długów, które powstaną dopiero po jej podpisaniu.
Co ważne, umowa majątkowa małżeńska jest skuteczna wobec innych osób, jeśli jej zawarcie oraz jej rodzaj były im wiadome. Jeśli nie – pozycja tych osób względem małżonków, a chodzi przede wszystkim o możliwość ściągnięcia długów, będzie taka, jak gdyby parę łączyła wspólność ustawowa. W razie sporu ciężar udowodnienia, że dana osoba wiedziała o intercyzie i jej rodzaju (np. że umowa wprowadza całkowitą rozdzielność), spoczywa na małżonkach. Wierzyciel musi mieć wiedzę na ten temat zasadniczo w chwili zawierania umowy.
Zaznaczyć trzeba, że inaczej rzecz się ma w razie zniesienia wspólności majątkowej małżeńskiej wyrokiem sądu. Skutki takiego zniesienia dotykają wierzycieli małżonków bez potrzeby oddzielnego informowania ich o takim wyroku.
Informacja w rejestrze
Osoby trzecie nie mogą się zasłaniać niewiedzą co do istnienia intercyzy, jeśli przynależność danego dobra do majątku osobistego małżonka wynika z ksiąg wieczystych (art. 2 ustawy z 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece). To samo dotyczy sytuacji, w której wzmianka o umowie majątkowej małżeńskiej osoby będącej wspólnikiem spółki jawnej, partnerskiej, komandytowej i komandytowo-akcyjnej zostanie wpisana do rejestru prowadzonego dla spółki w rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym.
Wedle ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej informacja o istnieniu lub ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej musi znaleźć się też w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wśród danych dotyczących przedsiębiorcy figurującego w tej ewidencji. Chociaż obowiązuje domniemanie prawdziwości wpisów i każdy może otrzymać z CEIDG informację o przedsiębiorcach, ustawa o swobodzie działalności gospodarczej nie zawiera zapisu, że nikt nie może się zasłaniać nieznajomością wpisów w księgach czy KRS.
Rekomenduj artykuł Oddano głosów:
