Kiedy trzeba zabezpieczyć umowę

Wysokość wadium nie może przekroczyć trzech procent wartości przedmiotu zamówienia

W postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego przedsiębiorcy ubiegający się o zamówienie często są zmuszeni wnieść określone wadium jako warunek zgłoszenia swojej oferty.

Zgodnie z przepisami prawa zamówień publicznych zamawiający żąda od wykonawców wniesienia wadium, jeżeli wartość zamówienia jest równa lub przekracza określone kwoty.

W przypadku robót budowlanych jest to stała kwota 4845 tys. euro, a w przypadku dostaw lub usług  kwota ta jest zróżnicowana w zależności od tego, jaki podmiot jest zamawiającym, i wynosi od  125 tys. – 387 tys. euro. W postępowaniach o wartościach niższych wadium ma charakter fakultatywny.

Najpierw żądanie

Przedsiębiorca powinien pamiętać, aby wnieść wadium przed upływem terminu składania ofert. Jednakże w piśmiennictwie podkreśla się, że zamawiający nie może  żądać wniesienia wadium wcześniej, np. na kilka dni przed upływem terminu składania ofert ani tym bardziej w postępowaniach kilkuetapowych, na etapach poprzedzających złożenie oferty, wykonawca może bowiem nie przystąpić do etapu złożenia oferty bez konsekwencji finansowych.

W jakiej formie

Wadium należy wnieść w jednej z następujących form:

• pieniądzu;

• poręczeniach bankowych lub poręczeniach spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej;

• gwarancjach bankowych;

• gwarancjach ubezpieczeniowych;

• poręczeniach udzielanych przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości.

Zamawiający podejmując decyzję o żądaniu złożenia wadium przez wykonawców, powinien podać wymagania dotyczące wadium w ogłoszeniu o zamówieniu oraz w specyfikacji istotnych warunków zamówienia.

Wśród wymagań tych należy wymienić wysokość wadium, określić termin, w jakim należy je złożyć, oraz formy jego wniesienia. Jednak z uwagi na to, że każda z powyższych form jest równoważna, zamawiający nie może zastrzec, że tylko jedna z form wadium jest w danym postępowaniu akceptowana.

Jak jest w konsorcjum

Gdy ofertę składa kilku wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie, a zabezpieczająca taką ofertę gwarancja wadialna wystawiona została tylko  na jednego z nich lub na mniej podmiotów, niż złożyło ofertę,  to oferta jest skutecznie zabezpieczona wadium.

Wynika to z solidarnej odpowiedzialności podmiotów składających wspólnie ofertę. Jak podkreślono w wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z 30 kwietnia 2010 (w sprawie KIO/UZP 594/10), gdy którykolwiek z wykonawców doprowadzi do  przepadku wadium,  to konsekwencje tego dotyczą wszystkich współkonsorcjantów.

Istotny jest także wyrok z 8 lipca 2011 (w sprawie KIO 1320/11), który uznaje, że nie istnieją przeszkody we wniesieniu wadium w postaci gwarancji ubezpieczeniowej, w której ujęty został jeden z podmiotów wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia. W takim wypadku zamawiający uzyskuje także ochronę swoich interesów.

Jakie konsekwencje

Zgodnie z prawem zamówień publicznych niewniesienie wadium do upływu terminu składania ofert lub na przedłużony okres związania ofertą spowoduje wykluczenie wykonawcy z przetargu. Jak zauważyła w  wyroku z 10 października 2010 Krajowa Izba Odwoławcza (w sprawie KIO 883/11), brak wniesienia wadium w określonym terminie nie jest jedyną okolicznością, którą należy uznać za równoznaczną z niewniesieniem wadium.

Brak wadium wystąpi również w sytuacji, gdy wadium nie zostanie wniesione w wysokości określonej przez zamawiającego lub w dopuszczalnej przez prawo formie, a także jeśli nie będzie stanowiło dostatecznego zabezpieczenia zamawiającego.

Ponadto za niewniesienie wadium rozumie się także taką sytuację, w której zabezpieczenie nie będzie obejmowało wypadków wymienionych w art. 46 ust. 5 prawa zamówień publicznych (np. z treści przedłożonej gwarancji będzie wynikało, że gwarant nie odpowiada za sytuacje, w których ustawa przewiduje zatrzymanie wadium przez zamawiającego).